The Wall Street Journal: Gazze'deki ateşkes başarısızlığa doğru mu gidiyor?

ABD merkezli önemli yayın organlarından The Wall Street Journal'da, Trump planının uygulanması aşamasında yaşanan zorlukların ve İsrail'in ateşkes ihlalleri özelinde sürecin geleceğinin değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

Bu hafta İsrail'in Gazze saldırıları sonrası ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan Gazze ateşkesinin çökmüş gibi göründüğüne dikkat çekilen analizde, ateşkesin kırılganlığının, anlaşmanın henüz başaralımayan maddeler ile ilgili taraflar arasındaki uçurumdan kaynaklandığı belirtildi.

Analizde ayrıca; ateşkes sürecinin ve İsrail'in saldırılarının geleceğine dair uzman görüşlerine ve öngörülere yer verildi.

İşte The Wall Street Journal'da yayınlanan analiz:

Bu hafta Gazze'deki durumu gören herkes, ateşkesin çöktüğü sonucuna vardı.

İsrail'in iddiasına göre, Gazze'deki İsrail güçleri Refah'ta el bombası ve keskin nişancı ateşi altında kaldı ve bir İsrail askeri öldürüldü. Filistin Sağlık Bakanlığı'na göre ise İsrail Gazze'ye 100'den fazla kişinin öldüğü saldırılar düzenledi.

Bu gelişmelerin ardından ABD'nin arabuluculuğunda sağlanan ateşkes çökmüş gibi görünüyordu. Ancak Çarşamba sabahı, hem Hamas hem de İsrail anlaşmaya yeniden bağlı olduklarını açıkladılar.

Bu, 10 Ekim'de ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana yaşanan ikinci şiddetli tırmanıştı.

Görünen o ki Gazze'nin yeni normali, hem kırılgan hem de kalıcı bir ateşkes gibi görünüyor.

Ancak bir sonraki tırmanışa kadar.

Topyekün çatışma ile kapsamlı barış arasındaki bu durum, bir sonuca varmayı mümkün kılmayacak ve Filistinliler bir sonraki ölümcül saldırı dalgasından sürekli korkacak. İsrail ise sürekli olarak bir savaşın eşiğinde sallanıp duracak.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio geçen hafta ateşkesin “doğrusal bir yolculuk olmayacağını” söyledi. Ateşkesin “inişler ve çıkışlar” yaşayabileceğini belirtti.

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance da benzer bir açıklama ile; 100'den fazla Filistinli sivilin öldürüldüğü saldırılar hakkında “küçük çatışmalar” olarak bahsetti.

Tırmanış devam eder mi?

Anlaşma, büyük ölçüde İsrail'i dizginleyen ABD Başkanı Donald Trump'ın iradesiyle dayatıldı, arabulucular ise Hamas'ı kabul etmeye zorladı.

Anlaşmanın bozulmaması için, özellikle Gazze için uluslararası bir güç oluşturulması ve Hamas'ın silahsızlandırılması gibi zorlu görevlerin yer aldığı bir sonraki aşamada, ABD'nin baskısının devam etmesi gerekecek.

Ateşkesin kırılganlığı, anlaşmanın şu ana kadar başardıkları ile henüz başaramadıkları arasındaki uçurumdan kaynaklanıyor.

Çatışmalar büyük ölçüde durdu. Hamas, hayatta olan rehineleri ve ölenlerin yarısından fazlasını teslim etti. İsrail, Gazze'deki ilk geri çekilme pozisyonunu belirleyen sarı çizgiye geri çekildi.

Ancak, neredeyse tamamlanmış olan anlaşmanın ilk aşaması ile daha kapsamlı bir geri çekilme ve savaşın sona ermesini gerektiren çok daha zorlu ikinci aşama arasındaki mevcut belirsizlik ortamında, İsrail güçleri Gazze topraklarının yarısından fazlasını işgal etmeye devam ediyor.

İsrail ve Hamas, bu savaştan önce birçok kez kısa ve şiddetli çatışmalara girmişti. 2018 ve 2019'da, iki taraf 48 saat içinde sona eren çatışmalarda ateş açmıştı. Ancak şimdi bu çatışmalar neredeyse tek taraflı olarak devam ediyor ve İsrail, Hamas'a karşı Gazze'ye saldırılarına devam ediyor.

Filistin Sağlık Bakanlığı'na göre, ateşkesin başlamasından bu yana Gazze'de 200'den fazla Filistinli öldürüldü.

Israel Hayom gazetesinin askeri ve savunma analisti Yoav Limor, daha fazla çatışmanın kaçınılmaz olduğunu ve anlaşmanın bozulmaması için ABD'nin müdahalesinin gerekli olduğunu belirtiyor.

Limor yaptığı değerlendirmede;

“Washington, ateşkes anlaşmasının bir sonraki aşamasını ilerletmeli ve Hamas'ı iktidardan uzaklaştırmak için çalışmalıdır. Aksi takdirde durum daha da kötüleşebilir.”

ifadelerini kullanıyor.

Şiddetli tırmanışlarla bozulan bu ateşkes döngüsünü kırmak ve ortaya çıkan yeni normali önlemek için, Gazze'de yeni bir yönetim kurulması da dahil olmak üzere, 20 maddelik planın en zorlu koşullarından bazılarında önemli ilerleme sağlanması gerekiyor.

Bu yapılamazsa, İsrailliler ve Filistinliler belirsizlik içinde kalacak, barışsız kısa vadeli bir ateşkesin içinde sıkışıp kalacak ve uzun vadeli bir çözüm umudu gerçekleşmeyecek.