Dijital platformların puan baskısı motokuryeleri ölümle burun buruna getiriyor

• 2021-2025 yılları arasında Türkiye genelinde toplam 224 motokurye trafik kazalarında yaşamını yitirdi.
• Dijital uygulamalardaki düşük puanlar; kazanç kesintisi, vardiya kısıtlaması ve sistem dışına itilme gibi ağır yaptırımlara yol açıyor.
• Teslimat puanları platformlar arası bir referansa dönüştüğü için düşük puan alan kuryeler diğer şirketlerde de iş bulma sorunu yaşıyor.
• Müşterilerin hız beklentisi ve puanlama tehdidi, kuryeler üzerinde sürekli bir psikolojik baskı ve güvenlik riski oluşturuyor.

Türkiye Gazetesi’nin haberine göre Türkiye’de sayıları yüz binleri aşan motokuryeler, dijital platformların uyguladığı performans odaklı puanlama sistemi nedeniyle trafikte hayatta kalma mücadelesi veriyor. Hızın bir tercih değil zorunluluk olduğu bu düzende, kuryeler hem geçimlerini sağlamaya çalışıyor hem de her teslimatta canlarını tehlikeye atıyor.

Puanlama sistemi kuryeler için hayati bir risk faktörü

Online sipariş ve kargo dağıtımını yöneten uygulamalarda kuryeler, sadece ürünü değil aynı zamanda mesleki geleceklerini de müşterilerin puanlarına emanet ediyor. Yüksek puan daha fazla kazanç ve prim anlamına gelirken, düşük puan alan kuryeler zincirleme cezalarla karşı karşıya kalıyor.

Bu sistemde kazanç kaybı yaşamamak ve sistemde kalabilmek için kuryeler, kurallara uymak ile siparişi yetiştirmek arasında kalıyor. Hızın tek başarı kriteri olarak dayatılması, kuryelerin trafikteki riskleri göze alarak canlarını hiçe saymalarına neden oluyor.

Müşteri baskısı ve sosyal dışlanma süreci

Puanlama mekanizması sadece ekonomik bir veri değil, aynı zamanda müşteriler tarafından kullanılan bir baskı aracına dönüşmüş durumda. "Hızlı gelmezse düşük puan veririm" şeklindeki yaklaşımlar, kuryelerin üzerindeki tehdit algısını sürekli kılıyor.

Mesele anlık kayıpların ötesine geçerek bir referans sistemine dönüşüyor. Bir platformda puanı düşen kurye, başka bir işe başvurduğunda reddedilebiliyor; bu da geçimini sadece bu işten sağlayan binlerce çalışanı işsizlik ve borç sarmalına sürüklüyor.

Çözüm için puanlama ve sürelerin yeniden düzenlenmesi şart

Uzmanlar, sorunun sadece kuryelere dikkatli olma çağrısı yaparak çözülemeyeceğini, sistemin kökten değişmesi gerektiğini savunuyor. 2021-2025 yılları arasında kaybedilen 224 canın, birkaç dakikalık hız baskısının bedeli olduğu vurgulanıyor.

Hızın tek ölçüt olmaktan çıkarılmadığı ve teslimat sürelerinin gerçekçi şekilde revize edilmediği sürece kazaların süreceği belirtiliyor. Hem toplumsal gerilimin azaltılması hem de can kayıplarının önlenmesi için dijital platformların performans kriterlerinin insan odaklı hale getirilmesi bekleniyor.