Suriye ile İsrail görüşmelerinin amacı gerginliğin azaltılması

• Golan Tepeleri halen Suriye–İsrail geriliminin sembolü, ancak yeni Şam yönetimi için artık birinci öncelik değil.
• Eski rejimin İran ve Hizbullah desteği İsrail için temel tehditti; bugün Tel Aviv için tehdit seviyesi azaldı ama temkinlilik sürüyor.
• Bakü’deki görüşmeler güvenlik temelli ve sınırlı; normalleşme hedefi gündemde değil.

İsrail merkezli Atchalta düşünce kuruluşunun kurucusu ve direktörü Eran Shayshon, gdh’a yaptığı değerlendirmelerde, Suriye–İsrail ilişkilerinde 1967’den bu yana süregelen Golan Tepeleri merkezli gerilimin yeni dönemde farklı bir çerçeveye oturduğunu söyledi.

Shayshon, “Yeni Suriye hükümetinin Golan’ı öncelik haline getireceğini sanmıyorum. İçeride güney bölgelerde tam kontrolü sağlamakla meşguller” diyerek, dikkatlerin artık Suriye’nin iç güvenliğine kaydığını belirtti.

Esad sonrası yeni dönem: Tehdit öncelikleri değişti

Shayshon’a göre ikinci büyük gerilim alanı Esad rejiminin İran ve Hizbullah’a verdiği destekti. Ancak Aralık 2024’te Esad rejiminin çökmesiyle bu destek zayıfladı. İsrail, bu tehdidin azaldığını görse de yeni lider Ahmed eş Şaraa’ya karşı temkinli olmaya devam ediyor.

“İsrail iç savaştan dersler çıkardı. Yeni rejimin öncelikleri farklı ama köklü şüpheler sürüyor,” diyen Shayshon, ilişkilerde bir güvenlik önceliği olduğunu vurguladı.

Bakü’deki Suriye–İsrail görüşmeleri hakkında bilgi veren Shayshon, kamuoyunun beklentilerinin fazla yüksek olmaması gerektiğini söyledi:

“Bu bir barış süreci değil. Muhtemelen güney Suriye’ye ve Dürzilerle ilgii gelişmelere dair taktiksel düzenlemeler konuşuldu.”

— Shayshon

Shayshon’a göre İsrail’in “kırmızı çizgileri” oldukça net: Güney Suriye’nin askerden arındırılması, İsrail’e yönelik tehditlerin bertaraf edilmesi ve Dürziler için özerklik. Ancak Suriyeli yetkililer gdh’a yaptıkları açıklamada, egemenlik meselesinin İsrail ile tartışılmasının mümkün olmadığını belirtti.

Şam’dan gelen mesaj: “Görüşmelerin amacı ihlalleri durdurmak”

Suriyeli yetkililer gdh’a İsrail ile yapılan temasların temel hedefinin İsrail’in güney Suriye’deki ihlallerini durdurmak ve güvenlik temelli bir ilişki kurmak olduğunu söyledi.

Görüşmelerde diplomatik açılım değil, askeri çatışmaları önleyecek mekanizmaların kurulması konuşuluyor.

Bakü yeni bölgesel diplomasi merkezi mi?

Azerbaycan’ın başkenti Bakü, hem Suriye–İsrail hem Türkiye–İsrail görüşmelerine ev sahipliği yaparak dikkat çekiyor. Shayshon’a göre Azerbaycan artık yalnızca askeri değil, diplomatik bir aktör:

“Bakü, krizlerle çevrili Türkiye, Suriye ve İsrail arasında diplomatik bir köprüye dönüşüyor. Aliyev hükümeti bu alanda aktif bir arabulucu.”

— Shayshon

Görüşmelerin düzenli hale gelmesi, taraflar arasında düşük yoğunluklu ama istikrarlı bir temas zemini kurdu. Bu da bölgede yeni bir diplomasi döneminin habercisi olabilir.