Japonya tarihinin en büyük savunma bütçesini onayladı

9 trilyon yen sınırını aşan yeni bütçe, Tokyo yönetiminin askeri harcamaları gayrisafi yurt içi hasılanın (GSYH) yüzde 2’sine çıkarma hedefi doğrultusunda atılmış önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Karar, Çin ile artan bölgesel gerilimler ve Pekin’in Japonya’nın savunma ve uzay faaliyetlerine yönelik sert eleştirileri eşliğinde alındı.

Savunma harcamalarında rekor artış

Cuma günü onaylanan taslak savunma bütçesi, yaklaşık 9 trilyon yenin (yaklaşık 58 milyar dolar) üzerine çıkarak mevcut mali yıla kıyasla yüzde 9,4’lük artış gösterdi. Mevcut mali yılın nisan ayında sona ereceği göz önüne alındığında, bu artış Japonya’nın beş yıllık savunma planının dördüncü yılında kayda değer bir ivmeye işaret ediyor.

Savunma Bakanlığı yetkilileri, bütçenin özellikle “karşı taarruz kabiliyeti”, kıyı savunması ve insansız sistemlere öncelik verdiğini belirtiyor. Amaç, füze tehditlerine karşı caydırıcılığı artırmak ve Japonya’nın güneybatısındaki adaların savunmasını güçlendirmek.

Kıyı savunmasında insansız sistemler ön planda

Kıyı savunması kapsamında Japonya, SHIELD adı verilen çerçeve altında insansız hava, deniz üstü ve deniz altı sistemlerinin yaygın şekilde konuşlandırılması için yaklaşık 100 milyar yen (640 milyon dolar) ayırdı. Savunma Bakanlığı, bu sistemlerin Mart 2028’e kadar operasyonel hale getirilmesinin hedeflendiğini ve ağırlıklı olarak gözetleme ile savunma görevlerinde kullanılacağını açıkladı.

Yetkililere göre, Japonya’nın uzun kıyı şeridi ve ada yapısı göz önüne alındığında insansız platformlar, erken uyarı ve alan kontrolü açısından kritik bir rol oynayacak.

Uzun menzilli füze yeteneğine büyük kaynak

Bütçede en dikkat çekici kalemlerden biri, uzun menzilli “standoff” taarruz kabiliyetine ayrılan yaklaşık 970 milyar yenlik (6,2 milyar dolar) kaynak oldu. Bu kapsamda, menzili yaklaşık 1.000 kilometreye çıkarılan Tip-12 gemisavar füzelerinin geliştirilmesi için 177 milyar yen (1,13 milyar dolar) tahsis edildi.

Savunma yetkilileri, modernize edilen Tip-12 füzelerinin ilk partisinin Kumamoto Eyaleti’nde Mart ayına kadar konuşlandırılacağını ve bunun başlangıçta öngörülenden bir yıl önce gerçekleşeceğini belirtti. Bu durum, Japonya’nın özellikle güneybatı bölgelerinde füze kapasitesini hızla artırdığını ortaya koyuyor.

İnsansız platformlara yönelim ve demografik etkenler

Bütçe artışı, Japonya’nın insansız sistemlere verdiği önemin de altını çiziyor. Savunma Bakanlığı yetkilileri, ülkenin hızla yaşlanan nüfusu ve Öz Savunma Kuvvetleri’ndeki kronik personel temin sorunları nedeniyle insansız platformların giderek daha kritik hale geldiğini ifade ediyor.

İlk aşamada insansız hava araçlarının ithal edilmesinin planlandığı, potansiyel tedarikçiler arasında Türkiye ve İsrail’in de yer aldığı belirtiliyor. Orta ve uzun vadede ise yerli üretimin artırılması hedefleniyor.

Çin ile artan gerilim ve sert tepkiler

Savunma bütçesindeki artış, Tokyo-Pekin hattında zaten gergin olan ilişkiler zemininde gerçekleşti. Çin yönetimi, Japonya’nın savunma kapasitesini genişletmesini, ülkenin İkinci Dünya Savaşı sonrası benimsediği güvenlik yaklaşımından uzaklaşma olarak nitelendiriyor.

Gerilim, geçen ay Başbakan Sanae Takaichi’nin Çin’in Tayvan’a yönelik olası bir askeri harekâtı durumunda Japonya’nın da askeri olarak sürece dahil olabileceğini söylemesiyle daha da tırmandı. Çinli yetkililer bu açıklamaya sert diplomatik ve ekonomik adımlarla karşılık verirken, Takaichi sözlerini geri çekmedi. Japon hükümeti ise açıklamaların resmi savunma politikasında bir değişiklik anlamına gelmediğini savundu.

Uzay ve ortak savaş uçağı projeleri

Çin Savunma Bakanlığı, perşembe günü düzenlenen olağan basın toplantısında, Japonya’nın özellikle ABD ile iş birliği içinde yürüttüğü bazı uzay teknolojisi çalışmalarını hedef alarak, bu faaliyetlerin “uzayın silahlandırılmasını ve askerileştirilmesini hızlandırdığını, bir uzay silahlanma yarışını körüklediğini” öne sürdü.

Öte yandan bütçe, füze ve insansız sistemlerin ötesinde önemli projeleri de kapsıyor. İngiltere ve İtalya ile ortak geliştirilen yeni nesil savaş uçağı programı için 160 milyar yenin (yaklaşık 1 milyar dolar) üzerinde kaynak ayrıldı. Uçağın 2035 yılında hizmete girmesi hedefleniyor. Ayrıca, insanlı uçaklarla birlikte görev yapabilecek yapay zekâ destekli insansız hava araçlarının geliştirilmesine yönelik finansman da bütçede yer aldı.

Parlamento onayı bekleniyor

Savunma planı, Japonya parlamentosunun Mart ayına kadar onaylaması gereken toplam 122,3 trilyon yenlik (784 milyar dolar) ulusal bütçenin bir parçası konumunda. Kabul edilmesi halinde, bu bütçe Japonya’nın güvenlik politikalarında son yılların en kapsamlı ve iddialı adımlarından biri olarak kayda geçecek.