Uzmanlar açıkladı: 15 yaş altı sosyal medya kararının perde arkası yasak mı koruma mı?

• 1 Mayıs 2026'da yürürlüğe giren yasayla 15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımı yasaklandı.
• Platformlara e-Devlet üzerinden yaş doğrulama sistemi kurma ve ebeveyn denetimi araçları sağlama zorunluluğu getirildi.
• Düzenlemeye uymayan şirketlere ağır para cezaları ve internet trafiği bant genişliğinin daraltılması gibi yaptırımlar uygulanacak.

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulu’nda kabul edilerek 1 Mayıs’ta Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle 15 yaş altı çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getirildi. Yeni uygulama çocukların korunması açısından önemli bir adım olarak değerlendirilirken, veri güvenliği ve erişim özgürlüğü tartışmalarını da beraberinde getirdi.

YouTube Türkiye’den ilk açıklama geldi!

YouTube Türkiye, yeni düzenleme sonrası 15 yaş altına ait hesapların kapatılmasının gündeme gelebileceğini açıkladı. Platformların mevzuata uyum kapsamında teknik düzenlemeler yapması bekleniyor.

Bakan Göktaş: Amaç çocukları korumak

Mahinur Özdemir Göktaş, 28 Mart’ta katıldığı CNN Türk yayınında düzenlemenin temel amacının çocukları riskli içeriklerden korumak olduğunu belirtti.

Göktaş, düzenlemenin yaklaşık 1,5 yıllık bir hazırlık sürecinin ardından hayata geçirildiğini, bu süreçte uzmanlar, aileler, çocuklar ve sosyal medya şirketleriyle görüşmeler yapıldığını ifade etti.

“Yasak değil koruma mekanizması”

BBC Türkçe’ye konuşan Selman Tunay Kamer, düzenlemenin yasaklayıcı bir adım olarak değil, çocukları korumaya yönelik bir güvenlik mekanizması olarak değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

Kamer, sosyal medya platformlarının bu süreçte daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini vurguladı.

Kastamonu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Yapay Zeka Çalışmaları Koordinatörü Selman Tunay Kamer, düzenlemenin bilimsel temellere dayandığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:

"Bilimsel çalışmalar, risk alma ve karar verme gibi süreçlerin 16 yaş civarında olgunlaştığını ortaya koyuyor. Bu nedenle yaş sınırları rastgele değil, bilimsel verilere dayanıyor."

Kamer, düzenlemenin özgürlük tartışmalarını beraberinde getirdiğini ancak temel amacın çocukların dijital ortamdaki risklerden korunması olduğunu vurguladı.

“Platformların sorumluluk alması şart”

Düzenlemenin başarısının büyük ölçüde platformların uygulamayı nasıl hayata geçireceğine bağlı olduğunu belirten Kamer, şu ifadeleri kullandı:

"Yaş doğrulama ve içerik filtreleme teknik olarak zor değil. Asıl mesele bu sistemlerin gerçekten uygulanması ve denetlenmesi."

Ebeveyn denetiminin tek başına yeterli olmayacağını ifade eden Kamer, dijital ortamda sorumluluğun yalnızca ailelere bırakılmasının doğru bir yaklaşım olmadığını söyledi.

Hukukçulardan ‘geniş kapsamlı denetim’ uyarısı

Yaman Akdeniz ise düzenlemenin kapsamına ilişkin bazı soru işaretleri bulunduğunu belirtti. Akdeniz’e göre düzenleme kamuoyuna çocukları koruma amacıyla sunulsa da uygulamada daha geniş bir kontrol mekanizmasının önünü açabilir.

Yaş doğrulamanın e-Devlet üzerinden yapılmasının planlandığını ifade eden Akdeniz, bunun kullanıcı hesapları ile kimlik bilgilerinin eşleştirilmesi anlamına gelebileceğine dikkat çekti.

Bakan Gürlek: Doğrulama kodu sistemi gelebilir

Akın Gürlek, 22 Nisan’da CNN Türk yayınında yaptığı açıklamada sosyal medya hesabı açmak isteyen kullanıcıların e-Devlet üzerinden doğrulama kodu alabileceğini belirtti.

Gürlek, takma isim kullanılabileceğini ancak kimlik doğrulamasının zorunlu olacağını ifade ederek: "Katalog suçlar belli. Bunları oluşturduk. Bunlar o hesabın olduğu platforma iletilecek ve suç işlendiyse bilgiler istenecek." dedi.

İşlev kayması riskine dikkat çekildi

Akdeniz, yaş doğrulama sistemlerinin ilerleyen süreçte farklı dijital hizmetlere de genişletilebileceğini belirterek şu uyarıda bulundu:

"Bugün sosyal medya için kurulan bir sistem, yarın başka dijital hizmetler için de kullanılabilir."

Bu durumun literatürde ‘function creep’ yani işlev kayması olarak adlandırıldığı ifade edildi.

Eğitim platformları da etkilenebilir

Akdeniz, düzenlemenin YouTube ve Pinterest gibi eğitim içeriklerinin de yer aldığı platformlara erişimi etkileyebileceğini belirtti. Bu durumun çocukların bilgiye erişim hakkı açısından tartışma yaratabileceği ifade edildi.

Dünyada benzer uygulamalar artıyor

Türkiye, çocuklara yönelik sosyal medya erişimine sınırlama getiren tek ülke değil. Benzer düzenlemeler birçok ülkede gündemde.

Avustralya Aralık 2025’te 16 yaş altına sosyal medya erişim kısıtlaması getiren ilk ülkelerden biri oldu. Kurallara uymayan platformlara yaklaşık 50 milyon dolara kadar para cezası uygulanabiliyor. Avrupa Parlamentosu da 26 Kasım 2025’te aldığı kararla Avrupa Birliği genelinde 16 yaş sınırı getirilmesine destek verdi.

Malezya benzer bir uygulama planladığını açıklarken, Birleşik Krallık’ta da sosyal medya kullanımına yönelik sınırlamalar tartışılıyor. Keir Starmer, sosyal medya şirketlerinin çocukları platformda daha uzun süre tutmayı hedeflediğini belirterek bu konuda adım atılması gerektiğini ifade etti.

Avustralya’da sosyal medya yasağı işe yaradı mı?

Araştırmalar, Avustralya’daki yasağa rağmen çocukların önemli bir bölümünün sosyal medya hesaplarını kullanmaya devam ettiğini ortaya koydu. Molly Rose Foundation ve YouthInsight tarafından yapılan araştırmaya göre 12–15 yaş grubundaki çocukların yüzde 61’i en az bir sosyal medya hesabına erişimini sürdürdü.

Uzmanlar, bu durumun ebeveynlerde yanlış bir güvenlik algısı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Milyonlarca hesap için ilk adım atıldı

Avustralya’da düzenleyici kurum tarafından yayımlanan ilk rapora göre yasa yürürlüğe girdikten sonra ilk ay içinde yaklaşık 4,7 milyon hesap kısıtlandı veya kaldırıldı. Raporda ayrıca yaş doğrulama süreçlerinde çeşitli uygulama eksikliklerinin tespit edildiği belirtildi.