ABD’nin İsrail’e sağladığı 13 milyar doları aşan askerî yardımın takibinde ciddi eksikler tespit edildi

Rapora göre Pentagon, Kasım 2024 itibarıyla gelişmiş nihai kullanım izleme (EEUM) kapsamında yer alan savunma teçhizatının yalnızca yüzde 44’üne ilişkin kayıt tutabildi. Bu oran, Gazze savaşının başlamasından önce yüzde 69 seviyesindeydi.

Denetim açıkları personel yetersizliği ve operasyonel koşullarla ilişkilendirildi

Müfettişler, denetimdeki boşlukların personel kısıtları ve İsrail’de değişen operasyonel ortamdan kaynaklandığını belirtti. Raporda, bu tür eksikliklerin hassas ABD silah teknolojilerinin düşman unsurların eline geçme riskini artırdığı uyarısında bulunuldu.

Raporda şu ifadeler yer aldı:

Etkili bir hesap verebilirlik olmadan, bu [gelişmiş nihai kullanım izleme kapsamındaki] savunma teçhizatı bölgedeki hasımlar tarafından ele geçirilebilir. Bu durum, ABD silah sistemlerine ait hassas teknolojilere doğrudan erişim ve bilgi edinilmesine yol açarak, muharebe sahasındaki teknolojik üstünlüğü azaltır ve ABD, ortak ülkeler ile müttefikler açısından riski artırır.

İncelenen teçhizat türleri açıklanmadı

Kısmen karartılmış şekilde yayımlanan denetim raporunda, izlenemeyen savunma teçhizatının hangi tür sistemlerden oluştuğuna dair ayrıntılara yer verilmedi.

Yasal zorunluluklara rağmen yeterli gözetim sağlanamadı

ABD federal yasaları kapsamında, Silah İhracat Kontrol Yasası uyarınca yabancı ülkelere satılan, kiralanan veya ihraç edilen savunma teçhizatının nihai kullanım izleme programları aracılığıyla denetlenmesi gerekiyor. Ancak rapor, ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) ile Savunma Güvenlik İşbirliği Ajansı’nın İsrail’deki EEUM programına yönelik “yeterli gözetim sağlamadığını” ortaya koydu.

Milyonlarca mühimmat sevkiyatı takip edilemedi

Yetkililer, Ekim 2023 ile Nisan 2024 arasında dört milyondan fazla mühimmat içeren 42 ayrı sevkiyatın izlenemediğini bildirdi. Bunun gerekçesi olarak, söz konusu ekipmanın büyük bölümünün İsrail’in devam eden askerî operasyonlarında hâlihazırda kullanıma alınmış olması gösterildi.

Raporda, CENTCOM’un 2013–2017 yılları arasında Irak Savaşı sırasında da benzer zorluklarla karşılaştığı ve düşmanca ortamın denetim faaliyetlerini sınırladığı hatırlatıldı.

Yeni denetim planı kabul edildi

Müfettiş genel ofisi, CENTCOM’un 2026 mali yılında İsrail Savunma İşbirliği Ofisi’nde yüz yüze ya da uzaktan bir Güvenlik İşbirliği Organizasyonu denetimi gerçekleştirmesini önerdi. Komutanlığın bu öneriyi kabul ettiği belirtildi.

Bulgular ateşkes sürecinin ardından geldi

Rapordaki bulgular, ABD arabuluculuğunda sağlanan ve Ekim ayı ortasında yürürlüğe giren Gazze ateşkesi sonrasında kamuoyuna yansıdı. Ateşkes kapsamında, savaşın sürdüğü bölgede hayatta kalan son 20 rehinenin serbest bırakıldığı, buna karşılık yaklaşık 2 bin Filistinli mahkûm ve tutuklunun salıverildiği bildirildi.

ABD, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana İsrail’e 200 milyar doların üzerinde askerî ve ekonomik yardım sağladı.