Project Syndicate: Trump ve Xi uzlaşacak mı bahsi mi artıracak?

ABD'nin önde gelen yayın organlarından Project Syndicate'da ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında gerçekleşecek olan görüşmeye dair şartların ve beklentilerin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Güney Kore'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi'nde gerçekleşecek olan Trump ve Xi görüşmesinin Soğuk Savaş'ın sona erdiği dönemden bu yana en kritik görüşmelerden birisi olduğuna dikkat çekilen analizde, tarafların zayıf ve güçlü yanlarına dair değerlendirmelerde bulunuldu.

Analizde ayrıca; tarafların yapay zekadan nadir toprak elementlerine, askeri adımlardan etki alanı mücadelesine kadar çok sayıda başlıkta bahsi yükseltebileceği belirtildi.

İşte Project Syndicate'da yayınlanan analiz:

Dünya, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında gerçekleşecek olan görüşmeye odaklandı ve görüşmeye dair beklentiler çok yüksek.

Bu kez Güney Kore'de düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği Zirvesi'nde gerçekleşecek olan yüz yüze görüşme, bu yıl giderek endişe verici manşetlere konu olan çatışmayı çözebilir mi?

Çoğu uzman, Çin-Amerika rekabetini yeni bir soğuk savaş olarak görse de, her iki tarafın da finansal, ticari ve askeri etkisini dünyanın her köşesine yaymaya çalıştığı küresel üstünlük mücadelesi, gerçekte her iki ülke de sıkı kısıtlamalar altında.

Çin lideri Xi, düzenli olarak “bir asırdır görülmemiş büyük değişiklikler”den bahsediyor ve bununla Amerika Birleşik Devletleri'nin gerilediğini, Çin'in ise yükseldiğini kastediyor.

Öte yandan, ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Çin'in son dönemdeki ihracat kontrollerini “ekonomilerinin ne kadar zayıf olduğunun bir işareti” olarak görüyor.

Her iki taraf da yüksek ihtimalle haklı.

Çin, Amerika'nın galyum ve germanyumdan disprosiyum ve samaryuma kadar Çin'in kritik minerallerine ve nadir toprak elementlerine büyük ölçüde bağımlı olduğunu biliyor.

Bu malzemelerin tedarikinde herhangi bir aksaklık, ABD'nin ileri düzey yarı iletkenler ve diğer teknolojilerin üretimini durdurabilir. Madencilik ve işleme kapasitesi sonunda ABD dahil başka yerlerde geliştirilebilir, ancak bu hızlı veya ucuz bir şekilde gerçekleşmeyecektir.

Şu an için ABD, bağımlılığından kurtulamamış durumda ve uzlaşmaktan başka seçeneği yok.

Ancak Çin'in de zayıf yönleri var.

Ekonomisinin büyümesini sürdürmek için hala ihracata ihtiyaç duyuyor ve bu nedenle dünya ticaretinin çökmesini göze alamaz. Bu gerçek tek başına, yeni bir soğuk savaş içinde olduğumuz argümanını çürütmektedir.

Beklentiler

Soğuk Savaş'ın sona erdiği dönemde, Ronald Reagan ve Mikhail Gorbaçov'un 1986'da Reykjavik'te düzenlenen zirvede el sıkışmasını görmekten Ruslar kadar heyecanlanan Amerikalıların tepkisi bu defa çok farklı olacağa benziyor.

Zira o nesil için askeri rekabet aptalca görünmeye başlamıştı. Ancak yeni gerçeklikte yeni nesil için rekabet kaçınılmaz. Bu koşullar altında, bir anlaşma yapmanın siyasi riskleri çok büyük.

Her iki gücün uzun vadeli endişeleri ise daha da çözülmesi zor. Örneğin, Amerika'nın borç seviyesi, on yılın sonunda Yunanistan ve İtalya'nın borç seviyesini geçecek gibi görünüyor ve Çin, hızlı yaşlanma ve demografik düşüşün sonucu olarak kendi ekonomik uçurumuyla karşı karşıya.

Bu zorlukların boyutu göz önüne alındığında, bugünün hegemonyacı güçleri, kafaları demirden ama ayakları kilden devler gibi görünüyor.

Her ikisi de kumar oynamaktan başka bir seçenek görmüyor ve ikisi de aynı bahsi yapıyor fakat kumar oynamak son derece bağımlılık yapıcı olabilir.

Trump, Orta Doğu'da barış, İran'ı bombalamak ve Ukrayna konusunda birçok büyük bahis oynadı ve bunlardan bazılarında karşılığını alabilir. Ancak Çin konusunda durum aynı görünmüyor.

Sonuç olarak görüşme ve sonrası, Trump ve Xi, bahis miktarını artırırabilir.