Ay’ın doğduğu ya da battığı bir zaman var mı?

• Dünya’nın her noktasında Ay aynı şekilde görünmüyor.
• Uzmanlara göre, Ay’ın nerede görünüp nerede görünmeyeceğini belirleyen temel faktör, gökbilimde “sapma” ya da diğer adıyla “deklinasyon.”
• Kuzey ve Güney Kutup Daireleri çevresinde yaşayan insanlar için Ay, bazı dönemlerde günlerce doğmadan ya da batmadan gökyüzünde kalabiliyor.

Kutup bölgelerinde özel durum

Bir gök cisminin sapması, onun hangi bölgelerde görünüp hangi bölgelerde ufkun altına hiç çıkmayacağını belirliyor. Örneğin, Güneş’in kış gündönümündeki sapması -23,5° olduğunda, Kuzey Kutup Dairesi’nin kuzeyinde hiç görünmüyor.

Aynı şekilde Güney Kutup Dairesi’nin güneyinde ise günlerce batmadan ufkun üzerinde kalabiliyor.

Ay’ın görünürlüğü

Ay için de aynı kurallar geçerli. Ancak Güneş’ten farklı olarak Ay’ın sapma aralığı daha geniş: yaklaşık -28,7° ile +28,7°. Bu nedenle, Ay her zaman 61,3° kuzey ve 61,3° güney enlemleri arasında doğup batıyor.

Daha kuzeyde veya güneyde bulunan bölgelerde ise Ay, tıpkı Güneş gibi, zaman zaman hiç batmadan sürekli ufkun üzerinde kalabiliyor ya da hiç doğmadan günlerce ufkun altında kalabiliyor.

Fazdan bağımsız

Ay’ın evreleri (dolunay, hilal, ilkdördün gibi) bu durumu değiştirmiyor. Görünürlük yalnızca sapmaya bağlı. Ancak yılın zamanı ile birleştiğinde ilginç sonuçlar ortaya çıkabiliyor.

Örneğin, yaz gündönümünde görülen bir dolunay Güney Kutbu çevresinde hiç batmayabiliyor. Kış gündönümündeki dolunay ise Kuzey Kutbu çevresinde sürekli görünür hale gelebiliyor.

Ay doğup batar mı?

Orta enlemlerde yaşayan bizler için cevap net: Evet, Ay her zaman doğar ve batar. Çünkü bulunduğumuz enlemler Ay’ın sapma sınırları içinde.

Ancak kutuplara yaklaşıldığında durum değişiyor. Kuzey ve Güney Kutup Daireleri çevresinde yaşayan insanlar için Ay, bazı dönemlerde günlerce doğmadan ya da batmadan gökyüzünde kalabiliyor.