Enerji krizi büyüyor: Brent petrolün varil fiyatı 120 dolara yükseldi

• Brent petrolün varil fiyatı 120 doları aşarak son dört yılın zirvesine çıktı.
• İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemi trafiğini kısıtlaması enerji arzında ciddi risk yarattı.
• Trump yönetiminin deniz ablukasını uzatma hazırlığı piyasalardaki paniği artırdı.

ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasını uzatmaya hazırlandığı yönündeki haberler, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmaya yol açtı. Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim nedeniyle Brent petrol 2022’den bu yana en yüksek seviyesine ulaşırken, piyasalarda uzun süreli arz krizi endişesi büyüyor.

Hürmüz Boğazı merkezli enerji krizi küresel piyasaları yeniden sarsıyor. ABD’nin İran üzerindeki baskıyı artırması ve deniz ablukasını uzatma sinyali vermesi, petrol fiyatlarını hızla yukarı taşıdı.

Hürmüz Boğazı’nda gerilim tırmanıyor

İsrail ve ABD’nin 28 Şubat’ta başlattığı operasyonlara karşılık İran yönetimi, dünya petrol ve LNG arzının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda gemi geçişlerini kısıtladı.

Nisan başında Tahran, bölgeye yaklaşan gemilerin hedef alınabileceğini açıklarken, Washington ise İran limanlarına giriş-çıkış yapan gemilere müdahale kararı aldı. Böylece enerji tedarik zincirinin en kritik noktalarından biri fiilen küresel güç mücadelesinin merkezine dönüştü.

Brent petrolde sert yükseliş

17 Nisan’daki İsrail-Lübnan ateşkesi sonrası geçici olarak 90 dolara kadar gerileyen Brent petrol, ablukanın sürmesiyle yeniden yükselişe geçti.

Çarşamba günü Brent petrol gün içinde 122 doları test etti. Uzmanlara göre:

• Arz kesintisi devam ederse fiziksel petrol kıtlığı oluşabilir
• Akaryakıt ve lojistik maliyetleri küresel çapta yükselebilir
• Gıda ve sanayi ürünlerinde yeni fiyat artışları yaşanabilir
• Küresel enflasyon baskısı derinleşebilir

Trump yönetimi baskıyı artırıyor

Beyaz Saray’da enerji şirketlerinin yöneticileriyle görüşen ABD Başkanı Donald Trump’ın, ekibine deniz ablukasının uzatılması için hazırlık yapma talimatı verdiği belirtiliyor.

Bu adım, piyasalarda Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın kalıcı hale gelebileceği şeklinde yorumlandı.

Trump, sosyal medya üzerinden İran’a “anlaşmayı imzala” çağrısını yinelerken, Tahran ise alternatif ticaret koridorlarıyla ekonomik baskıyı aşmaya çalışacağını duyurdu.

İran ekonomisinde ağır kriz

Savaş ve abluka baskısı İran ekonomisini de sert vurdu:

• Enflasyon yüzde 53,7 seviyesine çıktı.
• İran riyali tarihi düşük seviyelere geriledi.
• Yaklaşık 2 milyon kişi işini kaybetti.
• Dış ticaret büyük ölçüde baskı altına girdi.

Küresel ekonomi için risk büyüyor

Dünya Bankası’na göre savaş kaynaklı aksaklıklar mayıs ayında sona erse bile enerji fiyatlarının 2026 boyunca yüzde 24 daha yüksek seyretmesi bekleniyor.

ABD Merkez Bankası’nın faiz kararı öncesinde enerji fiyatlarındaki bu yükseliş, küresel büyümeyi yavaşlatabilir ve enflasyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Bu da gelişmekte olan ülkelerde ekonomik baskıyı artırabilir

Enerji piyasaları şimdi Washington’un abluka kararının süresine ve İran’ın Hürmüz üzerindeki yeni hamlelerine odaklanmış durumda. Sürecin uzaması halinde yalnızca petrol değil, küresel ekonomik dengeler de ciddi biçimde sarsılabilir.