Dul eşlerden yetim çocuklara... SGK uzmanı açıkladı: Çift maaş almak mümkün mü?

• Kendi emekli aylığı olan dul eşler, vefat eden eşlerinden dolayı da ölüm aylığı alarak çift maaş hakkına sahip olabiliyor.
• Hem annesini hem babasını kaybeden yetim çocuklara, yüksek olan aylığın tamamı, düşük olanın ise yarısı ödeniyor.
• Birden fazla çocuğunu kaybeden anne ve babalar için de benzer şekilde "yüksek olanın tamamı, düşük olanın yarısı" kuralı uygulanıyor.

Sosyal güvenlik sisteminde milyonlarca vatandaşı yakından ilgilendiren “birden fazla maaş alma” konusu netleşti.

Türkiye Gazetesi yazarı SGK Başuzmanı İsa Karakaş, kafa karışıklığına neden olan kuralları tek tek açıklayarak, dul eşlerden yetim çocuklara kadar çift maaş almanın formüllerini paylaştı.

Sistem, eşini kaybeden sigortalılar için oldukça esnek bir imkân tanıyor. Kendi çalışmasından dolayı emekli olan bir kişi, vefat eden resmi nikâhlı eşinden dolayı da ölüm aylığı alabiliyor. Bu durumda kişinin kendi emekli aylığı kesilmediği gibi, eşinden gelen hak da üzerine ekleniyor.

SGK Başuzmanı İsa Karakaş durumu şöyle anlattı:

"Kendi Maaşınız + Eşin Maaşı: Kendi emekli aylığınız kesilmez, eşinizden gelen hak da üzerine eklenir.

Örnek: 32.500 TL emekli aylığı alan bir vatandaşımız, eşinden de 17.500 TL hak kazanırsa cebine giren toplam tutar 50.000 TL olur."

Eğer hem eşten hem de anne-babadan aylık hakkı doğarsa, sistem genel olarak "tercih" hakkı sunuyor ve en yüksek olan seçilebiliyor. Birden fazla resmî nikâhla evlenmiş olan dullara ise evliliğin eşin ölümü nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de aylığa hak kazananlara tercih ettiği yüksek aylık bağlanıyor.

Sürekli iş göremezlik geliriyle birlikte ölen eşinden dolayı da gelire hak kazanan eşe her iki gelir de bağlanıyor. Hem eşinden hem de ana ve/veya babasından ölüm gelirine hak kazananlara, tercihine göre eşinden ya da ana ve/veya babasından bağlanacak geliri, evliliğin ölüm nedeniyle sona ermesi durumunda sonraki eşinden de gelire hak kazananlara tercih ettiği geliri bağlanıyor.

Malullük ve yaşlılık aylığında yüksek olan tercih ediliyor

Kişinin hem malullük hem de yaşlılık aylığına aynı anda hak kazanması halinde sürecin farklı işleyeceğini belirten Karakaş, "Yüksek Olan Bağlanır: Bu durumda iki maaş birden ödenmez. Hangisi yüksekse o bağlanır. Eğer miktarlar eşitse yaşlılık emeklilik aylığı tercih edilir" dedi.

Ancak vazife malulleri için bir istisna bulunuyor:

"Vazife malulü olup tekrar çalışmaya başlayanlar için avantaj vardır; şartlar oluşursa hem vazife malullüğü hem de yaşlılık aylığını aynı anda alabilirler."

Yetim çocuklar için ‘tam+yarım’ formülü devrede

Hem annesini hem de babasını kaybeden çocuklar için sistem farklı bir avantaj sunuyor.

SGK mevzuatına göre, iki dosyadan da hak kazanan çocuklara şu formül uygulanıyor:

"Tam + Yarım Formülü: Babadan 20.000 TL, anneden 10.000 TL hak kazanan bir çocuğa; babanın maaşının tamamı, annenin maaşının ise yarısı (5000 TL) verilir. Sonuç: Çocuk toplamda 25.000 TL ödeme alıyor."

İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle ölen ana ve babadan ayrı ayrı gelire hak kazanan çocuklara da yüksek olan gelirin tamamı, az olanın yarısı bağlanıyor.

Evlat acısı çeken anne ve babalara ödeme imkanı

Birden fazla çocuğunu kaybeden anne ve babalar için de benzer bir sistem uygulanıyor. SGK, en fazla ödeme sağlayan iki dosyayı dikkate alarak yüksek olan aylığın tamamını, düşük olanın yarısını bağlayabiliyor.

Karakaş bu durumu şu şekilde aktardı:

"SGK mevzuatında öngörülen şartlarla, birden fazla çocuğundan aylığa hak kazanan ana ve babaya en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan aylığın tamamı, düşük olan aylığın yarısı ödenmektedir. İş kazası-meslek hastalığı gibi nedenlerle birden fazla çocuğundan gelire hak kazanan ana ve babaya, en fazla ödemeye imkân veren ilk iki dosyadan yüksek olan gelirin tamamı, düşük olan gelirin yarısı bağlanır."

Uzman isim, hakların "talep" ile başladığını hatırlatarak, vatandaşların SGK kayıtlarını kontrol etmeleri gerektiğini vurguladı.

Karakaş ayrıca "SGK uygulamasında aylık ve gelir farklı kavramlardır. Bağlanan sigorta kollarına göre değişmektedir. Yazımızda sadece 4/1-a ve 4/1-b sigortalılıklarına göre değerlendirmeler yapılmıştır" notunu düştü.