La Scala’ya adını yazdıran Türk: Leyla Gencer

• Kariyeri boyunca 23 bestecinin 72 eserini yorumlayan sanatçı, dünya genelinde "Türk Divası" unvanıyla tanındı.
• Milano'daki ünlü La Scala tiyatrosunda 44 yıl boyunca hem sanatçı hem de eğitmen olarak görev alarak kırılması güç bir rekora imza attı.
• Kendisine sunulan farklı ülke vatandaşlığı tekliflerini "Ben Anadolu çocuğuyum" diyerek reddetti ve yaşamı boyunca Türk vatandaşlığını korudu.

Opera dünyasında derin izler bırakan Ayşe Leyla Çeyrekgil, 10 Mayıs 2008 tarihinde İtalya'nın Milano kentindeki evinde kalp ve solunum yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.

Tutkuyla şekillenen bir kariyerin başlangıcı

İstanbul Konservatuvarı'ndaki ilk gününden itibaren hedefinin La Scala olduğunu belirten Gencer, profesyonel opera kariyerine 1950 yılında Ankara Devlet Tiyatrosu'nda adım attı.

Ünlü İtalyan sanatçı Arangi Lombardi'nin desteğiyle eğitimini Ankara'da sürdüren sanatçı, "Cavalleria Rusticana" eserindeki "Santuzza" rolüyle hem Türkiye'de hem de İtalya'da ilk kez seyirci karşısına çıktı.

"Kendi Türk ismimle kariyer yapacağım"

Gencer, dünya çapında bir isim olma yolunda ilerlerken karşılaştığı tekliflere karşı duruşunu TRT'ye verdiği bir röportajda şu sözlerle dile getirmişti:

"Beni ilk defa Scala'ya davet ettiği zaman, Ghiringhelli diye bir umum müdürü vardı. 'Siz büyük bir kariyer yapmak isterseniz bir İtalyan ismi alın.' dedi bana. 'Hayır. Ben kendi ismimle kariyer yapmak istiyorum.' dedim. 'Ama senin ismin bir Türk ismi. İtalyan ismi alırsan daha çabuk isim yaparsın.' dedi. 'Zararı yok. Ben daha yavaş isim yaparım ama kendi Türk ismimle yapacağım.' dedim. Yani insan hiçbir zaman köklerini inkar etmemeli."

La Scala'da primadonnalığa yükseliş

Milano'daki La Scala tiyatrosunda 1957 yılında sahnelediği "Les Dialogues de Carmelites" operasındaki performansıyla primadonnalığa yükselen Gencer, burada 44 yıl boyunca silinmez bir iz bıraktı. Sanatçı, Zeynep Oral'ın kendisi hakkında yazdığı kitaba atıfta bulunarak şunları kaydetti:

"Bu tutku olmasa, bu okuduklarınız da olmazdı, yaptıklarım da olmazdı. Mesela Gencer yarışması.... La Scala'ya ben 1956'da girdim. 1957 senesinde ilk defa söyledim. Şimdi 2000 senesindeyiz ve ben hala La Scala'da bu sefer hoca olarak, akademinin başında, gençleri yetiştirmek için vazifelendirildim. Ben bırakmak istiyorum. Onlar beni bırakmak istemiyor. Yani benim Scala'da bu kadar uzun zaman kalmam, belki kimseye nasip olmadı şimdiye kadar."

Arşivlerden gün yüzüne çıkarılan eserler

Sadece bir yorumcu değil, aynı zamanda titiz bir araştırmacı olan Leyla Gencer, opera dünyasının tozlu raflarında unutulmuş birçok eseri gün yüzüne çıkararak yeniden repertuvarlara kazandırdı.

1988 yılında "Devlet Sanatçısı" unvanını alan usta sanatçı adına 2004 yılında darphane tarafından gümüş hatıra parası basıldı ve genç yetenekleri desteklemek amacıyla kendi adını taşıyan uluslararası şan yarışmaları düzenlenmeye başladı.