KAAN'ın yerli motoru TF35000 tasarımda son aşamaya geçiyor

Türk Havacılık ve Uzay Sanayii Motor Sanayii AŞ (TEI), 2025 yılında hem ihracat hem de yeni sipariş hacmi açısından tarihinin en güçlü dönemlerinden birini yaşadı.

Antalya’da düzenlenen 5. Savunma ve Havacılık Sanayiinde Küresel Stratejiler Konferansı’nda konuşan TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, şirketin 2025 performansını ve 2026’ya yönelik kritik motor programlarındaki son durumu ayrıntılarıyla paylaştı.

Satışların büyük bölümü ihracattan, yeni siparişler 3,4 milyar doları buldu

Akşit, TEI’nin 2025 yılı itibarıyla 700 milyon dolara yakın satış rakamına ulaştığını, bunun yaklaşık 500 milyon dolarlık bölümünün ihracattan oluştuğunu açıkladı. Bunun yanı sıra yıl içinde 3,4 milyar dolarlık yeni sipariş başarısı elde edildiğini belirten Akşit, bu siparişlerin yalnızca ABD ile sınırlı kalmadığını vurguladı:

Bu sadece Amerika değil; Avrupa, Uzak Doğu ve hatta Güney Amerika’yı da kapsayan çok ciddi bir sipariş başarısı.

Güney Amerika’da ilk bakım-onarım ihalesi Şili’den

TEI’nin bakım, onarım ve revizyon (MRO) faaliyetlerinde yeni bir pazara açıldığını belirten Akşit, Şili Hava Kuvvetleri’nin uçak motorları için açılan bakım ihalesinin ilk kez TEI tarafından kazanıldığını açıkladı. Bu kapsamda motorların Türkiye’ye getirilerek bakım faaliyetlerinin gerçekleştirileceğini söyledi. Akşit, daha önce de Singapur Hava Kuvvetleri’nin motorlarının bakımının TEI tarafından yapıldığını hatırlattı.

2025’te iki yeni motor envantere girdi

Akşit’in paylaştığı bilgilere göre, 2025 yılı TEI açısından envantere yeni motorların girdiği bir yıl oldu. Daha önce envanterde uçan iki motor bulunduğunu hatırlatan Akşit, iki yeni motorun daha operasyonel olarak envantere alındığını belirtti:

• AKSUNGUR platformunda PD170,
• Bayraktar TB3 platformunda PD200 motoru.

PD170 dünya irtifa rekorunu kırdı

PD170 motoruna ilişkin dikkat çekici bir detayı da paylaşan Akşit, daha önce kamuoyuna 40 bin feet olarak yansıyan irtifa bilgisinin aşıldığını söyledi:

PD170 motorumuz 42 bin feet irtifayı da geçti. Gerçekten sınıfında dünyanın irtifa rekorunu kıran, en yüksek irtifa yeteneğine sahip motor.

PD200 marin motor olarak yeniden tasarlandı

PD200 motorunun, kullanıcı talepleri doğrultusunda PD170’in gücü artırılmış ve deniz ortamına uyarlanmış bir marin versiyonu olarak geliştirildiğini ifade eden Akşit, bu süreçte motorun ciddi bir mühendislik dönüşümünden geçtiğini vurguladı.

Akşit’in verdiği bilgilere göre:

• 100’den fazla parça yeniden geliştirildi,
• Korozyon ve malzeme çalışmaları yapıldı,
• Dişli kutusu yeniden tasarlandı,
• Yeni bir ürün gamı oluşturuldu.

PD200 motorunun askeri standartlara (Mil-Spec) uygun olarak iki ayrı döngüde yaklaşık 100’er saatlik tuz testine tabi tutulduğunu belirten Akşit, testler sonrası motorun sorunsuz şekilde çalıştığını ve kendini ispatladığını söyledi. Ardından Baykar tarafından TB3 platformunda yüzlerce sortinin tamamlandığını ve motorun nihai olarak Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine teslim edildiğini ifade etti.

T700 Yerli Kara Şahin motorunda 100’üncü teslimat tamamlandı

Akşit, T700 Sikorsky Yerli Kara Şahin motorları programına da değinerek, platform tarafında bazı gecikmeler yaşansa da motor üretiminin yeniden ivmelendirildiğini söyledi. Bu kapsamda 100’üncü motorun üretilip teslim edildiğini açıklayan Akşit, bunun 50 helikopterin ihtiyacını karşılayacak bir üretim hacmi anlamına geldiğini vurguladı.

TS1400 seri imalata geçti, sertifikasyonda kritik eşik aşıldı

TS1400 turboşaft motoruna ilişkin son durumu da paylaşan Akşit, motorun daha önce Gökbey helikopteriyle uçtuğunu ve farklı şartlarda yapılan testleri başarıyla geçtiğini hatırlattı. Testler sırasında 1740 beygir güç seviyelerine defalarca çıkıldığını belirten Akşit, motorun halen faal durumda olduğunu ifade etti.

Seri imalat sürecinin önündeki en kritik aşamanın sivil sertifikasyon olduğunu vurgulayan Akşit, bu alanda 2025 itibarıyla önemli bir eşiğin geride bırakıldığını söyledi. Sertifikasyon sürecinde, tedarik zincirindeki alt yüklenicilerin ilk kez sertifikalı üretim yapmasının bazı gecikmelere yol açtığını belirten Akşit, hedefin sertifikasyon kurallarına uygun parçalarla üretilmiş ilk motorun 2024 sonu itibarıyla toplanması olduğunu ifade etti:

Üç gün gecikmeyle, 3 Ocak itibarıyla bunu başardık çok şükür.

Akşit, sertifikasyon kurallarına göre toplanmış seri imalat ilk motorların 2026 yılı içinde TUSAŞ’a teslim edilerek yer testlerine başlanmasının önemli bir dönüm noktası olacağını söyledi.

KAAN motorunda CDR aşamasına geçildi

Konuşmasının sonunda KAAN’ın özgün motoruna ilişkin merak edilen sorulara da değinen Akşit, programın artık Critical Design Review (CDR) aşamasına ulaştığını açıkladı. CDR’nin anlamını da net şekilde ortaya koyan Akşit, bunun motor tasarımında son kritik aşamaya gelindiğini ve artık detayların nihai hale getirileceği safhada olunduğunu belirtti:

Bu, motorun çalışması ve oluşmasından önceki son kritik tasarım aşaması. Hayırlı olsun.