İran'dan ABD'ye gözdağı: Yeni bir saldırı olursa savaş bölgenin ötesine sıçrar

• İran Devrim Muhafızları, ABD'nin olası bir saldırısına karşı çatışmaları bölge ötesine taşıma tehdidinde bulundu.
• Trump, diplomatik görüşmelere zaman tanımak için askeri operasyonu son anda ertelediğini açıkladı.
• İran'ın ABD'ye sunduğu yeni teklifte, Hürmüz Boğazı'nın kontrolü ve yaptırımların kaldırılması gibi eski talepler yinelendi.
• Diplomatik trafiğe aracılık eden Pakistan'ın içişleri bakanı, barış görüşmeleri kapsamında Tahran'a gitti.

İran, ABD Başkanı Donald Trump'ın askeri harekâtı yeniden başlatmaktan son anda vazgeçtiğini söylemesinin ardından çarşamba günü sert bir açıklama yaptı.

Tahran yönetimi, ABD'nin yeniden saldırması halinde savaşın Orta Doğu'nun ötesine yayılacağı tehdidinde bulundu.

Trump'ın ateşkes için "Destansı Öfke Operasyonu"nu durdurmasının üzerinden altı hafta geçerken, savaşı sona erdirecek görüşmeler büyük ölçüde çıkmaza girdi.

Masada eski talepler var

İran bu hafta ABD'ye yeni bir barış teklifi sundu. Ancak kamuoyuna yansıyan bilgilere göre bu teklif Trump tarafından daha önce reddedilen şartları içeriyor.

Bunlardan bazıları Hürmüz Boğazı'nın kontrolü, savaş tazminatı, yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ABD askerlerinin bölgeden çekilmesi.

Pazartesi ve salı günleri açıklama yapan Trump, yeni bir bombardıman emri vermeye çok yaklaştığını ancak diplomasiye zaman tanımak için son anda vazgeçtiğini söyledi.

Trump salı günü Beyaz Saray'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Bugün saldırı kararı almaya bir saat kadar uzaktaydım" ifadelerini kullandı.

"Savaş bölgenin ötesine uzanacak"

Olası yeni saldırılara karşı, Orta Doğu'da ABD üslerine ev sahipliği yapan ülkeleri vurma tehdidinde bulunan İran, bu kez hedefleri daha da genişleteceğinin sinyalini verdi.

Devrim Muhafızları devlet medyasında yer alan açıklamasında, "İran'a yönelik saldırganlık tekrarlanırsa, vaat edilen bölgesel savaş bu kez bölgenin ötesine uzanacaktır" uyarısını yaptı.

Diplomatik cephede ise İran'ın Tesnim Haber Ajansı, barış görüşmelerine ev sahipliği yapan ve taraflar arasında mesaj ileten Pakistan'ın içişleri bakanının Tahran'a ulaştığını bildirdi.

Hürmüz Boğazı'nda kriz ve istisnalar

ABD ve İsrail'in şubat ayında başlattığı operasyonlardan bu yana İran, kendi gemileri dışındaki tüm gemilere Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kapatarak tarihin en büyük küresel enerji tedariki krizine yol açtı.

ABD ise geçen ay İran limanlarını abluka altına alarak bu adıma karşılık verdi.

İran, boğazı yalnızca kendi şartlarına uyan "dost ülkelere" açmayı hedefliyor. Bu şartlar arasında Washington'ın "kabul edilemez" bulduğu geçiş ücretleri de yer alıyor.

Çarşamba günü toplamda yaklaşık 4 milyon varil petrol taşıyan iki dev Çin tankeri boğazdan çıkış yaptı. İran, Trump Pekin'deyken Çin gemileri için kuralları esnetme konusunda anlaştıklarını duyurmuştu.

Güney Kore dışişleri bakanı da bir Kore tankerinin İran ile işbirliği içinde boğazdan geçtiğini açıkladı.

Gemi izleme kuruluşu Lloyd's List'e göre geçen hafta boğazdan 54 gemi geçti. Bu sayı önceki haftanın iki katı olsa da, savaş öncesindeki günlük 140 civarındaki geçişin çok küçük bir kısmına denk geliyor.

Bloomberg ise Hindistan'ın, savaşın başından bu yana ilk kez Körfez'e boş tankerler göndermeye hazırlandığını aktardı.

Savaşın ağır bilançosu ve seçim baskısı

Kasım ayındaki kongre seçimleri öncesinde artan enerji fiyatlarının Cumhuriyetçi Parti'ye zarar vermesi, Trump üzerindeki savaşı bitirme baskısını artırıyor.

Nisan başındaki ateşkesle askeri operasyonlar askıya alınmadan önce, ABD ve İsrail bombardımanlarında İran'da binlerce kişi hayatını kaybetmişti.

İsrail'in İran destekli Hizbullah’ı hedef alarak Lübnan'ı işgal etmesi de binlerce ölüme ve yüz binlerce insanın yerinden edilmesine neden oldu. İran'ın İsrail'e ve komşu Körfez ülkelerine yönelik saldırılarında ise onlarca kişi yaşamını yitirdi.

Trump'ın mayıs ayı başında boğazı yeniden açmak için başlattığı ancak 48 saat sonra iptal ettiği deniz misyonu sırasındaki artan çatışmalara rağmen, İran ile yapılan ateşkes genel hatlarıyla geçerliliğini koruyor.