The Conversation: Trump'ın Gazze Barış planındaki 5 büyük sorun

ABD merkezli önemli yayın organlarından The Conversation'da, Trump'ın Gazze Barış Planı olarak açıkladığı 20 maddelik yol haritasının değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

ABD Başkanı Trump ve Netanyahu'nun açıkladığı 20 maddelik planın hem ABD hem de İsrail'in abartılı beklentileri üzerine şekillenmiş olduğuna dikkat çekilen analizde, özellikle bu planın önündeki 5 büyük engele dair değerlendirmelere yer verildi.

Analizde ayrıca; planın hem Hamas hem de İsrail açısından neden uygulanamaz olduğuna dair tespitlere yer verildi.

İşte The Conversation'da yayınlanan analiz:

ABD Başkanı Donald Trump'ın Başbakan Benjamin Netanyahu ile açıkladığı 20 maddelik plan, hem ABD hem de İsrail'in abartılı beklentileri üzerine şekillenmiş görünüyor.

Peki bu plan işe yarayabilir mi?

Her iki taraf da savaştan bıkmış durumda. Tarih boyunca birçok savaş, her iki taraf da devam edemeyecek kadar yorgun düştüğünde sona ermiştir. İsraillilerin üçte ikisi savaşın sona ermesini istiyor ve Filistinlilerle anket yapmak zor olsa da, onlar da Gazze'deki yıkım ve acının sona ermesini açıkça istiyorlar.

Ancak, planın uygulanabilirliği ve ne ölçüde başarılı olabileceği konusunda birçok soru işareti bulunuyor ve Orta Doğu'nun şiddetli tarihi göz önüne alındığında, şu anda iyimser olmak neredeyse imkansız.

İşte endişe verici beş ana neden.

1. Güven eksikliği

Şu anda iki taraf arasında hiçbir güven yok. Planın birçok yönü o kadar belirsiz ki, her iki tarafın da diğerini sözünü tutmamakla suçlama riski çok yüksek.

İki taraf arasındaki son ateşkes, Netanyahu'nun bir sonraki aşama müzakerelerine geçilmeden önce Hamas'ı daha fazla rehineyi serbest bırakmamakla suçlayarak geri çekilmesinden önce sadece iki ay sürdü.

2. Asimetrik sebepler

Anlaşma, açık bir şekilde Filistin'den çok İsrail'in lehine hazırlanmış. Hamas'tan, elinde tuttuğu tüm İsrailli rehineleri ve tüm silahlarını aynı anda teslim etmesi isteniyor. Bu da onu tamamen savunmasız hale getiriyor.

İsrail'e ve özellikle Netanyahu'ya güvenmeyen Hamas, İsrail liderinin bunu rehinelere zarar verme endişesi olmadan tekrar saldırmak için bir fırsat olarak kullanabileceğinden korkuyor olabilir.

Hamas ayrıca anlaşmanın şartlarını müzakere etmek için davet edilmedi. Ve şimdi bir ültimatomla karşı karşıya. Ve hem İsrail hem de ABD'ye göre, eğer Hamas şartları kabul etmezse İsrail “işi bitirecek”.

Planın asimetrik yapısı göz önüne alındığında Hamas, silahlarını bırakan Hamas savaşçılarına af teklifine rağmen, planı kabul etmenin risklerinin potansiyel faydalarından daha ağır bastığına karar verebilir.

3. Önemli ayrıntılar eksik

Planın uygulama stratejisi son derece belirsiz. İsrail ordusunun Gazze'den çekilmesinden sonra onun yerini alacak “Uluslararası İstikrar Gücü” hakkında şu aşamada hiçbir şey bilinmiyor.

“Hangi ülkeler bu güce katılacak?” gibi soruların cevabı yok. Bu görevin, görev alan personel için tehlikelerle dolu olacağı açık. Netanyahu daha önce Gazze'de görevi devralacak bir Arap gücü olduğundan bahsetmişti, ancak henüz hiçbir Arap devleti bu görevi üstlenmek için el kaldırmadı.

Planda Filistin Yönetimi reformları için bir zaman çizelgesi de yok, bu reformların neyi içereceğine dair ayrıntılar da yok.

Muhtemelen, mevcut Başkan Mahmud Abbas'ın yerine güvenilir bir liderin getirilmesi için yeni seçimler yapılması gerekecek. Ancak bunun nasıl yapılacağı ve Gazze halkının bu seçimlere katılabileceği henüz bilinmiyor.

Ayrıca, Gazze'nin yeniden inşasını denetleyecek sivil otoritenin ayrıntıları da çok belirsiz. Tek bilinen, Trump'ın kendisini “Barış Kurulu”nun başkanı olarak atayacağı ve eski İngiltere Başbakanı Tony Blair'in de bir şekilde bu sürece dahil olacağı.

Bu kurul, etkili olabilmesi için Netanyahu hükümeti ve Hamas'ın mutlak güvenine ihtiyaç duyacak. Ancak Ortadoğu'da güven her zaman kıt bir kaynak.

4. Batı Şeria'dan tek cümle dışında bahsedilmiyor

Batı Şeria açıkça bir çatışma noktası ve İsrailli yerleşimciler ile Filistinli sakinler arasında her gün anlaşmazlıklar ve çatışmalar yaşanıyor ve bu durumun daha da kötüye gitmesi muhtemel.

Geçen ay İsrail hükümeti, Batı Şeria'yı fiilen ikiye bölecek ve gelecekte bitişik bir Filistin devletinin kurulmasını imkansız hale getirecek yeni bir yerleşim yeri inşa etme planını nihai olarak onayladı.

Batı Şeria ilhak edilmeyece denilse de bu çatışmalar ve onaylanan Batı Şeria planı hakkında bir detaya yer verilmemiş durumda.

5. İsrail'in sağcı kabinesi engel olmaya devam ediyor

Bu, anlaşmanın kesin olarak bozulmasına neden olabilir.

Netanyahu kabinesinin sert çizgideki sağcı üyeleri Bezalel Smotrich ve Itamar Ben-Gvir, Hamas'ın tamamen yok edilmesi ve ortadan kaldırılmasından daha azını kabul etmeyeceklerini söylediler.

Ve bu plana göre Hamas silahsızlandırılacak ve siyasi olarak kenara itilecek olsa da, ideolojisi ve önemli sayıda savaşçısı aynen kalacak.

Peki, bu planın bir şansı var mı?

Hamas Trump'ın planını kabul ederse, bu soruların birçoğunun cevabını yakında öğrenenilebilir.

Ancak, İsrail'in anlaşmaya uyması için baskı yapmaya devam etmek, ABD'nin büyük çaba sarf etmesini gerektirecek.

Netanyahu eğer yine Hamas ile anlaşmaya uymazsa, anlaşmadan çıkması için yeterli çıkış yolu olacağını varsayıyor gibi görünüyor. Netanyahu, Mart ayında ateşkesten çekilip İsrail'in askeri operasyonlarını yeniden başlatarak bunu bir kez daha yapmıştı.

Son olarak Netanyahu'nun Smotrich ve Ben-Gvir gibi isimleri, planı uzun süre uygulamaya ikna etmesi de zor görünüyor.