Arnavutluk’ta Yapay Zeka Bakanlığı kurma fikri gündemde

• Başbakan Edi Rama, yolsuzluğu bitirmek ve verimliliği artırmak amacıyla yapay zekâ tabanlı yönetim modelleri üzerinde çalıştıklarını açıkladı.
• AI, halihazırda kamu ihalelerinin denetiminden, vergi işlemlerine ve AB üyelik müzakerelerinin hızlandırılmasına kadar pek çok alanda devrede.
• Hükümet, gelecekte tamamen yapay zekâ ile yönetilen bir bakanlığın kurulabileceğini söylüyor.
• Ancak uzmanlar, teknoloji kadar sistemin şeffaflığı ve algoritmaların kimler tarafından programlandığının da kritik olduğunu vurguluyor.

Başbakan Edi Rama, Temmuz ayında yaptığı basın toplantısında yapay zekânın kamu yönetiminde en verimli “çalışan” olabileceğini söyledi. Rama, “Bir gün tamamen yapay zekâ ile yönetilen bir bakanlığa sahip olabiliriz. Böylece nepotizm ya da çıkar çatışması olmaz,” dedi.

Hatta yerel geliştiricilerin, bir AI modeli “bakan” seçerek, dünyada ilk kez tamamen yapay zekâdan oluşan bir hükümet kurma ihtimalini değerlendirebileceğini belirtti. Resmî bir adım atılmamış olsa da Rama, fikrin ciddi şekilde düşünülmesi gerektiğini söyledi.

Yolsuzlukla mücadelede AI kullanımı

Arnavutluk uzun süredir siyasetten bürokrasiye kadar her alanda yolsuzluk sorunuyla mücadele ediyor. Halihazırda kamu ihalelerinin denetimi, vergi ve gümrük işlemlerinin anlık analizi gibi alanlarda AI aktif olarak kullanılıyor.

Ayrıca yapay zekâ destekli dronlar ve uydu sistemleri, sahil şeridi ve inşaat alanlarındaki yasa dışı faaliyetleri tespit ediyor. Trafik güvenliğinde ise yüz tanıma teknolojisiyle hız yapan sürücülere otomatik olarak uyarı ve ceza gönderilmesi planlanıyor.

Muhalefetten uyarı: “Dijital kılıfla aynı düzen devam edebilir”

Ana muhalefetteki Demokrat Parti milletvekili Jorida Tabaku, AI’nin yanlış ellerde “eski düzenin dijital bir kılıf” hâline gelebileceğini söyledi. Tabaku, algoritmaların kim tarafından yazıldığının ve maliyetlerin şeffaf biçimde açıklanmasının önemine dikkat çekti.

AB üyelik sürecini hızlandırmak için AI

Arnavutluk, 2022’de resmen başlayan AB üyelik müzakerelerinde yapay zekâdan yararlanıyor. AB müktesebatındaki yüz binlerce sayfalık mevzuatın çevrilmesi ve ulusal yasalarla karşılaştırılması AI yardımıyla yapılıyor.

Rama, eski OpenAI teknoloji direktörü ve ChatGPT’nin yaratıcısı Mira Murati ile iş birliği yaptıklarını ve hedeflerinin süreci 2027’ye kadar tamamlamak olduğunu açıkladı.

Dijitalleşme hedefleri

Hükümet, 2030’a kadar tamamen nakitsiz bir ekonomiye geçmeyi ve tüm devlet hizmetlerini çevrim içi sunmayı planlıyor. e-Albania platformu üzerinden vatandaşlar vergi beyanı, doğum belgesi, ruhsat başvurusu gibi işlemleri yapabiliyor.

Ancak uzmanlar, ülkenin teknoloji altyapısının henüz yetersiz olduğunu, veri merkezleri ve uzman kadro eksikliğinin önemli engeller olduğunu belirtiyor.