İBB, "hayali" kandil simidi satıp fatura kesti

İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yürütülen soruşturma, İBB yönetiminin finansal hareketlerindeki çarpıcı tabloyu gözler önüne serdi. 2019-2025 yılları arasında İBB ve İSKİ tarafından kullanılan 14 ayrı dış kredi mercek altına alındı.

19 farklı uluslararası finans kuruluşundan sağlanan 2 milyar 36 milyon Euro ve 1 milyar 588 milyon Dolar tutarındaki kaynağın akıbeti kalem kalem incelendi.

Para metroya değil, "Havuz"a aktı

69 milyar 516 milyon TL'ye tekabül eden dış kaynağın harcama kalemleri analiz edildi.

Veriler, alınan kredilerin proje finansmanından ziyade, bir nakit akış havuzu oluşturmak için kullanıldığını gözler önüne serdi.

Haziran ayında gdh’ın hazırladığı haber dosyalarında bu medya şirketlerine giden krediler ve ihaleler tek incelenmişti.

Toplam krediden, sözleşmede adı geçen asıl proje yüklenicilerine (metro inşaatını yapan firmalar) sadece 7.7 milyar TL (%11) ödeme yapıldı.

• Kredinin 13.6 milyar TL'lik kısmı, projeyle ilgisi olmayan işletmelere veya sözleşme dışı farklı projelere aktarıldı.
• 13.8 milyar TL, doğrudan İBB iştirakleri (Kültür A.Ş., Medya A.Ş., İSFALT vb.) hesaplarına aktarılarak buradan izi sürülemeyen bir "havuz" sistemine dahil edildi.

Proje proje üsulsüzlük: Hangi kredi nereye gitti?

Soruşturma dosyasında kredilerin sözleşme amacı ile fiili kullanım yerleri arasındaki uçurum proje bazında detaylandırıldı:

"Yeşil Tahvil" Parası Reklam Ajanslarına Gitti

İBB'nin "sürdürülebilir metro projeleri" (Çekmeköy-Sancaktepe, Mahmutbey-Esenyurt vb.) için 4 Aralık 2023'te imzaladığı 712 milyon Dolarlık Yeşil Tahvil ihracından 1.2 Milyar TL'lik kısım, metro inşaatına değil; Mişel Organizasyon, Adgreat Dijital Medya, Medyagold Ajans ve Creative Medya gibi reklam/medya şirketlerine gönderildi.

Dudullu-Bostancı hattı için 120 adet metro aracı alımı amacıyla Societe Generale'den temin edilen 100 milyon Euro'luk kredinin akıbeti de ortaya çıktı.

Araçları temin edecek olan Hyundai Rotem firmasına sadece 327 bin Euro ödenirken, paranın 23.9 milyon Euro'su başka bir hattın inşaatını yapan Alsim Alarko'ya, 16 milyon TL'si ise Ulaşım A.Ş.'ye aktarıldı.

Silivri Seymen Çöp Depolama Sahası Arıtma Tesisi için alınan 10 milyon Euro'luk kredinin, tesisin yüklenicisi yerine; 4.9 milyon Euro'sunun Dudullu-Bostancı Metro hattı yüklenicisine, 1.7 milyon Euro'sunun ise başka bir inşaat firmasına gönderildiği tespit edildi.

İddianamede; dış kredilerin "Sistem" adı verilen bir fona aktarıldığı öne sürüldü.

Soruşturma dosyasına göre, milyarlarca liralık kamu zararına yol açan çark şu şekilde işledi:

Para, proje yerine Kültür A.Ş. ve Medya A.Ş. üzerinden konser, organizasyon ve reklam ihalelerine yönlendirildi.

Emrah Bağdatlı gibi isimlerin kontrolünde olduğu iddia edilen OMR, Creative, Adgreat gibi şirketlere "drone çekimi", "grafik tasarım" gibi başlıklarla, fiili karşılığı olmayan milyonlarca liralık ihaleler verildi.

Bu şirketlere ödenen paralar, sahte faturalar üzerinden nakde çevrilerek elden (çantalarla) örgüt yöneticilerine teslim edildi.

Hayali kandil simidi satışı da dosyada

Soruşturma dosyasındaki dijital incelemeler, İBB iştirakleri arasındaki usulsüz para trafiğinin ve gider gösterme çabasının trajikomik bir örneğini de gün yüzüne çıkardı.

Medya A.Ş. çalışanı Fatoş Ayık ile Medya A.Ş Genel Müdürü Pınar Türker arasındaki yazışmalarda, "Kandil Simidi" krizi kayıtlara girdi.

Yazışmalara göre; İBB'ye gönderilen 230 bin adet kandil simidinin maliyetinin, Beltur tarafından diğer iştiraklere paylaştırılmaya çalışıldığı tespit edildi.

Fatoş Ayık'ın yöneticisine gönderdiği mesajda, "Beltur'un satınalma ekibinden aradılar... 350 bin TL'lik bir fatura kesmemiz lazım ama ne olarak keselim diye soruyorlar" ifadelerini kullandığı görüldü.

İştiraklerin kasasının, kendi faaliyet alanlarıyla ilgisi olmayan harcamaları kapatmak için nasıl kullanıldığı ve "ne olduğu belirsiz" faturaların nasıl sipariş edildiği bu yazışma ile belgelendi.

Yazışmalar dosyada: "Emrah yüzde 80'ini istiyor"

Ayık’ın 28 Şubat 2025 tarihli bir yazışmada, çalışanların "Emrah bey sürekli kültür torba alt yüklenici sözleşmesini soruyor... Emrah %80'ini bana verin diyor" şeklindeki ifadeleri, ihalelerin adrese teslim edildiği ve paranın büyük kısmının belirli kişilere kanalize edildiği iddialarını güçlendirdi.

“Savcı başımıza musallat oldu”

Yazışmalarda ayrıca çalışanların, "Sayıştay müfettişini geçtim, başımıza savcı musallat oldu... Naylon fatura kesti durumuna düşeriz" diyerek panikledikleri anlar da kayıtlara geçti.

Paris'teki "İstanbul Evi" savunması çöktü

İBB yöneticisi Murat Ongun'un Paris Olimpiyatları sırasındaki "İstanbul Evi masrafları sponsorlarca karşılandı, belediyeden para çıkmadı" savunması da savcılık dosyasındaki ifadelerle çürütüldü.

Dosyada ifadesi yer alan şüpheli Mehmet Cem Topçuoğlu, projenin 54 milyon TL bedelle ihale edildiğini ve ödemenin belediye iştiraki Spor İstanbul A.Ş. üzerinden yapıldığını itiraf etti.

Toplam kamu zararı: 53 Milyar TL

Dosyada, dış kredinin amaç dışı kullanımı ve paravan şirketlere aktarılması sonucu toplam 53 milyar 532 milyon TL kamu zararı oluştuğu belirtildi.

Savcılık, bu zararın 13.6 milyar TL'sinin doğrudan "suç örgütü" ile iltisaklı olduğu iddia edilen şirketlerin kasasına girdiğini tespit etti.