Al Jazeera: Trump neden Afganistan'daki Bagram Hava Üssü'nü geri istiyor?

Katar merkezli önemli yayın organlarından Al Jazeera'de, Başkanı Donald Trump'ın Afganistan'daki Bagram Hava Üssü çıkışının nedeninin değerlendirildiği detaylı bir analiz yayınlandı.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Afganistan'da iktidarda bulunan Taliban yönetiminin kontrolünde bulunan ve ABD'nin 5 yıl önce terkettiği Bagram Hava Üssü'nü yeniden istemesinin, Çin'e karşı bir hamle olduğu tespiti yapılan analizde, üssün stratejik önemine dair ayrıntılara yer verildi.

Analizde ayrıca; Trump'ın bu talebinin hedeflerine dair uzman görüşlerine yer verildi.

İşte Al Jazeera'de yayınlanan analiz:

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Afganistan'da iktidardaki Taliban yönetiminden, ABD'nin ülkeden çekilmesinin yolunu açan anlaşmayı imzalamasından beş yıl sonra, Bagram Hava Üssü'nü Washington'a teslim etmesini talep etti.

Trump 18 Eylül'de İngiliz Başbakanı Keir Starmer ile birlikte düzenlediği basın toplantısında gazetecilere ABD hükümetinin üssü yeniden almaya çalıştığını açıkladı.

Trump burada yaptığı açıklamada;

"Orayı Taliban'a bir hiç uğruna verdik ve o üssü geri istiyoruz"

ifadelerini kullandı.

Trump bundan sadece iki gün sonra 20 Eylül'de, bu talebini Truth Social platformunda daha sivri bir dille ve tehditle tekrar etti.

Trump;

“Eğer Afganistan Bagram Hava Üssünü onu inşa edenlere, Amerika Birleşik Devletleri'ne geri vermezse, KÖTÜ ŞEYLER OLACAK!”

mesajını paylaştı.

Taliban ise sadece saatler içerisinde bu Trump'ın talebini reddetti.

Bagram Hava Üssü'nün önemi

ABD güçlerinin Afganistan'daki askeri üslerini boşaltmasından dört yıl sonra Bagram, Trump yönetiminin Taliban'dan geri almak istediği tartışmalı bir konu olmaya devam ediyor.

Biri 3,6 km, diğeri 3 km uzunluğunda iki beton piste sahip olan üs, Afganistan'ın başkenti Kabil'in yaklaşık 50 km dışında yer alıyor ve Pervan vilayetindeki Bagram Üssü, geçtiğimiz yarım yüzyıl boyunca Afganistan'ı kontrol eden birçok askeri güç için stratejik bir kale olarak tanımlanıyor.

Hava üssü ilk olarak 1950'lerde Sovyetler Birliği tarafından inşa edildi ve Sovyetler Birliği 1979'da Afganistan'ı işgal ettikten sonra üssün kontrolünü ele aldı. Moskova ülkeden çekilmeden önce yıllar boyunca üssün kontrolünü elinde tuttu.

ABD ve NATO'nun 2001 yılında Afganistan'ı işgal etmesinin ardından üs, ABD ordusunun ülkedeki varlığının stratejik merkezi haline geldi, çeşitli askeri birlikler için özel bir komutanlık olarak kullanıldı, boyut, kapasite ve kullanım açısından giderek büyüdü.

Üs, 2009'da en yoğun şekilde kullanıldığı dönemde 10.000 kişiye ev sahipliği yapabilecek kapasitedeydi ve ABD güçleri üssü kontrol ederken, İngiliz ordusundan birlikler de dahil olmak üzere diğer NATO üyeleriyle üssü paylaştı.

Üs, Ağustos 2021'deki ABD çekilmesi sırasında ABD güçleri tarafından silah ve teçhizatın çoğu imha edilerek boşaltıldı. Geriye kalanlar ise Taliban kontrolüne geçti.

Trump Bagram üssünü neden geri istiyor?

Trump sık sık ABD'nin 2021'deki tahliyesinde önemli silahları geride bırakarak bunları Taliban'a ve Afganistan'daki diğer silahlı gruplara bırakmasından şikayet ediyor.

Ancak uzmanlar Bagram'ın asıl çekiciliğinin ne büyük ölçüde harap olmuş askeri teçhizatta ne de kompleksteki terk edilmiş zincir restoranlarda yattığını belirtiyor.

Crisis Group'ta kıdemli analist olan Ibraheem Bahiss yaptığıa değerlendirmede;

“Sovyetler Birliği tarafından inşa edildiğinden bu yana üs her zaman stratejik bir öneme sahip olmuştur”

değerlendirmesinde bulundu.

Afganistan'ın engebeli ve dağlık arazisi hava sahasının kontrolünü zorlaştırıyor ve bu durum, büyük askeri uçakların nişine uygun çok seçenek tanıyor. Ülkenin en büyük hava üssü olan Bagram da işte tam da bu noktada önemli bir üs olma özelliği taşıyor.

Diğer yandan Bagram Üssü, Çin sınırından yaklaşık 800 km uzaklıkta olması nedeniyle ABD için önemli bir konum olma özelliği taşıyor.

Nitekim Trump, Bagram'ın kontrolünü geri almak istemesinin önemli bir nedeni olarak Çin'e atıfta bulunuyor ve yaptığı açıklamada üssün, Çin'in nükleer silahlarını ürettiği yere bir saat uzaklıkta olduğuna dikkat çekmişti.