Sigaraya başlama yaşı 16'ya kadar indi, her 10 kişiden biri bile sorun görmüyor!

• Nikotin bağımlılığı şiddetinin yüzde 74,5'i orta ve yüksek düzeydeyken, danışanların yalnızca yüzde 7,2'si sigara kullanımını bir sorun olarak görmektedir.
• Danışanların yüzde 62,9’u sigaraya 18 yaşından önce başlıyor. Ortalama sigaraya başlama yaşı 16,9’a kadar geriledi.
• En yüksek başvuru oranı yüzde 24,7 ile 40–50 yaş aralığında görülüyor.
• Uzmanlar, e-sigaranın “zararsız” ya da “bırakmaya yardımcı” sanılmasının insanların tedavi aramasını geciktirdiğini söylüyor.

Yeşilay Danışmanlık Merkezi (YEDAM) 2025 Türkiye Tütün Raporu, ülkedeki tütün krizi hakkında endişe verici veriler sunuyor. Danışanların yüzde 62,9'u sigaraya 18 yaşından önce başlıyor, ancak yardım için başvuranların yalnızca yüzde 7,2'si tütün kullanımını ciddi bir problem olarak niteliyor. Rapor, orta ve yüksek bağımlılık düzeyindeki bireylerin oranının yüzde 74,5'e ulaşmasıyla birlikte, sağlık endişelerinin en büyük bırakma nedeni olduğunu, buna rağmen elektronik sigara başvurularının son dört yılda hızla arttığını ortaya koyuyor.

Başvurular en çok 40–50 yaş grubundan geliyor

Türkiye Yeşilay Danışmanlık Merkezleri (YEDAM) verilerine göre tütün bağımlılığı nedeniyle en yüksek başvuru oranı yüzde 24,7 ile 40–50 yaş aralığında görülüyor. Bu bulgu, orta yaş grubunun sağlık sorunları, yaşam değişiklikleri ve aile sorumlulukları nedeniyle sigarayı bırakma motivasyonunun daha yüksek olduğunu gösteriyor.

Başvuruların yüzde 60,8’i erkek, yüzde 39,2’si kadın danışanlardan oluşuyor. Kadın başvurularının son yıllarda arttığı dikkat çekse de erkeklerde sigara içme oranı hala daha yüksek.

Sigaraya başlama yaşı 16

Tütün kullanım özelliklerine ilişkin bulgular, gençler arasındaki riskin ciddi boyuta ulaştığını gösteriyor.

YEDAM’a başvuranların sigaraya başlama yaş ortalaması 16,9.

• Danışanların yüzde 62,9’u sigaraya 18 yaşından önce,
• Erkeklerin yüzde 68,6’sı, kadınların ise yüzde 54,2’si 18 yaş altındayken başlıyor.

Sigarayı bırakma nedenleri incelendiğinde; yüzde 93’ü sağlık sorunlarını, yüzde 55,5’i ekonomik nedenleri belirtiyor.

Dikkat çeken veri ise yalnızca yüzde 7,2’nin sigara kullanımını bir sorun olarak gördüğünü söylemesi. Bu durum, tütün kullanımının toplumda hala normalleştirilmiş bir davranış olarak algılandığını gösteriyor.

Elektronik sigara tuzağı

Elektronik sigara kullanan danışanların oranı yüzde 2,1 olsa da son dört yılda 3 kat arttı. Uzmanlar, e-sigaranın “zararsız” veya “bırakmaya yardımcı” bir ürün olarak algılanmasının tedaviye başvuruyu geciktirdiğine dikkat çekiyor.

Rapora göre bağımlılık şiddetinin yüzde 74,5’inin orta ve yüksek düzeyde olması, tütün kullanımının ne kadar yerleşik olduğunu gösteriyor. Fagerström Nikotin Bağımlılığı Testi’nde danışanların yüzde 36,1’i orta, yüzde 38,4’ü yüksek bağımlı çıkarken, 5,44’lük ortalama puan bu grubun sigarayı bırakmada daha yoğun desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koyuyor.

İyileşme sürecinde psikososyal destek belirleyici

Tütün bağımlılığının nörobiyolojik etkilerinin yanında stres, sosyal çevre ve erişilebilirlik gibi psikososyal etkenlerle güçlendiği vurgulanıyor.
Bu nedenle farmakoterapi ile psikososyal müdahalelerin birlikte uygulanmasının bırakma başarısını ciddi biçimde artırdığı belirtiliyor.

Üç aylık takipte; tütünü tamamen bırakanların oranı yüzde 28,9’a yükseldi. İlk görüşmeye göre tüketimini artıranların oranı yüzde 2,3’e geriledi.

Bağımlılık gençleşiyor, elektronik sigara yayılıyor

2025 Tütün Raporu’nun verileri Türkiye’de tütün bağımlılığının giderek erken yaşlara indiğini ve bağımlılık şiddetinin yüksek seyrettiğini ortaya koyuyor. Elektronik sigara kullanımındaki artış ise yeni bir halk sağlığı riski olarak dikkat çekiyor.

Uzmanlar, gençlere yönelik erken önleme çalışmalarının genişletilmesini, tütünün toplumdaki normalleşmiş algısının kırılmasını ve profesyonel destek süreçlerinin daha erişilebilir hale getirilmesini öneriyor.