Türkiye üzerinden yapılacak askeri sevkiyatlara sıkı denetim ve onay şartı getirildi

• Yabancı ülkeler arasında Türkiye üzerinden yapılacak askeri mühimmat ve teknoloji transferleri için Ticaret Bakanlığından "uygunluk yazısı" alınması şart koşuldu.
• Kontrole Tabi Liste'de yer almayan ancak askeri amaçla kullanılabileceğinden şüphe duyulan eşyalar da bu sıkı denetim mekanizmasına dahil edilecek.
• İnsan hakları ihlallerine veya uluslararası krizlere yol açabilecek sevkiyatlar, yetkili kurumların değerlendirmesi sonucunda gümrüklerden geçemeyecek.
• Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren kararın tüm uygulama, tedbir ve iptal yetkileri doğrudan Ticaret Bakanlığına verildi.

Ticaret Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni kararname ile silah, mühimmat ve askeri teknolojilerin Türkiye Gümrük Bölgesi üzerinden transit geçişi ile yeniden ihracatı sıkı kurallara bağlandı. Ulusal ve uluslararası güvenliği korumak amacıyla yürürlüğe giren bu düzenleme, askeri nitelik taşıyan tüm sevkiyatlar için bakanlık onayını zorunlu kılıyor.

Transit askeri sevkiyatlar için yeni dönem başladı

Türkiye Gümrük Bölgesi kullanılarak yabancı bir ülkeden başka bir yabancı ülkeye yapılacak harp araç ve gereçleri sevkiyatları için yasal çerçeve tamamen yenilendi. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülecek olan bu yeni karar, ulusal ve uluslararası güvenlik önlemlerini en üst düzeye çıkarmayı hedefliyor.

Düzenleme kapsamında, 5201 sayılı Kanun gereğince belirlenen Kontrole Tabi Liste'de bulunan silah, mühimmat, askeri patlayıcılar ve ilgili teknolojilerin sevki işlemleri sıkı bir denetime tabi tutulacak. Bu eşyaların transit geçişi veya transit ticaret kapsamında yeniden ihracatı için firmaların öncelikle yetkili makamlara resmi başvuru yapması gerekecek.

Gümrüklerde bakanlık onay belgesi şartı aranacak

Sevkiyatı gerçekleştirmek isteyen kişi veya kurumlar, işlemlerine başlayabilmek için Ticaret Bakanlığına başvurarak resmi bir uygunluk yazısı talep etmek zorunda kalacak. Bakanlık, bu kritik izni vermeden önce devletin diğer ilgili kurum ve kuruluşlarının da resmi görüşüne başvuracak.

Diğer kurumlardan olumlu görüş alınması durumunda Bakanlık tarafından özel bir uygunluk yazısı düzenlenerek süreç resmi olarak onaylanacak. Gümrük idareleri, sınır kapılarındaki kontrolleri sırasında bu resmi uygunluk yazısını ibraz edemeyen hiçbir askeri sevkiyatın geçişine kesinlikle izin vermeyecek.

Şüpheli sivil eşyalar da askeri denetime girecek

Yeni kararnamenin en dikkat çekici maddelerinden biri de Kontrole Tabi Liste'de yer almayan sivil görünümlü eşyalarla ilgili alınan katı önlemler oldu. Eğer eşyanın tamamının veya bir parçasının askeri amaçlarla kullanılabileceğinden kuşku duyulursa, işlemleri gerçekleştirecek kişinin yapacağı beyan üzerine bu ürünler de aynı denetim sürecine dahil edilecek.

Ayrıca, ilgili devlet kurumlarından gelen istihbarat ve bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda askeri kullanım şüphesi doğan sivil mallar için de aynı madde hükümleri derhal devreye girecek. İnsan hakları ihlaline yol açabileceği veya Türkiye'nin uluslararası ikili ilişkilerinde olumsuz gelişmelere neden olabileceği saptanan tüm sevkiyatlar, listeye bakılmaksızın durdurulacak.

Tüm uygulama ve iptal yetkileri Ticaret Bakanlığında olacak

Bakanlık, yayımlanan bu kararın uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyerek sistemin sorunsuz bir şekilde işlemesini sağlayacak. Kararda açıkça belirtilmeyen istisnai durumlarda ise 5201 sayılı denetim kanunu ile 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve diğer ilgili mevzuat hükümleri referans alınacak.

Ticaret Bakanlığı, sürecin sağlıklı yürütülmesi amacıyla gerekli olan her türlü tedbiri almaya ve gerektiğinde farklı başvuru usulleri belirlemeye tam yetkili kılındı. Yayımı tarihinde yürürlüğe giren bu karar kapsamında Bakanlığı yöneten Ticaret Bakanı, zorunlu durumları bizzat inceleyip sonuçlandırma ve daha önceden verilmiş uygunluk yazılarını tek taraflı iptal etme hakkına sahip bulunuyor.