Güneş gözleminde tarihi rekor: En tehlikeli bölgelerden biri 90 gün boyunca izlendi
Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ve NASA'nın ortak çalışmasıyla, Güneş'in en hırçın bölgelerinden biri, doğumundan sönümlenmesine kadar 90 gün boyunca kesintisiz olarak izlendi.
0:00
--:--
Son Güncelleme: 10.01.2026 - 11:35
- Güneş'in kendi ekseni etrafındaki dönüşü nedeniyle normalde en fazla 14 gün izlenebilen aktif bölgeler, bu kez iki farklı uzay aracının iş birliğiyle 3 aydan fazla bir süre boyunca mercek altına alındı.
- Mayıs 2024'te Dünya'da son on yılların en güçlü jeomanyetik fırtınalarını tetikleyen ve kutup ışıklarını nadir bölgelere taşıyan "canavar" bölge NOAA 13664, tüm yaşam döngüsü boyunca izlenen ilk bölge oldu.
- ESA’nın Solar Orbiter aracı Güneş’in arka yüzünü kollarken, NASA’nın Solar Dynamics Observatory’si Dünya yörüngesinden gözlem yaparak "kör nokta" bırakmadı.
- Manyetik alanların zaman içindeki evriminin bu kadar ayrıntılı izlenmesi, uydulara ve elektrik şebekelerine zarar verebilecek güneş fırtınalarının önceden tahmin edilmesini kolaylaştıracak.
Güneş’in kalbine 90 günlük bakış
Güneş fiziğinde bir dönüm noktasına imza atıldı. Bilim insanları, Mayıs 2024’teki dev fırtınaların sorumlusu olan aktif bölgeyi, uzaydaki "iki göz" sayesinde üç ay boyunca hiç durmadan izlemeyi başardı.
Bu, tek bir aktif bölge için bugüne kadar oluşturulmuş en uzun ve en kapsamlı görüntü serisi olarak kayıtlara geçti.
Kör noktalar ortadan kalktı
Güneş kendi ekseni etrafında her 28 günde bir döndüğü için, yeryüzündeki veya Dünya yörüngesindeki teleskoplar herhangi bir aktif bölgeyi ancak 14 gün boyunca görebiliyor.
Ancak ESA'nın Güneş'in uzak tarafını gören Solar Orbiter uzay aracı ile NASA'nın yörüngedeki gözlemevi güçlerini birleştirince, NOAA 13664 bölgesi Güneş'in arkasına saklandığında bile takipten kaçamadı.
16 Nisan’dan Temmuz sonuna kadar süren bu maraton, güneş fizikçisi Ioannis Kontogiannis tarafından "Güneş fiziğinde bir devrim" olarak nitelendirildi.
Mayıs 2024 fırtınasının anatomisi
Hatırlanacağı üzere Mayıs 2024’te gerçekleşen güneş patlamaları, modern tarihin en büyük jeomanyetik fırtınalarından birini başlatmış, gökyüzünü renkli kutup ışıklarıyla donatırken teknolojik altyapı üzerinde büyük bir baskı oluşturmuştu.
Bu fırtınanın merkezi olan NOAA 13664, 18 Temmuz’da görüş alanından çıkana kadar araştırmacılar tarafından manyetik bir röntgen gibi tarandı. Bilim insanları, bu bölgenin manyetik alanlarının nasıl düğümlendiğini ve patlamaya hazır hale geldiğini saniye saniye analiz etme şansı buldu.
Uzay hava durumu tahminlerinde yeni dönem
Güneş patlamaları sadece görsel bir şölen sunmuyor; uyduları devre dışı bırakabiliyor, küresel iletişim ağlarını felç edebiliyor ve elektrik şebekelerinde büyük arızalara yol açabiliyor.
Bu yeni rekor gözlem, güneş fırtınalarının hangi manyetik değişimlerle tetiklendiğini anlamamıza yardımcı olacak. Artık bilim insanları, bir fırtına Dünya'ya yönelmeden haftalar önce "fırtına geliyor" uyarısı yapabilecek teknolojik altyapıyı bu verilerle geliştirecek.
Bilimsel iş birliğinin gücü
İsviçre'deki ETH Zürih’ten Avrupa Uzay Ajansı’na kadar uzanan bu uluslararası başarı, uzay araştırmalarında kolektif çalışmanın önemini bir kez daha gösterdi.
Güneş'in en şiddetli bölgesinin bu kadar uzun süre mercek altında tutulması, önümüzdeki yıllarda Güneş'in 11 yıllık döngüsünün zirvesine ulaşırken yaşanacak diğer büyük patlamalara karşı insanlığı daha hazırlıklı kılacak.
Kaynak:
Science AlertİLGİLİ HABERLER
Yıldızlararası misafir 3I/ATLAS’a uzaylı taraması yapıldı
İmkansız bir hızda dönen göktaşı keşfedildi
NASA 58 yıl aradan sonra yeniden Ay'a gidecek
Mars’a yapılacak ilk insanlı görevin bilimsel yol haritası çizildi
Uzayda 'yapay yerçekimi' devrimi: Rusya’dan insan sağlığına odaklanan yeni istasyon
Uzayda olağanüstü hal: NASA astronotu uzayda rahatsızlandı
DİĞER HABERLER
İmkansız bir hızda dönen göktaşı keşfedildi
Uzayda olağanüstü hal: NASA astronotu uzayda rahatsızlandı
Yıldızlararası misafir 3I/ATLAS’a uzaylı taraması yapıldı
Mars’a yapılacak ilk insanlı görevin bilimsel yol haritası çizildi
Uzayda 'yapay yerçekimi' devrimi: Rusya’dan insan sağlığına odaklanan yeni istasyon
Kozmolojide büyük sarsıntı: Evren yamuk olabilir mi?
Titan’ın sırrı çözülüyor: Güneş sistemi bir okyanus dünyasını kaybetti
Uzayda bir ilk: Yürüme engeline rağmen uzaya çıktı
Uzaylı bir medeniyetle ilk temas 'gürültülü' olabilir
Yıldızlararası ziyaretçi 3I/ATLAS'ta 'yaşamın yapı taşları' bulundu

