RFE/RL: Irak seçimleri bölgesel dengeleri nasıl etkileyecek?

ABD merkezli düşünce kuruluşlarından RFE/RL'de, önümüzdeki günlerde gerçekleşecek olan Irak Palamento seçimlerinin, ülkeye ve bölgeye olası etkilerinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

11 Kasım'da Irak'ta yapılacak parlamento seçimlerinin, İran'ın vekil güçlerinin zayıfladığı, İsrail'in saldırılarının arttığı ve Suriye'nin yeniden yapılandığı bir döneme denk geldiğine dikkat çekilen analizde, seçim sonuçlarının bölgesel dengeleri kökten değiştirme potansiyeline sahip olduğu tespiti yapıldı.

Analizde ayrıca; sürece dair öngörülere ve uzman görüşlerine yer verildi.

İşte RFE/RL'de yayınlanan analiz:

11 Kasım'da Irak'ta yapılacak parlamento seçimleri, Tahran'ın bölgedeki etkisinin zayıfladığı bir dönemde gerçekleşecek ve seçimlerin sonucu, bölgesel dengeleri kökten değiştirme potansiyeline sahip.

Suriye'deki yeniden yapılanma ve Lübnan'da İsrail'in Hizbullah'a yönelik artan saldırıları sonrası Irak, bölgesel derinliğin, bölgeye ekonomik erişimin ve caydırıcılık yapısını korumak için vazgeçilmez bir arena haline geldi.

New York merkezli düşünce kuruluşu Soufan Center'ın yönetici direktörü Colin Clarke sürece dair;

“Parlamento seçimleri İran için gerçekten önemli olabilir. Çünkü tercih ettiği adaylar kötü sonuç alırsa, bu Tahran için bir başka olumsuzluk olacak ve İran'ın gücünün önemli ölçüde azaldığına dair bir domino etkisi yaratabilir”

değerlendirmesinde bulundu.

Clarke, İran'ın istediği sonucu alamaması halinde, “liderleri zayıf göstereceği için” Tahran'ın bölgedeki imajının zarar göreceğini de sözlerine ekledi.

İran'ın mücadelesi

İran, yıllardır komşu Irak'ta, bazıları İslam Devrim Muhafızları Ordusu tarafından kurulan bir dizi milis grubunu destekleyerek nüfuzunu genişletmişti.

Ancak 2020 yılında ABD'nin Kudüs Gücü komutanı Kasım Süleymani'yi öldürmesinden bu yana İran'ın Irak'taki etkisi zayıfladı. Tahran'ın bu gruplar üzerinde bir zamanlar sahip olduğu nüfuz o zamandan beri azaldı ve yerini iç çekişmelere ve parçalanmaya bıraktı.

Irak Başbakanı Muhammed Şia el-Sudani'nin de dahil olduğu bir siyasi ittifak olan Koordinasyon Çerçevesi içindeki gruplar, ABD'nin desteklediği, 2016 yılında Irak ordusuna entegre edilen ve çoğunluğu İran yanlısı milislerden oluşan bir çatı örgütü olan Halk Seferberlik Güçleri'ni dağıtma çabaları konusunda şu anda bölünmüş durumda.

Bir zamanlar Tahran'ın himayesi altında koordinasyon içinde olan bu gruplar, artık birbirlerine rakip olarak yarışıyor. Bu durum, sadece uyumun azaldığını değil, aynı zamanda birleşik İran yanlısı listelerden ziyade, çıkar odaklı, işlemsel siyasete doğru bir kayma olduğunu da yansıtıyor.

Bu rekabeti kontrol altına almak için İran, Ekim ayı başında Süleymani'nin halefi, Kudüs Gücü komutanı Esmail Kaani'yi Bağdat'a gönderdi. Misyonunun başarılı olup olmadığı hala belirsiz.

Clarke bu gelişmeler hakkında yaptığı değerlendirmede ise;

“İran'ın olumlu bir ivmesi yok ve büyük ölçüde zayıfladı. İsrail'in İran ve vekillerini ezip geçmesi, destekçileri ve patronları arasında liderlerin geçmişte olduğundan daha az güvenilir olabileceğine dair şüphelerin yayılmasına yol açmış olabilir.”

ifadelerini kullandı.

Bölgeyi nasıl etkileyecek

Son iki yılda İsrail, İran'ın ağlarına büyük saldırılar düzenledi. Hamas ve Hizbullah'a saldıran İsrail, Suriye'de ve İran'ın içinde IRGC varlıklarına saldırılar düzenledi.

Esed rejiminin çökmesinin ardından Hizbullah ve IRGC'nin Suriye'deki konumunun zayıflaması, İran'ın Suriye'yi Irak ve Lübnan'daki ortaklarını birbirine bağlayan yapının etkisini kaybetmesine neden oldu.

Tahran için Irak, Orta Doğu'nun diğer bölgelerinde alternatiflerin azaldığı bir dönemde, bölgesel caydırıcılık ve siyasi nüfuz için en acil ve vazgeçilmez dayanak noktası konumunda.

Seçim sonuçları Tahran'ı hayal kırıklığına uğratırsa, Clarke geri çekilme yerine ısrarcı bir tutum bekliyor.

Clarke;

“İran, bu vekil grupları yeniden inşa etmek ve ilişkileri güçlü tutmak için daha fazla zaman, enerji ve kaynak ayırmak gibi zor bir görevle karşı karşıya. Bunların hepsi de kıt kaynaklar”

değerlendirmesinde bulunuyor.

Tüm bu dengeler ışığında Irak'taki seçimler sıradan bir seçim değil ve bölgedeki dengeleri yeniden şekillendirebilecek bir sınav olarak kabul ediliyor.