- Hukukçu Hadi Dündar, fahri müfettişlerin hatalı park, kırmızı ışık veya telefon kullanımı gibi ihlalleri fotoğraf veya videoyla ispatlamasının zorunlu olması gerektiğini belirtti.
- Emekli trafik polisi Yalçın Doğan, uzmanlık gerektiren ceza tutanağı düzenleme yetkisinin ispat yükümlülüğü olmamasının çelişki yarattığını ve uygulamanın kaldırılması gerektiğini savundu.
- Mevcut sistemde fahri müfettişlerin doğrudan ceza yazma yetkisi bulunmuyor.
Her gün binlerce sürücüyü yakından ilgilendiren fahri trafik müfettişliği sistemi, peş peşe gelen "keyfi ceza" iddialarıyla mercek altında.
Haklarını aramak isteyen vatandaşların mahkeme kapılarında yaşadığı zorluklar, sistemin işleyişine dair köklü değişiklik taleplerini de beraberinde getiriyor.
Fahri müfettişlerin yetkileri neler?
Türkiye Gazetesi’nden Gamze Erdoğan’ın haberine göre; Hukukçu Hadi Dündar, fahri trafik müfettişlerinin yasal sınırlarına dikkat çekerek yetkilerinin sadece ihlalleri tespit etmekle sınırlı olduğunu hatırlattı.
Dündar, müfettişlerin yapabileceklerini ve yapamayacaklarını şöyle sıraladı:
- Müfettişler sadece gördükleri ihlali plaka üzerinden rapor eder, sisteme tek başına ceza giremez.
- Bu raporlar trafik polisi tarafından incelenerek sisteme girilir ve cezaya dönüşür.
- Müfettişlerin araç durdurma, kimlik sorma, sürücüyle iletişime geçme veya cezayı doğrudan tebliğ etme yetkisi yoktur.
Ceza itirazlarında sürücüleri zorlayan engel ne?
Kesilen cezalara itiraz sürecinin vatandaş için ciddi bir yüke dönüştüğünü belirten Dündar, özellikle şehirler arası yolculuklarda kesilen cezaların adeta bir "zulüm" olduğunu ifade etti.
Devlet kurumlarının keyfi uygulamalar yapmaması gerektiğini vurgulayan Dündar, sürecin zorluklarını şu sözlerle aktardı:
"Bir de kesilen trafik cezası hangi il, ilçe ve adliye yetkisi altında kesilmişse oranın sulh ceza hâkimliğine itiraz edebiliyorsunuz. Tatile gidiyorsunuz yolda geçtiğiniz bir şehirde bir ceza kesiliyor ve o şehirde itiraz etmeniz gerekir. O şehre tekrar gitmek ayrı bir zulüm. Avukat tutup itiraz etmek daha maliyetli o zaman daha da ağır bir yük hâline gelmiş oluyor."
Fahri trafik müfettişliği kaldırılmalı mı?
Emekli trafik polisi Yalçın Doğan ise sistemin artık miyadını doldurduğunu ve tamamen kaldırılması gerektiğini savundu.
Trafik ceza tutanağı düzenlemenin tamamen uzmanlık ve bilirkişilik gerektiren bir durum olduğunu belirten Doğan, mevcut işleyişteki çelişkiyi şu sözlerle ifade etti:
"Fahri trafik müfettişlerinin çekmiş olduğu video ve fotoğraflar bazı yargı organlarında Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'na aykırı olarak değerlendiriliyor. Fahri trafik müfettişliği, trafikte meydana gelen olayları engellemek adına çıkarılmış bir düzenleme olmuş olsa bile, gelinen noktada ihtiyaç kalmadı ve kaldırılmalı. Tutmuş oldukları tutanağı ispat yükümlülükleri mevzuat çerçevesinde zorunlu olmadığından ve resmi belge kabul edildiğinden ceza işlemine maruz kalanın kendini ispat etme zorunluluğu tam bir çelişki."
Çözüm için hangi adımlar öneriliyor?
Yaşanan mağduriyetlerin ve hak ihlallerinin önüne geçilmesi adına uzmanlar İçişleri Bakanlığına çağrıda bulunarak şu somut çözüm önerilerini sundular:
- İçişleri Bakanlığı tarafından tüm fahri müfettişlere zorunlu eğitim verilmeli ve göreve ancak bu eğitimden sonra başlanmalı.
- Hatalı park, kırmızı ışık ihlali, seyir halinde telefonla konuşma veya yayaya yol vermmeme gibi durumlar için mobil uygulama üzerinden fotoğraf veya video kanıtı yükleme zorunluluğu getirilmeli.
- Kanıt sunulamayan durumlarda müfettişlerin rapor hazırlama yetkisi tamamen elinden alınmalı.
