Küresel şirketlere İran savaşının faturası 25 milyar doları aştı

• ABD-İsrail ve İran savaşının küresel şirketlere maliyeti en az 25 milyar dolara ulaştı.
• Hürmüz Boğazı'nın ablukaya alınmasıyla petrol fiyatları savaş öncesine göre yüzde 50 artarak varil başına 100 doların üzerine çıktı.
• Havayolu şirketleri, iki katına çıkan uçak yakıtı fiyatları nedeniyle 15 milyar dolarla en ağır darbeyi alan sektör oldu.
• Maliyetleri artan şirketler kâr marjlarını korumak için üretimi kısmak, personel çıkarmak ve fiyatları yükseltmek zorunda kalıyor.

ABD ve İsrail'in İran ile yürüttüğü savaş, dünya çapındaki şirketlere şimdiden en az 25 milyar dolara mal oldu ve Reuters'ın analizine göre bu fatura giderek kabarıyor.

Çatışmaların başlamasından bu yana ABD, Avrupa ve Asya'daki şirketlerin kurumsal açıklamaları, savaşın sebep olduğu ekonomik tahribatı gözler önüne seriyor.

İşletmeler; hızla artan enerji fiyatları, bozulan tedarik zincirleri ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nı ablukaya almasıyla kesilen ticaret yollarıyla mücadele ediyor.

Analiz, en az 279 şirketin mali darbeyi hafifletmek amacıyla fiyat artışları ve üretim kesintileri de dahil olmak üzere savunma eylemleri aldığını ve bu durumu savaşla ilişkilendirdiğini gösteriyor.

Bazı şirketler ise temettü ödemelerini veya hisse geri alımlarını askıya aldı, personeli zorunlu izne çıkardı, yakıt ek ücretleri uyguladı veya acil devlet yardımı talebinde bulundu.

"Küresel finansal krize benziyor"

Covid-19 salgını ve Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından iş dünyası için sarsıcı küresel olayların en yenisi olan bu kargaşa, çatışmayı sona erdirecek bir anlaşmanın yakın olduğuna dair umutların azalmasıyla yılın geri kalanına yönelik beklentileri de düşürüyor.

Whirlpool CEO'su Marc Bitzer, şirketin tüm yıl tahminini yarı yarıya düşürüp temettü ödemelerini askıya almasının ardından analistlere yaptığı açıklamada, "Sektördeki bu düşüş seviyesi, küresel finansal kriz sırasında gözlemlediğimiz duruma benziyor, hatta diğer durgunluk dönemlerinden bile daha yüksek" ifadelerini kullandı.

Analistler, büyüme yavaşladıkça fiyatlandırma gücünün zayıflayacağını ve sabit maliyetlerin karşılanmasının zorlaşacağını belirterek, bu durumun ikinci çeyrek ve sonrasında kâr marjlarını tehdit edeceği uyarısında bulunuyor.

Sürekli fiyat artışlarının enflasyonu körüklemesi ve zaten kırılgan olan tüketici güvenine daha fazla zarar vermesi bekleniyor.

Petrol 100 doları aştı

Dünyanın en kritik enerji geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı'nın İran tarafından ablukaya alınması, petrol fiyatlarını varil başına 100 doların üzerine çıkararak savaş öncesine göre yüzde 50'den fazla artırdı.

Boğazın kapanması nakliye maliyetlerini yükseltirken, hammadde tedarikini zorlaştırdı ve malların akışı için hayati önem taşıyan ticaret yollarını kesti. Gübre, helyum, alüminyum, polietilen ve diğer temel girdilerin tedariki de ağır darbe aldı.

Kozmetikten lastiğe, deterjandan havayollarına kadar her şeyi üreten ve yöneten şirketlerin incelendiği analize göre firmaların beşte biri, savaş nedeniyle mali bir darbe aldıklarını bildirdi.

Maliyet baskısı hisseden şirketlerin çoğunluğunu halihazırda enerji maliyetlerinin yüksek olduğu İngiltere ve Avrupa merkezli firmalar oluştururken, neredeyse üçte biri ise Orta Doğu petrolüne ve yakıt ürünlerine derin bağımlılığı olan Asya'daki firmalardan oluştu.

En büyük darbeyi havayolu şirketleri aldı

Havayolu şirketleri, uçak yakıtı fiyatlarının neredeyse iki katına çıkmasıyla birlikte savaşla bağlantılı olarak yaklaşık 15 milyar dolarlık maliyet artışıyla pastadaki en büyük payı oluşturdu.

Japon otomotiv devi Toyota 4,3 milyar dolarlık bir maliyet uyarısında bulunurken, P&G vergi sonrası kârında 1 milyar dolarlık bir düşüş tahmin ettiğini açıkladı.

Fast-food devi McDonald's, devam eden tedarik zinciri kesintileri nedeniyle uzun vadeli maliyet enflasyonunun artmasını beklediğini bildirdi. Şirketin CEO'su Chris Kempczinski, "Şu anda gördüğümüz temel sorun yüksek benzin fiyatları" diyerek, bu durumun düşük gelirli tüketicilerin talebini olumsuz etkilediğini vurguladı.

Sanayi, kimya ve malzeme sektörlerindeki yaklaşık 40 şirket, Orta Doğu'daki petrokimya arzına olan maruziyetleri nedeniyle fiyatlarını artıracaklarını duyurdu.

Newell Brands Finans Direktörü Mark Erceg, petrol varil fiyatlarındaki her 5 dolarlık artışın yaklaşık 5 milyon dolarlık ek maliyet oluşturduğunu belirtti.

Alman lastik üreticisi Continental ise artan petrol fiyatlarının hammaddeleri daha pahalı hale getirmesi nedeniyle ikinci çeyrekten itibaren en az 117 milyon dolar zarara uğramayı beklediklerini açıkladı.