Güneş tutulmaları, binlerce yıl boyunca insanları korkuttu

Kuzey Amerika bu akşam gerçekleşecek tam Güneş tutulmasını izlemeye hazırlanırken, izleyicilerin endişelenmesi gereken tek şey, olayı gözlemlerken gözlerini nasıl koruyacakları.

Ancak tutulmaların yerden izleyenler arasında paniğe ve kan dökülmesine neden olduğu eski zamanlarda işler bu kadar sakin değildi.

Bu göksel olayların en eski kayıtlarından bazıları Çin’den geliyor ve 4.000 yıldan daha eski bir tarihe sahip.

İmparatorların kaderini önceden bildiren alametler olarak kabul edilen tutulmalar, kraliyet çevrelerinde ciddi bir olaydı ve çoğu zaman bazı acımasız yönetim kararlarına yol açıyordu.

Örneğin, İmparator Chung K’ang’ın emrinde görev yapan iki saray gökbilimcisinin, MÖ 22. yüzyılda bir tutulmayı tahmin edemedikleri için kafalarının kesildiği bildirildi.

Antik Çin’deki sıradan halk arasında tutulmaların, güneşi yiyen bir ejderhanın neden olduğu düşünülürdü; bu nedenle tutulmaları ifade etmek için aynı zamanda “yemek” anlamına gelen “shi” kelimesi kullanıldı.

Bu yüzden insanlar, ejderhayı korkutmak ve gün ışığını kurtarmak umuduyla bu olaylara davul çalarak ve yüksek sesler çıkararak karşılık verdiler.

Çinliler gibi, eski Yunanlar da tutulmaları tahmin etme konusunda son derece ustaydılar, ancak yine de bu Güneş tutulmaları meydana geldiğinde akıllarını yitiriyorlardı.

Bazı kaynaklara göre, yöneticiler tutulmalar sırasında tanrıların gazabından korkarak saklanıyordu, hatta bazıları, yanlış kişiyi cezalandırması için gökleri kandırmak amacıyla halktan insanları tahta oturtuyordu.

Büyük İskender’in de MÖ 323 yılında bir dizi kısmi tutulma öngörüldüğünde bu stratejiyi kullandığı söyleniyor, ancak tesadüf bu ki İskender aynı yıl içinde öldü.

Amerika kıtalarında antik Mayalar, göksel döngüler konusunda son derece gelişmiş bir anlayışa sahipti ve ünlü Dresden Kodeksinde kayıtlı bir dizi almanak ve tabloyu kullanarak tutulmaları tahmin edebiliyorlardı.

Ancak bu astronomik uzmanlığa rağmen Mayalar hâlâ Güneş tutulmalarını güneşin “bozulması” olarak yorumluyorlardı ve bu durum yöneticileri güneşi tam sağlığına kavuşturmak ve durumu düzeltmek amacıyla kan alma ritüellerine girişmeye sevk ediyordu.

Aztekler, tutulmalar meydana geldiğinde Güneş’in yenildiğini ve kıyamete sürüklendiğini sanıyorlardı.

İspanyol misyoner Fray Bernardino de Sahagún, MS 1596’da meydana gelen tam Güneş tutulmasına verilen genel tepkiyi anlatırken, insanların histeriye kapıldığını, iblislerin gökten inip onları yutmasını önleyeceği umuduyla açık tenli veya sarı saçlı bulabildikleri herkesi kurban ettiklerini yazdı.

Hemen hemen aynı sıralarda William Shakespeare, İngiltere gökyüzünde bir tam Güneş tutulmasını gözlemleme fırsatına sahip oldu (7 Mart 1598’de).

Birkaç yıl sonra, şu satırları içeren ünlü Kral Lear oyununu yazdı: “Güneş ve Ay’daki bu geç tutulmalar bizim için hiçbir iyiliğe işaret etmiyor”, bu da ozanın bile Güneşin kısa süreliğine yok olduğunu görmesinden rahatsız olduğunu öne sürüyor.