Ceza hukukundan memuriyete kapsamlı değişiklikler kapıda

• Kamuoyunda "10. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi.
• Suça teşebbüs, kasten yaralama ve tehdit suçlarına yönelik hapis cezalarının alt ve üst sınırları artırıldı.
• Ağır hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlüler, cezasını konutunda çekebilecek; denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hükümlerinde de yenilikler getirildi.
• Memur alımlarında 35 yaş sınırı getirilirken, bankalara bilişim suçlarında hesapları dondurma ve bilgi verme süreleri konusunda yeni düzenlemeler yapıldı.

Yeni kanunla birlikte, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararları doğrultusunda İcra ve İflas Kanunu'ndan Türk Ceza Kanunu'na, Noterlik Kanunu'ndan idari yargılama usullerine kadar birçok yasa ve mevzuatta önemli düzenlemelere gidildi.

Yeni düzenlemeyle birlikte, bazı suçlara yönelik hapis cezası sürelerinde önemli artışlar yapıldı. Bu değişiklikler, suçla mücadelede daha caydırıcı bir etki yaratmayı hedefliyor:

Suça Teşebbüs: Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına teşebbüs halinde verilecek süreli hapis cezasının alt ve üst sınırı 13 yıldan 20 yıla kadar olan süreden, 14 yıldan 21 yıla kadar olarak değiştirildi. Müebbet hapis cezasına teşebbüs halinde ise 9 yıldan 15 yıla kadar olan süre 10 yıldan 18 yıla kadar yükseltildi.

Kasten Yaralama: Kasten başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişiye yönelik hapis cezasının alt sınırı 1 yıldan, 1 yıl 6 aya çıkarıldı. Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif yaralamalarda ise mağdurun şikayeti üzerine hükmolunacak ceza 4 aydan 1 yıla kadar olan hapis cezası 6 aydan 1 yıl 6 aya kadar şeklinde değiştirildi. Suçun kadına karşı işlenmesi halinde verilecek cezanın alt sınırı 6 aydan 9 aya yükseltildi.

Neticesi Sebebiyle Ağırlaşmış Yaralama: Mağdurun duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına, konuşmasında sürekli zorluğa, yüzünde sabit ize, yaşamını tehlikeye sokan bir duruma ve gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun vaktinden önce doğmasına neden olmuşsa verilecek hapis cezasının alt sınırı 3 yıldan 4 yıla çıkarıldı. Kasten yaralamanın vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması sonucu kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre uygulanacak hapis cezasının alt sınırı ise 5 yıldan 6 yıla yükseltildi. Ayrıca, fiilin mağdurun iyileşme olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine, duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine, konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına, yüzünün sürekli değişikliğine ve gebe bir kadına karşı işlenip de çocuğunun düşmesine neden olması halinde verilecek hapis cezasının alt sınırı 5 yıldan 6 yıla; fiilin vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olması sonucu kırık veya çıkığın hayat fonksiyonlarındaki etkisine göre verilecek hapis cezasının alt sınırı ise 8 yıldan 9 yıla yükseltiliyor.

Kasten Yaralama Sonucunda Ölüm: Kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmişse verilecek hapis cezasının alt ve üst sınırı 8 yıldan 12 yıla kadar yerine, 10 yıldan 14 yıla kadar şeklinde değiştirildi. Vücutta kemik kırılmasına veya çıkığına neden olan kasten yaralama sonucunda ölüm meydana gelmesi halinde verilecek hapis cezasının alt sınırı 12 yıldan 14 yıla çıkarıldı.

Tehdit Suçu: Tehdit suçuyla daha etkin mücadele edilmesi ve caydırıcılığın sağlanması amaçlanıyor. Malvarlığı itibarıyla büyük bir zarara uğratacağından veya sair bir kötülük edeceğinden bahisle tehditte, mağdurun şikayeti üzerine verilecek hapis cezasının alt sınırı 2 ay olacak. Tehdidin silahla, kişinin kendisini tanınmayacak bir hale koyması suretiyle, imzasız mektupla veya özel işaretlerle; birden fazla kişi tarafından birlikte, var olan veya var sayılan suç örgütlerinin oluşturdukları korkutucu güçten yararlanılarak işlenmesi halinde hükmolunacak hapis cezasının üst sınırı 5 yıldan 7 yıla çıkarıldı.

Trafik Güvenliğini Tehlikeye Sokma: Kara, deniz, hava veya demir yolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare edenlere verilecek hapis cezasının alt sınırı 3 aydan 4 aya; alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullananlara uygulanacak hapis cezasının alt sınırı 3 aydan 6 aya yükseltildi.

Ceza infazı hükümlerinde kapsamlı yenilikler

Kanun, ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen hükümlülere yönelik özel infaz düzenlemeleri getirerek, infaz sisteminde esneklik ve insancıllık sağlamayı hedefliyor:

Evde İnfaz İmkanı: Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanlar hariç olmak üzere, ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle ceza infaz kurumu koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyeceği tespit edilen ve toplum güvenliği bakımından tehlike oluşturmayacağı değerlendirilenler, cezasını konutunda çekebilecek.

Denetimli Serbestlik: Açık ceza infaz kurumunda veya çocuk eğitimevinde bulunan ve koşullu salıverilmesine 1 yıl veya daha az süre kalan iyi halli bir hükümlünün, denetimli serbestlik tedbirinden yararlanabilmesi için 5 günden az olmamak üzere koşullu salıverilme tarihine kadar ceza infaz kurumunda geçirmesi gereken sürenin en az onda birini cezaevinde geçirmiş olması gerekecek (ancak bu hüküm, yürürlüğe girdiği tarihten önce işlenen suçlar için uygulanmayacak).

Tekerrür Hükümleri: İkinci defa tekerrür hükümleri uygulanan hükümlülere koşullu salıverilme imkanı getirilecek. Bu kapsamda, süreli hapis cezaları bakımından koşullu salıverilme oranı dörtte üç olarak uygulanacak.

Özel İnfaz Usulleri:

Yaşlılara Konutta İnfaz: 80 yaşını bitirmiş hükümlüler için konutta infaz düzenlemesi getiriliyor.

Hafta Sonu/Gece İnfazı: İnfaz hakimi, hükümlünün talebi üzerine, kasten işlenen suçlarda toplam 3, taksirle öldürme suçu hariç olmak üzere taksirle işlenen suçlarda ise toplam 5 yıl veya daha az süreli hapis cezasının; her hafta cuma günleri saat 19.00'da girmek ve pazar günleri aynı saatte çıkmak suretiyle hafta sonları; hafta sonları hariç her gün saat 19.00'da girmek ve ertesi gün saat 07.00'de çıkmak suretiyle geceleri ceza infaz kurumlarında çektirilmesine karar verebilecek.

Kadınlar ve Çocuklar İçin Esneklik: Kadın, çocuk veya 65/70/75 yaşını bitirmiş kişilerin mahkum oldukları belirli süreli hapis cezalarının (sırasıyla toplam 3/4/5/6 yıl veya daha az) konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek. Doğumdan itibaren 6 ay geçen ve toplam 5 yıl veya daha az süreli hapis cezasına mahkum olan veya adli para cezası infaz sürecinde hapis cezasına çevrilen hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hakimi tarafından karar verilebilecek.

Diğer kanunlarda yapılan önemli düzenlemeler

Yargı paketi, çeşitli kanunlarda da önemli değişiklikler öngörüyor:

İcra ve İflas Kanunu: İstinaf ve temyiz yoluna başvuru ve incelemede, davanın açıldığı veya şikayet başvurusunun yapıldığı parasal sınırlar esas alınacak.

Noterlik Kanunu: Noterlere yönelik disiplin cezaları (uyarma, kınama, para cezası, geçici işten çıkarma, meslekten çıkarma) ve bu cezaları gerektiren fiiller ayrı ayrı düzenlendi. Disiplin soruşturması ve ceza verme yetkisinde zamanaşımı süreleri belirlendi.

İdari Yargılama Usulü Kanunu: İstinaf veya temyiz yoluna başvurulabilecek kararların belirlenmesinde, davanın açıldığı tarihteki parasal sınır esas alınacak.

Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun: İş sözleşmesinde hukuk seçimi yapılsa dahi, halin bütün şartlarına göre anılan sözleşmeyle daha sıkı ilişkili bir hukukun bulunması halinde işin yapıldığı yer hukukunun işin yapıldığı sırada uygulamak zorunda olduğu hükümleri hariç olmak üzere, hakimin takdir yetkisi kapsamında iş sözleşmesiyle belirlenen hukuk yerine iş sözleşmesiyle daha sıkı ilişkili olan hukukun uygulanabilmesine imkan tanındı.

Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu: Yüksek mahkeme üyeliğinden seçilenlerden Kurul üyeliği sona erenlerin, herhangi bir işleme gerek olmaksızın ve boş kadro şartı aranmaksızın kalan görev süresini tamamlamak üzere geldikleri yüksek mahkeme üyeliği görevine geri dönebilmeleri veya müktesepleri dikkate alınarak tercih ettikleri üç ayrı yerden birinde uygun görülecek bir göreve atanmaları sağlandı.

Hukuk Muhakemeleri Kanunu: Senetle ispat zorunluluğu ve senede karşı tanıkla ispat yasağına ilişkin hükümlerdeki parasal sınırların uygulanmasında hukuki işlemin yapıldığı; istinaf yoluna başvurulabilen kararlar, temyiz edilemeyen kararlar ile temyiz incelemesi ve duruşmasına yönelik hükümlerdeki parasal sınırların uygulanmasında davanın açıldığı tarihteki miktar esas alınacak.

Paketten bazı maddeler (12, 14, 15, 16, 17, 23, 24 ve 25. maddeler) ise tekliften çıkarıldı.

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından yapılan oylamada, kamuoyunda "10. Yargı Paketi" olarak bilinen kanun teklifi, TBMM Genel Kurulunda kabul edildi. Teklifin kabul edilmesinin ardından Meclis Başkanvekili Bekir Bozdağ, milletvekillerinin yaklaşan Kurban Bayramı'nı tebrik ederek, alınan karar gereğince 11 Haziran Çarşamba günü saat 14.00'te toplanmak üzere birleşimi kapattı.