İran savaşında inisiyatif ABD ve İsrail'in elinden çıkmış olabilir

• İranlı yetkililer savaşın sonunun kendi ellerinde olduğunu savunuyor.
• İsrail ve ABD, İran’daki hedeflere yönelik hava saldırılarını sürdürüyor.
• Hürmüz Boğazı’nın kapanması küresel enerji piyasalarında şok etkisi yarattı.
• Uzmanlar savaşın beklenenden daha uzun sürebileceği değerlendirmesinde bulunuyor.

İran Devrim Muhafızları’nın eski komutanı Muhsin Rıza, savaşın gidişatına ilişkin yaptığı açıklamada “Savaşın sonu bizim elimizde.” ifadelerini kullandı.

Rıza, Washington yönetiminden Basra Körfezi’ndeki ABD güçlerini çekmesini ve saldırılar nedeniyle oluşan zararların tazmin edilmesini istedi.

Çatışmanın ilk günlerinde askeri inisiyatifin açık biçimde İsrail ve ABD’de olduğu düşünülüyordu.

Hürmüz Boğazı’nın kapanması krizi derinleştirdi

Çatışmada kritik dönüm noktalarından biri, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatması oldu. Dünya petrol ve gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri bu geçitten yapılıyor.

Boğazın kapanması küresel enerji piyasalarında büyük dalgalanmaya yol açarken petrol fiyatlarında hızlı yükseliş görüldü.

Bu gelişme, ABD Başkanı Donald Trump üzerindeki iç ve dış baskıyı artırdı.

ABD’nin seçenekleri tartışılıyor

Bazı analistler Trump’ın İran’a baskı yapmak amacıyla ABD deniz piyadelerini Hark Adası’nı ele geçirmek üzere görevlendirebileceğini öne sürüyor.

Hark Adası İran’ın en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olarak biliniyor.

Trump ayrıca adadaki petrol tesislerinin tamamen imha edilmesini de değerlendirebilir. Ancak ABD yönetimi şu ana kadar burada yalnızca askeri hedefleri vurmayı tercih ettiğini açıkladı.

Uzmanlar inisiyatif konusunda ikiye bölündü

Danny Orbach, İsrail ve ABD’nin savaşın gündemini belirlemeye devam ettiğini savunuyor.

Orbach’a göre İran, füze rampalarının azalması nedeniyle çatışmayı tırmandırarak baskı kurmaya çalışıyor.

Ancak Peter Neumann farklı bir değerlendirme yapıyor. Neumann, İran’ın özellikle Hürmüz Boğazı hamlesiyle stratejik inisiyatifi ele geçirdiğini öne sürdü.

Bölgesel cepheler genişleyebilir

Savaşın bölgesel boyutu da genişleme potansiyeli taşıyor. Hizbullah, Hamaney’in ölümüne karşılık olarak İsrail’e füze ve İHA saldırıları düzenledi.

İsrail’in buna karşı başlattığı hava operasyonlarında 800’den fazla kişinin öldüğü ve yaklaşık 800 bin kişinin yerinden edildiği bildirildi.

Uzmanlara göre çatışma yalnızca İran ve İsrail arasında değil, Orta Doğu’nun farklı cephelerinde farklı dinamiklerle ilerleyen çok katmanlı bir krize dönüşmüş durumda.