İznik'teki 2 bin yıllık antik tiyatroda yeni keşifler yapıldı

• İznik Roma Tiyatrosu'nun batı kısmındaki en dış alanda sürdürülen kazılarda, yapıya ait giriş yolları, mermer zeminler ve kanalizasyon hattı bulundu.
• Kazı başkanı Prof. Dr. Aygün Ekin Meriç, tiyatronun Hristiyanlığın ilk Ekümenik Konsili'nin yapıldığı yer olabileceğini ve bu döneme ait önemli dini izler taşıdığını belirtti.
• Düz bir alana tonozlarla inşa edilmesiyle Anadolu'daki tek örnek olan tiyatro, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait katmanları bir arada barındırıyor.
• Mart 2024'te yeniden ziyarete açılan yapıyı, o tarihten bu yana 90 bin kişi ziyaret etti.

Kazı başkanı ve Dokuz Eylül Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aygün Ekin Meriç, İznik Roma Tiyatrosu'nun Anadolu'daki nadir örneklerden biri olduğunu söyledi. Meriç, yapının hiçbir yamaç desteği olmadan, düz bir alanda tamamen tonozlarla yükseltilmesi bakımından Anadolu'daki tek yapı olduğunu vurguladı.

İmparator Trajan döneminde inşa edilen 10 bin kişi kapasiteli tiyatronun, 2. ve 3. yüzyıllarda gladyatör oyunları gibi gösteriler için kullanıldığını dile getiren Meriç, yapının tarih boyunca büyük bir dönüşüm geçirdiğini ifade etti.

Tiyatroda hristiyanlığın ilk konsili toplanmış olabilir

Prof. Dr. Meriç, yapının 4. yüzyıldan itibaren dini bir merkez olarak kullanılmaya başlandığını ve bu döneme ait önemli kanıtlar bulduklarını belirtti. Duvarlardaki haç ve kilise işaretlerinin yanı sıra, kucağında İsa ile tahtta oturan Meryem freskinin (theotokos tipi) Anadolu'daki en erken örnek olduğunu söyledi.

Hristiyanlık için tarihi öneme sahip olan 1. Ekümenik Konsil'in 325 yılında İznik'te yapıldığını hatırlatan Meriç, "Konsilde, dünyanın her yerinden davet edilen 300 kadar din adamı, bir aya yakın toplantılar yapıyor." dedi. Meriç, bu toplantıların bir kısmının, üstü geçici çatılarla kapatılmış olan tiyatroda yapıldığını düşündüklerini, çünkü yapı içinde çok sayıda Hristiyanlık sembolü bulunduğunu sözlerine ekledi.

Kazılarda yeni giriş yolları ve kanalizasyon hattı bulundu

Bu yılki kazı çalışmalarının, tiyatronun batı kısmındaki en dış alanda yoğunlaştığını aktaran Meriç, önemli altyapı kalıntılarını ortaya çıkardıklarını kaydetti. Meriç, "Tiyatronun en dış hattındaki tiyatroya giriş çıkış yolları, mermer döşemeli yollar, su kanalizasyon hattını da bu sene keşfettik." şeklinde konuştu.

Ayrıca tiyatronun çevresinde, 11-13. yüzyıllara tarihlenen kiliseler ve Haçlı Seferleri dönemine ait bir mezarlık alanı (nekropol) bulunduğunu belirten Meriç, bu mezarlığın kazısını 2026'da yapmayı planladıklarını açıkladı.

İznik'in tüm tarihi katmanlarını barındıran tek yapı

Prof. Dr. Meriç, tiyatronun İznik'in bütün tarihi dönemlerine tanıklık eden tek yapı olduğunu vurguladı. Yapının temellerinde Helenistik, ana gövdesinde Roma, daha sonraki katmanlarda ise Bizans ve Osmanlı dönemlerine ait izler bulduklarını belirtti.

Osmanlı döneminde alana inşa edilen 10 seramik fırınının da bulunduğunu söyleyen Meriç, "Bu kullanımıyla tiyatro, bir höyük gibi İznik'in tüm tarihi evrelerini gösteren çok katmanlı bir yapı olarak, çok önemli." ifadesini kullandı.