ABD müzakere delegasyonu görüşmeler için Pakistan'da (Arşiv) - AFP
- ABD ve İran arasındaki görüşmeler, arabulucular ve insan kuryeler nedeniyle günler alıyor.
- İran Dini Lideri Hamaney'in yerini gizlemek için dijital iletişimden kaçınıldığı belirtiliyor.
- WhatsApp mesajlarının bile 48 saatte iletilebildiği süreçte, Pakistan kritik bir arabulucu rolü üstleniyor.
- Tarafların şimdilik sadece savaşı durdurmayı hedeflediği, kapsamlı nükleer ve yaptırım pazarlıklarının ise ertelendiği ifade ediliyor.
ABD Başkanı Donald Trump her ne kadar İran ile çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmanın eşiğinde olduklarını sıkça dile getirse de, sahadaki gerçekler çok daha karmaşık bir tablo sunuyor.
Bloomberg'in haberine göre görüşmelerin yavaş ilerlemesinin en büyük nedeni, taraflar arasındaki müzakerelerin yürütülme biçimi.
ABD'li yetkililer ve analistlere göre, ortada gerçek bir diyalogdan ziyade mesajların gidip gelmesinin günler aldığı hantal bir süreç var.
Suikast korkusu ve "insan kuryeler"
ABD'li müzakerecilerden gelen teklifler oldukça dolambaçlı bir diplomatik yoldan geçiyor.
İran tarafı, ABD ve İsrail operasyonlarının başlarında yaralanan Dini Lider Mücteba Hamaney'in yerini gizlemek için genellikle "insan kuryeler" kullanıyor.
Hamaney'in olası bir suikast hedefi olmasından endişe eden İranlı yetkililer, liderin bulunduğu konumu büyük bir sır olarak saklıyor.
Önceki Dini Lider Ali Hamaney'in savaşın başında öldürülmesi ve İsrail'in geçmişte müzakerecileri hedef alması, Tahran'ın dijital bir iz bırakmamak adına bu yavaş süreci kasıtlı olarak tercih etmesine neden oluyor.
Bir mesaj 48 saatte ulaşıyor
Sürecin yavaşlığındaki tek etken güvenlik endişeleri değil. Savaş nedeniyle İran'da yaşanan bağlantı sorunları, WhatsApp mesajlarının bile zaman zaman 48 saatte iletilmesine yol açıyor.
Diplomatik kaynaklara göre, ABD'nin teklifleri ve İran'ın yanıtları, kuryeler yola çıkmadan önce Pakistanlı yetkililer aracılığıyla telefon görüşmeleri ve Tahran'a yapılan yüz yüze ziyaretlerle aktarılıyor.
ABD her şeyi kabul etse bile en az 5 gün gerekiyor
Üst düzey bir ABD yönetimi yetkilisi, Washington'un İran'ın tüm taleplerini kabul etmesi hâlinde bile bir anlaşmanın imzalanmasının 5 gün süreceğini belirtiyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da geçtiğimiz hafta yaptığı açıklamada, bir yanıt almanın "beş veya altı gün" sürdüğünden şikayet etmişti.
Beyaz Saray Özel Temsilcisi Steve Witkoff'un İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile doğrudan bir mesajlaşma kanalı bulunsa da, Witkoff Nisan ayında İslamabad'da yapılan son yüz yüze görüşmelerden bu yana Orta Doğu'ya seyahat etmedi.
Zorlu konular sonraya bırakılıyor
Mevcut yavaş süreçte iki taraf da şimdilik zorlu meseleleri erteleyerek öncelikle savaşı durdurmaya odaklanmış durumda.
Orta Doğu müzakereleri uzmanı Aaron David Miller, arabulucular ve cep telefonları üzerinden kapsamlı bir anlaşmanın imkânsız olduğunu vurguluyor.
Miller'a göre yaptırımlar, dondurulmuş varlıklar ve nükleer program gibi detaylı konuların çözüme kavuşturulması için haftalarca, hatta aylarca sürecek yüz yüze müzakerelere ihtiyaç var.
Ayrıca Başkan Trump'ın da belirttiği gibi, masadaki sürecin İsrail, Suudi Arabistan, BAE, Katar, Türkiye, Pakistan ve Mısır gibi çok sayıda bölgesel aktörü de hesaba katarak yürütülmesi gerekiyor.
