En güçlü teleskop, Güneş'teki dev patlamayı görüntüledi

• X3.2 sınıfı patlama, şimdiye kadarki en keskin ayrıntılarla gözlemlendi.
• Teleskop, 21 kilometre genişliğe kadar dar koronal döngüleri çözümledi.
• Gözlem sırasında hidrojenin belirli dalga boyları yakalandı ve en küçük yapılar ölçüldü.
• Keşif, güneş fırtınalarının etkilerini tahmin etmede yeni bir kapı açabilir.

Güneş patlamaları en yüksek çözünürlükte görüntülendi

NSF Daniel K. Inouye Güneş Teleskobu, Haleakalā Yanardağı’nın zirvesine kurulu 4,24 metrelik aynasıyla güneş gözlemlerinde çığır açtı. Aktif soğutma sistemleri ve uyarlanabilir optikleriyle atmosferik bozulmaları düzelten teleskop, şimdiye kadar mümkün olmayan ölçekte güneşin manyetik yapısını gözler önüne serdi.

Görüntüler, Los Angeles’ın iki katı genişliğinde plazma kemerlerinin ayrıntılarını ortaya çıkardı. Güneş ışığını 10 ayna aracılığıyla dört farklı gözlem cihazına yönlendiren teleskop, manyetik alan ölçümlerinde hassasiyet sağladı.

Keşif, tesadüfi bir gözlemle gerçekleşti

Colorado Boulder Üniversitesi’nden doktora öğrencisi Cole Tamburri, gözlem sırasında X1.3 sınıfı (Güneş'te meydana gelen Güneş patlamalarının şiddetini belirten sınıflandırma sisteminde kullanılan terim. Bu sistem, patlamaların yaydığı X-ışını (röntgen) akışına göre belirlenir.) bir patlamayı kaydettiklerini belirtti. Tamburri, “Inouye Güneş Teleskobu ilk kez bir X sınıfı parlama gözlemledi. Bu parlamalar, yıldızımızın ürettiği en enerjik olaylar arasındadır ve bunu mükemmel gözlem koşulları altında yakaladığımız için şanslıydık,” dedi.

Teleskobun Görünür Geniş Bant Görüntüleyicisi, Güneş’in koronasında karanlık iplik benzeri döngüleri ortaya koydu. Araştırmacılar, ortalama 48,2 kilometre genişliğinde yapılar ölçerken bazı döngülerin bunun yarısı kadar dar olduğu tespit edildi.

Güneş döngülerinin sırları çözülüyor

Onlarca yıldır kuramsal olarak varlığı öne sürülen 10 ila 100 kilometre genişliğindeki koronal döngüler, ilk kez doğrudan gözlemlendi. Bu sayede yalnızca döngülerin büyüklüğü değil, aynı zamanda evrimleri ve güneş patlamalarının motoru olan manyetik yeniden bağlantının gerçekleştiği ölçekler de incelenebilecek.

Tamburri, deneyimi “Bir ormanı görmekten her ağacı görmeye gitmek gibi” sözleriyle tanımladı. Görüntülerde parlak ışık şeritleri ve neredeyse imkânsız derecede net kemer yapıları belirlendi.

Uzay havasını tahmin etmede kritik bir adım

Güneş patlamaları, Dünya’daki uydulara, elektrik şebekelerine ve iletişim sistemlerine zarar verebilecek güçlü uzay hava olayları arasında yer alıyor. Araştırmacılar, bu gözlemlerin teknolojik altyapıyı tehdit eden fırtınaların etkilerini tahmin etmekte önemli bir dönüm noktası olacağına dikkat çekiyor.

Bilim insanları, gözlemlenen küçük ölçekli yapılar doğrulanırsa bunun güneş fiziğinde bir paradigma değişimine yol açacağını belirtiyor. Bu gelişme, gökbilimcilerin artık sadece büyük manyetik demetleri değil, bireysel döngüleri de incelemesine olanak tanıyacak.