İsrail, İran'ın Fordow nükleer rektörünü yok edebilir mi?

ABD merkezli yayın organlarından Tablet Mag'da, ABD ve İsrail'in “İran'ın nükleer gücünü yok etme” hedefi doğrultusunda Fordow nükleer rektörüne olası saldırılarının ve sonuçlarının değerlendirildiği bir analiz yayınlandı.

İsrail'in, İran'ın nükleer silah elde etme iddiası ile başlattıı saldırılarda henüz nükleer reaktörlere etkili saldırılar yapamadığı belirtilen analizde, ABD'nin olmadığı bir denklemde İsrail'in özellikle Fordow nükleer rektörüne dair nasıl saldırılar yapabileceğine dair seçenekler değerlenidirildi.

Analizde ayrıca; Amerikalı fizikçi ve nükleer silah uzmanı David Albright'ın öngörülerine ve değerlendirmelerine yer verildi.

İşte Tablet Mag'de yayınlanan analiz:

Askeri uzmanlara göre Amerika Birleşik Devletleri, Fordow nükleer tesisini havadan hızlı bir şekilde imha etme kabiliyetine sahip dünyadaki tek ülke olarak kabul ediliyor.

1970'lerin başından beri dünya, Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Anlaşması (NPT) anlaşması, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) ve BM Güvenlik Konseyi'ne güvenerek, nükleer silah teknolojisinin yayılmasını ve geliştirilmesini düzenleyen küresel bir sistemi sürdürmüştür.

Bu sistem, küresel olarak silah kontrol sisteminin tepesine yerleştirmiş ve nükleer silahların yayılmasını destekleyenlerin yararlanmayı öğrendiği bürokrasi ve diplomasi katmanları yaratmıştır.

Pakistan, Hindistan ve Kuzey Kore, NPT'ye aykırı olarak nükleer silahlar üretse de, İran'ın da onlara katılma ihtimali Ortadoğu'da yeni bir savaş başlamasına neden oldu.

Fordow nükleer tesisi

Küresel silah kontrol rejimi, Fordow nükleer tesislerini küresel barışa karşı askeri harekete geçmeyi gerektirecek kadar ciddi bir tehdit olarak hiç görmemişti.

İlginçtir ki, bir ülkenin devam eden bir nükleer programı durdurmak için güç kullandığı en son üç örnek, yani İsrail'in Irak, Suriye ve İran'a saldırıları, NPT'ye taraf olmayan bir devlet tarafından gerçekleştirildi.

Şimdiye kadar ABD, Kuzey Kore ve İran'ın nükleer tesislerine saldırmayı reddetti. Donald Trump rotasını tersine çevirip Fordow'u bombalarsa, küresel nükleer silahların yayılmasının önlenmesi konusundaki tüm çabaları Amerikan stratejik yargısı ve liderliği etrafında yeniden yönlendirecektir.

İsrail'in Rising Lion saldırılarının en büyük bilinmeyenlerinden biri, İsrail'in İran'ın nükleer programına şimdiye kadar ne kadar zarar verebildiğidir. Zira; bu konuyu açıklığa kavuşturmak için hem bilimsel uzmanlık hem de İran'ın nükleer sanayi kompleksinin tamamı hakkında derin bilgi gereklidir.

Amerikalı fizikçi ve nükleer silah uzmanı David Albright ise olası ihtimalleri şöyle değerlendirdi.

Peki Fordow nükleer tesislerini bombalamak ve tamamen devre dışı bırakmak mümkün mü?

Uluslararası Ataom Ajansı'nın elindeki bilgilere göre Fordow nükleer tesisi, Natanz nükleer tesisinden çok daha derinde gömülü ve yeraltında yaklaşık 80 metre derinlikte olduğu biliniyor.

İsrail, Fordow'daki havalandırma sistemini devre dışı bırakarak o ortamda çalışmayı imkansız hale getirebilir. Ya da böyle bir operasyon yerine ABD'nin bombardıman uçakları vasıtas ise güçlü bir bombardıman yaparak, tesisi tamamen çalışmaz hale getirebilir.

İran onu onarmaya kalkışırsa, tekrar bombalayabilirler. Yani İsrail İran semalarında aktif olduğu sürece, Fordow ve Natanz'ı çalışmaz hale getirebilir.

İsrail, Amerika'nın yardımı olmadan Fordow'u yok edebilir mi?

İsrailîn elindeki araçların yerin 80 Km altındaki tesisi tamamen yok etmesi mümkün görünmüyor.

Ancak saldırılarla tesisin tavanını çatlatabilir ve faaliyetlerinin durmasına neden olabilir. Zira böyle bir durumda, aylarca süren çalışmalar olmadan içeri girilemez ve bu fiilen onu yok etmek anlamına gelir.

İsrail, Fordow'u yok etmeden ve büyük sığınak delici bombalar kullanmadan devre dışı bırakabilir mi?

İsrail'in İran içerisinde çeşitli operasyonlar yapma yeteneği gözönüne alındığında bu da bir seçenek olabilir.

İsrail, tesisin elektrik sistemini devre dışı bırakabilir ve hava saldırıları ile havalandırma sistemini yok edebilirse, tesisin çalışması imkansız hale gelebilir.