Fransa'nın gizli Osmanlı işgal planları

• Fransa Kralı XlV. Louis, Osmanlı'nın Viyana'da zayıf düştüğü bir dönemde, 1685'te Türkiye'ye casus heyetler göndererek işgal için hazırlık yaptırdı.
• Plan, Alman filozof Leibniz'in "Doğu bir kurtarıcı bekliyor" diyerek krala sunduğu ve Mısır'ın fethini önerdiği bir projeyle başladı.
• Osmanlı'nın 16. yüzyılda Habsburglar'a karşı kurtardığı ve ticari ayrıcalıklarla zenginleştirdiği Fransa, sonrasında Osmanlı aleyhine Venedik ve Avusturya'ya yardım etmişti.
• İşgal planı, Avrupa'daki siyasi gelişmeler ve projenin zorluğunun anlaşılması üzerine hayata geçirilemedi.

Osmanlı yardımıyla ayakta kalmıştı

Osmanlı İmparatorluğu, 16. yüzyılda Habsburg İmparatoru Şarlken karşısında zor durumda kalan Fransa'yı hem askeri hem de ticari olarak desteklemişti. Fransızlara tanınan kapitülasyonlar (ticari ayrıcalıklar), bu ülkenin Doğu ticaretinden zenginleşmesini sağlamıştı.

Dönemin Fransa Kralı Fransuva, 1532 yılında Venedik elçisine, "hem kendi ülkesinin hem de diğer Avrupa devletlerinin varlığını garanti eden yegâne gücün Osmanlı İmparatorluğu olduğunu" itiraf etmişti.

Düşmanla işbirliği yapmaya başladılar

Ancak 17. yüzyılda, özellikle "Güneş Kral" olarak anılan XlV. Louis döneminde, Fransa'nın Osmanlı'ya yönelik politikası tamamen değişti. Bir yandan Osmanlı'nın sağladığı imkanlardan faydalanmaya devam ederken, diğer yandan Osmanlı aleyhine faaliyetlere giriştiler.

Fransa, Girit kuşatması sırasında Osmanlı'ya karşı savaşan Venediklilere yardım gönderdi. Daha da ileri giderek, 1663'teki Sengotar Muharebesi'nde ezeli düşmanı olan Avusturya'ya Osmanlı karşısında askeri destek verdi ve savaşın seyrini değiştirdi.

Filozof Leibniz'in 'Mısır'ı fethet' teklifi

Osmanlı'yı işgal etme fikri, 1672 yılında ünlü Alman filozof Gottfried Wilhelm Leibniz tarafından Kral XlV. Louis'e sunulan bir projeyle somutlaştı. Leibniz, krala sunduğu raporda, Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılması için şartların uygun olduğunu ve "Doğu'nun bir kurtarıcıyı beklediğini" belirtti.

Leibniz, kralı ikna etmek için, "Hristiyanların başkomutanlığı ve Türk İmparatorluğu'nun ortadan kaldırılması şerefi Fransa Kralı'nın olacaktır. Doğu imparatoru unvanı, dünyanın hakemi ve Hristiyan dünyasının yöneticisi olacak olan kral şan ve şerefle anılacaktır" gibi ifadeler kullandı.

Casus heyetler gönderip haritalar çizdirdiler

Bu teklif, XlV. Louis'in Türkleri Asya'ya gönderip Doğu Roma İmparatorluğu'nu yeniden kurma fantezisini harekete geçirdi. Kral, Osmanlı'nın Viyana Bozgunu ile meşgul olduğu 1685 yılında, ticari bir heyet görünümünde casuslar ve mühendisler görevlendirdi.

Fravier d'Ortieres başkanlığındaki bu heyetler, Osmanlı kıyılarının, Mısır'ın, Ege Adaları'nın, Çanakkale Boğazı'nın ve İstanbul'un gizlice planlarını ve haritalarını çıkardı. Plana göre ya doğrudan İstanbul'a saldırılacak ya da Mısır işgal edilerek başkent tedariksiz bırakılacaktı.

Plan neden hayata geçmedi

Fransa'nın Osmanlı'yı işgal planı, oldukça detaylı bir şekilde hazırlanmasına rağmen hiçbir zaman hayata geçirilemedi. Avrupa'da değişen siyasi dengeler ve böyle büyük bir askeri operasyonun sanıldığı kadar kolay olmayacağının anlaşılması, projenin rafa kaldırılmasına neden oldu.

Böylece XlV. Louis'in büyük imparatorluk hayali, kâğıt üzerinde bir fantezi olarak kaldı. Bu olay, tarihte dost görünen güçlerin çıkarları değiştiğinde nasıl düşmanca politikalar izleyebileceğinin bir örneği olarak kayıtlara geçti.