MESEM protestosuna iddianame: Tartışmalar yeniden alevlendi

• Bakan Yusuf Tekin'i protesto eden 16 kişi hakkında 6 yıl 9 aya kadar hapis istemiyle iddianame hazırlandı.
• Bakan Tekin, mesleki eğitimin çocuk işçiliğinden kesin çizgilerle ayrıldığını ve işletmelerin titizlikle denetlendiğini vurguladı.
• CHP'nin MESEM'i "çocuk işçiliğine özendirdiği" yönündeki eleştirileri, partinin geçmiş seçim bildirgelerindeki "piyasa talebine göre eğitim" ve "OSB'lerde meslek lisesi kurma" gibi ifadelerle tezat oluşturduğu görüldü.
• 253 bin işletmenin denetlendiği ve uygunsuz bulunan 23 bin 252 işletmeyle sözleşmenin feshedildiği açıklandı.

Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin'in 2 Aralık'ta İstanbul'da katıldığı Mesleki ve Eğitim Teknik Zirvesi (MESEM) seminerinde yaşanan protestoyla ilgili 16 şüpheli hakkında iddianame hazırlandı.

Bahçelievler'deki otelde düzenlenen seminerde, yaklaşık 30 kişilik bir grup MESEM'de yaşananları protesto etmek amacıyla konferans salonuna girerek pankart açıp slogan atmıştı. Güvenlik görevlilerinin grubu dışarı çıkarma girişimi sırasında arbede yaşanmış, bu olayda bazı görevliler yaralanmış ve otelde maddi hasar oluşmuştu.

Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianamede, tutuklu 16 şüpheli hakkında "görevi yaptırmamak için direnme" ve "basit yaralama" suçlarından 1 yıl 6 aydan 6 yıl 9 aya kadar hapis cezası talep edildi.

İddianamede, özel güvenlik görevlilerinin kamu görevlisi sayıldığına dikkat çekilirken, protesto sırasında kullanılan sprey boyaların "silah" niteliğinde değerlendirildiği ve eylemlerin birden fazla mağdura karşı zincirleme şekilde işlendiği vurgulandı.

MESEM nedir, neyi amaçlıyor?

MESEM, kökleri 1977 yılına uzanan çıraklık eğitimini örgün eğitimin bir parçası haline getiren bir program türü olarak tanımlanıyor.

Program, ortaokul mezunu ve 14 yaşını doldurmuş gençlerin bir yandan zorunlu ortaöğretim sürecine devam ederken, diğer yandan sigortalı, sözleşmeli bir biçimde usta öğretici ve öğretmen gözetiminde hem okulda hem de işletmede beceri kazanmalarını öngörüyor.

Bakan Tekin’den eleştirilere yanıt

Millî Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, TBMM Genel Kurulu'ndaki 2026 yılı bütçe görüşmelerinde MESEM'e yönelik "çocuk işçiliği özendiriliyor" eleştirilerine yanıt verdi. Bakan Tekin, mesleki eğitimin Türkiye'nin iktisadi ve ahlaki omurgalarından biri olduğunu belirterek, bu alandaki tartışmaların arka planında 28 Şubat süreciyle zihinlere yerleştirilen kırılmaların olduğunu savundu.

Tekin, "Mesleki eğitimle çocuk işçiliği kesin çizgilerle birbirinden ayrıştırılmıştır" diyerek, uygulamanın Anayasa, ulusal mevzuat ve uluslararası sözleşmelerle güvence altında olduğunu belirtti. Bakanlık olarak hiçbir çocuğu ucuz iş gücü olarak görmediklerini ve her türlü yaklaşımın hem hukuken hem de vicdanen kabul edilemez olduğunu ifade etti. İş sağlığı ve iş güvenliği tedbirlerinin en hassas oldukları konuların başında geldiğini de sözlerine ekledi.

Denetim ve fesih verileri

Bakan Yusuf Tekin, MESEM uygulaması kapsamında işletmelerin titizlikle denetlendiği verilerini paylaştı. Bir öğrencinin işletmeye yerleştirilmesinin Milli Eğitim Bakanlığı'nın tek başına verdiği bir karar olmadığını; Valilik, İl İstihdam ve Mesleki Eğitim Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, ilgili oda ve birlik temsilcileri gibi birçok kurumun ortak değerlendirmesiyle yürüyen çok aşamalı bir süreç olduğunu ifade etti.

İşletmelerin 3308 sayılı Kanun'a uygunluk, program yeterliliği, usta öğretici niteliği, öğrencinin sosyal alanlarının varlığı ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu çerçevesinde risk değerlendirmesi yapılıp yapılmadığı gibi pek çok kritere göre incelendiğini belirtti. Şartları taşımayan işletmelerin programa alınmadığını, programa alınanların ise rutin aralıklarla denetlendiğini ve en küçük bir eksiklik tespitinde sözleşmelerin feshedildiğini vurguladı.

23 bin işletme denetlendi

Tekin, 2024-2025 eğitim öğretim yılı itibarıyla 253 bin işletmenin denetlendiğini ve uygunsuz bulunan 23 bin 252 işletmeyle sözleşme feshedildiğini açıkladı. Ayrıca, işletme belirleme komisyonlarında iş sağlığı ve güvenliği uzmanlarının bulunmasının zorunlu hale getirildiğini, koordinatör meslek öğretmenlerinin maksimum 10'ar günlük periyotlarla sahada öğrencinin bulunduğu ortamı ve eğitim sürecini yakından takip ettiğini söyledi.

CHP'nin MESEM eleştirileri ve tezatları

MESEM, AK Parti ve CHP arasında sürekli bir karşı karşıya gelme noktası haline geldi. CHP, "MESEM'lerle çocuk işçiliği özendiriliyor, mesleki eğitim sermayeyle birlikte planlanıyor" diyerek AK Parti'yi eleştiriyor. Ancak, CHP'nin geçmiş seçim bildirgelerinde yer alan ifadeler de partinin güncel eleştirileriyle tezat oluşturuyor.

CHP, 2002 seçim bildirgesinde “Öğrencilerin üçte ikisini mesleki eğitime yönlendireceğiz,” 2007'de ise “İş piyasasının talepleri doğrultusunda esnek bir yapı oluşturacağız. OSB’lerde çıraklık eğitim merkezleri kuracağız” açıklamalarını yapmıştı. Yine 2007 bildirgesinde “Piyasanın talebine göre eğitim vereceğiz, OSB’lerde meslek lisesi kuracağız, iş dünyasını okul yönetimine ortak edeceğiz,” gibi ifadeler kullanılmıştı.

Parti yetkililerinin bugün aynı konu üzerinden eleştiri yapması dikkat çekiyor.

Zorunlu eğitim tartışması

CHP'nin eğitim sistemine yönelik zorunlu eğitim süresi konusundaki önerilerinde de zaman içinde farklılıklar gözlemleniyor. Parti, 2002'de zorunlu eğitimi 5+3+4 olarak 12 yıla çıkarmayı teklif ederken, 2007'de sistemi değiştirip 8+2+2 yapmayı, 2023'te ise 1+5+4+3 şeklinde bir düzenlemeyi savundu. Bakan Tekin, bu tezatlıkların, CHP'nin eğitimde sürekli değişiklikler yaptığı yönündeki eleştirileriyle de çeliştiğini dile getirdi.

CHP'nin MESEM'e yönelik eleştirileri, Türkiye'de mesleki eğitimin geleceği ve çocukların çalışma hayatındaki yeri gibi önemli konuları gündeme taşıyor.

Bakan Tekin ise "Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli" vurgusu yaparak, eğitim sistemini ideolojik prangalardan kurtarmayı, adalet ve eşitlik taleplerini karşılamayı ve kültürel sürekliliği sağlamayı hedeflediklerini belirtiyor.

MESEM neden tartışılıyor?

MESEM uygulaması, özellikle genç işgücünün istihdamı ve mesleki eğitim kalitesi odağında siyaset ve kamuoyunun sıkça karşı karşıya geldiği konuları barındırıyor.

Öğrencilerin haftanın büyük bölümünü işyerlerinde geçirmesi, “çocuk işçiliği meşrulaştırılıyor” eleştirilerine yol açıyor.

MESEM kapsamında çalışırken hayatını kaybeden veya yaralanan öğrenciler, sistemin yeterince denetlenmediği iddialarını gündeme getiriyor.

Programın eğitimden çok işverenlere düşük maliyetli işgücü sağladığı savunuluyor.

İşyerlerindeki denetimlerin yetersiz olduğu, sorumluluğun okul–işveren arasında netleşmediği eleştiriliyor.

Millî Eğitim Bakanlığı ise MESEM’in gençleri mesleğe hazırladığını, kayıt dışı çalışmayı azalttığını ve güvenlik önlemlerinin artırıldığını savunuyor.