Tarihte Bugün: Sevr Antlaşması imzalandı

• Sevr Antlaşması, 10 Ağustos 1920'de Paris'in Sevr banliyösünde, Osmanlı Hükümeti temsilcileri tarafından imzalandı.
• 433 maddeden oluşan antlaşma, Osmanlı topraklarının büyük bir bölümünün İtilaf Devletleri arasında paylaşılmasını öngörüyor ve devlete ait mali ve askeri tüm yetkileri denetim altına alıyordu.
• Ankara'daki Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükümeti, antlaşmayı imzalayanları ve onaylayanları vatan haini ilan ederek Sevr'i şiddetle reddetti.
• Hukuken hiçbir zaman yürürlüğe girmeyen Sevr Antlaşması, Kurtuluş Savaşı'nın kazanılmasıyla geçerliliğini tamamen yitirmiş ve yerini Lozan Antlaşması'na bırakmıştır.

Saltanat Şurası'nın zor kararı ve Paris yolculuğu

I. Dünya Savaşı'ndan ağır bir yenilgiyle çıkan Osmanlı İmparatorluğu, Mondros Mütarekesi'nin ardından zorlu bir sürece girmişti. İtilaf Devletleri, aylarca süren pazarlıkların ardından hazırladıkları barış antlaşmasının taslağını Osmanlı Hükümeti'ne sundu.

Taslağın içerdiği şartların ağırlığı karşısında toplanan Saltanat Şurası'nda, dönemin sadrazamı Damat Ferit Paşa'nın da etkisiyle antlaşmanın imzalanması yönünde karar alındı. Bunun üzerine Hadi Paşa, Rıza Tevfik Bey ve Reşat Halis Bey'den oluşan heyet, şartları kabul etmek üzere Paris'e gönderildi.

Anadolu'yu parçalayan ağır maddeler

Sevr Antlaşması, bir barış metninden çok, bir imparatorluğun tasfiyesini ve topraklarının paylaşımını hedefliyordu. Antlaşmaya göre İzmir ve çevresi Yunanistan'a bırakılıyor, Doğu Anadolu'da bir Ermeni devleti kurulması ve güneyde bir Kürt devletinin oluşturulması planlanıyordu.

Bunun yanı sıra Boğazlar, uluslararası bir komisyonun yönetimine veriliyor, kapitülasyonlar en geniş şekliyle yeniden yürürlüğe konuluyordu. Osmanlı ordusu 50.700 kişiyle sınırlandırılıyor, donanması lağvediliyor ve maliyesi tamamen İtilaf Devletleri'nin denetimine bırakılıyordu. Bu şartlar, Osmanlı'ya İstanbul ve çevresinde küçük bir topraktan başka bir şey bırakmıyordu.

Ankara Hükümeti'nin direnişi ve ölü doğan antlaşma

Antlaşmanın imzalandığı haberi Ankara'da büyük bir öfke ve tepkiyle karşılandı. Mustafa Kemal Paşa liderliğindeki Türkiye Büyük Millet Meclisi, 19 Ağustos 1920'de yaptığı toplantıda antlaşmayı imzalayan heyet üyeleri ile Saltanat Şurası'nda olumlu oy kullananları vatan haini ilan etti.

Milli Mücadele'nin kararlılıkla sürdürülmesi ve kazanılan askeri zaferler, İtilaf Devletleri'ni Sevr'i hayata geçiremeyecekleri gerçeğiyle yüzleşmeye zorladı. Hukuken, Osmanlı Mebusan Meclisi tarafından onaylanmadığı için hiçbir zaman yürürlüğe girmeyen Sevr Antlaşması, Kurtuluş Savaşı sonunda imzalanan Lozan Antlaşması ile tarihin tozlu sayfalarındaki yerini aldı.