YKS başvurularında tarihi düşüş! Anneler artık bilezik bozdurmuyor

• 2026 YKS aday sayısı 2 milyon 425 bin 560 olarak açıklanırken, başvuruların yüzde 70'ini mezun adaylar oluşturdu.
• 2022'de barajın kalkması ve 2023'te deprem bölgesi ücretsiz sınav uygulamasıyla 3,5 milyona ulaşan rekor katılım, son iki yılda sert bir düşüş yaşadı.
• Kontrolsüz üniversiteleşme ve mezun işsizliği nedeniyle ailelerin üniversite eğitimine bakışı değişti.

Bu yıl 20-21 Haziran’da yapılacak Yükseköğretim Kurumları Sınavı (YKS) için başvuru sayıları açıklandı. Buna göre 2026 YKS’ye 2 milyon 425 bin 560 aday katılacak. Son üç yıldır düşüşte olan başvuru sayıları, bu yıl yeniden 2020 seviyelerine ulaştı.

Türkiye Gazetesi’nden Mahmut Özay’ın haberine göre, eğitim uzmanı Salim Ünsal’ın verileri üniversite sınavı başvurularında son yıllarda büyük dalgalanmalar yaşandığını gösteriyor.

2021’de baraj uygulaması varken başvuru sayısı 2,6 milyon iken, 2022’de barajın kalkmasıyla 3,2 milyona yükseldi. 2023’te ise "asrın felaketi" sonrası 11 ilde sınav ücreti alınmaması kararıyla başvurular 3 milyon 527 bine çıkarak rekor kırdı.

Ancak bu zirveden sonra başvurular hızla düştü; 2024’te 3,1 milyon, 2025’te 2,5 milyon ve 2026’da 2 milyon 425 bin 560 seviyesine geriledi.

Aday havuzunu mezun öğrenciler belirliyor

Sınav başvuru profilinde dikkat çeken en büyük detay, adayların büyük çoğunluğunun halihazırda mezun olanlardan oluşması oldu. Başvuranların sadece yüzde 30’u lise son sınıf öğrencisiyken, yüzde 70’i daha önce sınava girmiş adaylardan oluşuyor.

Her yıl yaklaşık 800-900 bin yeni öğrenci sisteme dahil olsa da, toplam sayıyı asıl olarak mezunların tekrar sınava girme eğilimi ya da girmeme kararı tayin ediyor.

Anneler artık kolundaki bileziği bozdurmuyor

Üniversite eğitimine bakıştaki sosyolojik değişim, uzmanlar tarafından çarpıcı bir örnekle açıklanıyor. Geçmişte ailelerin çocuklarını okutmak için büyük fedakarlıklar yaptığını belirten uzmanlar, "Bir dönem aileler için üniversite, çocuklarının geleceğini garanti altına alan en güçlü araçtı. Evlatları okusun diye yılların emeği olan bileziklerini satmaktan çekinmezlerdi." değerlendirmesinde bulunuyor.

Bugün ise "Üniversite mezunu olmak artık otomatik olarak iş anlamına gelmiyor. Kontrolsüz üniversiteleşme, nitelik sorunu ve mezun işsizliği üniversite algısını kökten dönüştürdü." tespiti yapılıyor.

Bu sebeple "Aileler, çocukları için bilezik bozduracak kadar güçlü bir umut görmüyor."

Alternatif kariyer yolları tercihi etkiliyor

Üniversiteye talebin azalmasında sadece akademik kaygılar değil, ekonomik gerçekler de rol oynuyor. Eğitim, barınma ve beslenme giderlerindeki fahiş artışlar, gençlerin tercihlerini doğrudan etkiliyor. Mezuniyet sonrası istihdama geçişte yaşanan zorluklar nedeniyle gençler, 4 yıl üniversite okumak yerine daha rahat iş bulabilecekleri alternatif eğitim ve kariyer rotalarına yöneliyor.

Kontenjanların azaltılmasıyla birlikte aday sayısının bir süre daha 2,5 milyon civarında sabitlenmesi bekleniyor.