İBB, Metro için alınan 475 milyon Euro reklama harcadı

• İBB, Ümraniye-Ataşehir-Göztepe Metrosu için 2019-2024 yılları arasında uluslararası bankalardan (BSTDB, EBRD, Societe, ING, BNP, JP Morgan) Hazine garantisiz toplam 475 Milyon Euro kredi sözleşmesi imzaladı.
• Sözleşmelere göre, bu finansmanın "yalnızca Proje" için, yani metro hattının yüklenicisi olan Gülermak-Nurol Ortaklığı'na ödeme amacıyla kullanılması şart koşuldu.
• İddianameye göre, kredi dilimleri İBB'nin banka hesaplarına geldikten sonra, paranın büyük kısmı yüklenici firma yerine başka dış borçları kapatmak, İBB'nin maaş/vergi/SGK gibi rutin ödemelerini yapmak ve projeyle ilgisiz firmalara aktarmak için kullanıldı.
• İddianamede, kredilerden Karbonat Reklam, Antre Tasarım Mimarlık, Mişel Organizasyon, Pink Team Proje Yönetimi ve Üçikibir Reklam gibi onlarca reklam, tasarım ve organizasyon firmasına milyonlarca liralık ödeme yapıldığı tespitlerine yer verildi.

İddianamedeki belgelere göre, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na bağlı Dış Ekonomik İlişkiler Genel Müdürlüğü (DEİGM), İBB'nin "Ümraniye-Ataşehir-Göztepe Metro Hattı" projesi için Hazine garantisi olmaksızın dış finansman taleplerine onay verdi.

Bu kapsamda 04.10.2022 tarihli yazıyla 225.000.000 Euro'luk, 02.09.2024 tarihli yazıyla da 75.000.000 Euro + sigorta primlik talebe uygunluk verildi.

Bu onaylar neticesinde İBB; 27.08.2019 tarihinde Karadeniz Kalkınma ve Ticaret Bankası (BSTDB) ve EBRD ile, 14.10.2022 ve 09.09.2024 tarihlerinde tekrar EBRD ile ve 11.05.2023 tarihinde Societe, ING Bank, BNP Paribas, JP Morgan Chase Bank arasında olmak üzere toplam 475.000.000 Euro tutarında kredi sözleşmesi imzaladı.

Sözleşmedeki kritik şart: Para sadece proje için kullanılacaktı

İddianamede, 27.08.2019 tarihli BSTDB sözleşmesine atıfta bulunuldu. Sözleşmenin "Tanımlar" bölümünde, projenin Ümraniye-Göztepe-Ataşehir metro hattı olduğu ve proje yüklenicisinin Gülermak - Nurol Metro Yapım Adi Ortaklığı olduğu net bir şekilde belirtildi.

Sözleşmenin "Bölüm 5.01. Olumlu Taahhütler" isimli kısmında ise, EBRD tarafından yazılı olarak aksi onaylanmadıkça, İBB'nin finansmanı "yalnızca Proje için" kullanmasını sağlayacağı taahhüt altına alındı. İddianamede, bu kritik maddenin diğer EBRD sözleşmelerinde de yer aldığı vurgulandı.

İlk gelen 175 milyon Euro'nun adresi: Reklam firmaları ve dış borçlar

İddianameye göre, 27.08.2019 tarihli BSTDB ve EBRD sözleşmeleri kapsamındaki toplam 175.000.000 Euro, İBB'nin Vakıfbank ve Ziraat Bankası hesaplarına geldi.

Gelen bu paradan sözleşmenin asıl yüklenicisi olan Gülermak-Nurol Ortaklığı'na sadece 265.400.000 TL gönderildi.

Kalan paranın harcandığı yerler ise şöyle sıralandı:

• 69.100.000 Euro Intesa Sanpaolo, BNP Paribas gibi yurt dışı yerleşik finansal kuruluşlara (borç ödemesi) gönderildi.
• 120.800.000 TL vergi, SGK, elektrik, icra ve Devlet Malzeme Ofisi gibi kamu kuruluşlarına yapılan ödemeler için kullanıldı.
• 281.000.000 TL ve 49.200.000 Euro çeşitli firmalara gönderildi.
• 78.700.000 TL İBB ve Ortaklıklarının hesabına aktarıldı.

İBB ve Ortaklıklarına gönderilen bu 78.7 Milyon TL'nin dökümünde ise 35.000.000 TL'nin vergi, SGK, maaş, kira gibi ödemelerde kullanıldığı; 19.500.000 TL'nin ise Karbonat Reklam Hizmetleri A.Ş., Antre Tasarım Mim. Org. Ltd. Şti., Üçikibir Reklam Promosyon Org.San.ve Tic. Ltd. Şti. gibi 9 farklı firmaya gönderildiği görüldü.

İkinci ve üçüncü kredi dilimlerinde de iddia değişmedi

İddianame, sonraki kredi dilimlerinin de benzer şekilde kullanıldığını öne sürdü. 14.10.2022 tarihli EBRD sözleşmesinden gelen 75.000.000 Euro kredinin 61.000.000 Euro'su yine EBRD ve BNP Paribas gibi yurt dışı finansal kuruluşlara gönderilirken, 24.000.000 Euro'su çeşitli firmalara aktarıldı.

11.05.2023 tarihli sözleşmeyle gelen 136.000.000 Euro'luk tutardan ise yüklenici Gülermak-Nurol-Makyol Ortaklığı'na 436.200.000 TL gönderildi. Kredinin kalan kısmı şu şekilde dağıtıldı:

• 39.400.000 Euro BSTDB ve EBRD gibi yurt dışı finansal kuruluşlara gönderildi.
• 339.500.000 TL vergi, SGK, elektrik, DMO gibi kamu ödemelerine harcandı.
• 1.300.000.000 TL 90 farklı firmaya gönderildi.
• 989.100.000 TL ve 16.600.000 Euro İBB ve ortaklıklarına aktarıldı.

İBB'ye aktarılan bu paranın 31.700.000 TL'sinin Mişel Organizasyon ve Reklam Tic. Ltd. Şti., Pink Team Proje Yönetimi A.Ş. gibi 18 farklı firmaya gönderildiği tespit edildi.

Son kredi diliminde 118 milyon TL reklam ve organizasyon firmalarına gitmiş

İddianamede son olarak 09.09.2024 tarihli EBRD sözleşmesi kapsamındaki 75.000.000 Euro'luk kredi incelendi. Bu krediden yüklenici Gülermak-Nurol-Makyol Ortaklığı'na 504.000.000 TL gönderildiği belirtildi.

Paranın geri kalanı ise iddianameye göre şöyle harcandı:

• 22.400.000 Euro Fransız Kalkınma Bankası, ING Bank NV. gibi yurt dışı kuruluşlara aktarıldı.
• 46.900.000 TL vergi, SGK, kira gibi kamu ödemelerinde kullanıldı.
• 1.100.000.000 TL ve 1.300.000 Euro 29 farklı firmaya gönderildi.
• 831.900.000 TL İBB ve ortaklıklarına gönderildi.

İBB'ye aktarılan bu paranın dökümünde ise 118.800.000 TL'nin Antre Tasarım Mimarlık Org. Ltd. Şti., Adgreat Dijital Med. ve Rek. Hiz A.Ş., Üçikibir Reklam Pro. Org. San. ve Tic. Ltd. Şti. gibi firmalara gönderildiği görüldü.