Hürmüz krizi gıda enflasyonunu tetikliyor

• Enerji krizi gıda enflasyonunu tetikleyen ikinci dalgayı başlatıyor.
• Körfez ülkeleri küresel gübre arzının yaklaşık üçte birini sağlıyor.
• Ulaşım ve enerji maliyetleri gıda fiyatlarının %20-40’ını belirliyor.
• Pirinç, şeker, pamuk ve palm yağı fiyatlarında artış başladı.

Hürmüz Boğazı’nda yaşanan kriz, küresel enerji akışını sekteye uğratırken, etkileri yalnızca petrol ve doğalgaz piyasalarıyla sınırlı kalmıyor.

Enerji fiyatlarındaki artış, tarım sektörünün temel girdilerini doğrudan etkileyerek gıda fiyatlarında ikinci bir enflasyon dalgası yaratıyor.

Gübre arzı kritik rol oynuyor

Körfez ülkeleri, tarımsal üretimde hayati öneme sahip olan üre bazlı gübrelerin küresel ihracatının yaklaşık üçte birini karşılıyor.

Doğalgazın gübre üretiminde temel girdi olması nedeniyle enerji fiyatlarındaki yükseliş, çiftçilerin maliyetlerini artırarak üretimi baskılıyor. Bu durum da küresel gıda arzını daraltıyor.

Ulaşım maliyetleri fiyatları yukarı çekiyor

Gıda fiyatlarının önemli bir bölümü lojistik ve enerji maliyetlerinden oluşuyor.

Ulaşım, nihai gıda fiyatlarının %20 ila %40’ını oluşturuyor. Enerji fiyatları arttıkça taşımacılık maliyetleri yükseliyor. Bu artış doğrudan tüketici fiyatlarına yansıyor.

Son dönemde pirinç, pamuk, palm yağı ve şeker gibi temel emtialarda fiyat artışlarının görülmesi, bu etkinin şimdiden hissedilmeye başlandığını gösteriyor.

Merkez bankaları için zor tercih

Enerji ve gıda kaynaklı enflasyon, merkez bankalarının hareket alanını daraltıyor.

Faiz artırımlarıyla talebi kısmak mümkün olsa da, gıda gibi zorunlu tüketim kalemlerinde talep esnekliği oldukça düşük. Bu da para politikasının etkisini sınırlıyor.

Küresel ekonomi için risk büyüyor

Orta Doğu’daki gerilimin sürmesi halinde gıda enflasyonu kalıcı hale gelebilir. Düşük gelirli ülkelerde sosyal baskı artabilir. Küresel enflasyonla mücadele zorlaşabilir.

Uzmanlara göre enerji krizinin kısa vadeli etkileri hızlı hissedilirken, gıda fiyatlarındaki artış daha uzun süreli ve derin ekonomik sonuçlar doğurabilir.