Tarihe geçen gerçek: Fatih Sultan Mehmed hiç kahve içmedi

• Fatih Sultan Mehmed, 1432 ile 1481 yılları arasında yaşamış ve bu tarihte vefat etmiştir.
• Kahve ise Osmanlı İmparatorluğu'na ilk kez 16. yüzyılın ortalarında, Kanuni Sultan Süleyman döneminde girmiştir.
• Güvenilir tarihi kaynaklara göre kahveyi İstanbul'a ilk getiren kişi, Yemen Valisi Özdemir Paşa'dır ve bu olay Fatih'in ölümünden yaklaşık 40-50 yıl sonrasına denk gelir.
• Dolayısıyla, Fatih Sultan Mehmed'in padişahlığı döneminde kahve, ne sarayda ne de imparatorluk topraklarında bilinen bir içecekti.

İki dönemi ayıran içecek: Kahvenin Osmanlı'ya yolculuğu

Fatih Sultan Mehmed, 15. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nu bir cihan devleti haline getirirken, saray mutfağı ve gündelik yaşam dönemin şartlarına göre şekilleniyordu. O dönemde sarayda ve halk arasında şerbet, hoşaf, boza gibi içecekler popülerdi.

Kahve bitkisinin anavatanı olan Habeşistan'dan (Etiyopya) çıkarak önce Yemen'e, oradan da tüm Arap Yarımadası'na yayılması 15. yüzyıl sonlarını ve 16. yüzyıl başlarını bulmuştur. Osmanlı'nın bu coğrafyaları fethiyle birlikte, kahve de imparatorluk kültürünün bir parçası olma yoluna girmiştir.

Kanuni döneminde bir yenilik: Saray kahveyle tanışıyor

Tarihi kayıtlar, kahvenin İstanbul'a ilk kez Kanuni Sultan Süleyman döneminde (1520-1566) ulaştığı konusunda hemfikirdir. Yemen Valisi Özdemir Paşa, lezzetine hayran kaldığı bu içeceği 1540'lı yıllarda İstanbul'a getirerek saraya takdim etti.

Saray mutfağında "kahvecibaşı" adıyla yeni bir rütbenin ortaya çıkmasına neden olan bu yeni içecek, kısa sürede saray erkanı arasında büyük bir popülerlik kazandı. Saraydan sonra ise İstanbul halkı kahveyle tanıştı ve 1554 yılında Tahtakale'de açılan ilk kahvehanelerle birlikte, kahve sosyal hayatın vazgeçilmez bir unsuru haline geldi.

Tarihsel gerçekler ve popüler kültür

Fatih Sultan Mehmed'in 1481 yılında vefat ettiği göz önüne alındığında, kahvenin Osmanlı topraklarına girişinden yaklaşık yarım asır önce hayata veda ettiği açıktır. Bu durum, Fatih Sultan Mehmed'in hayatında hiç kahve içmediği gerçeğini net bir şekilde ortaya koymaktadır.

Popüler kültürde ve bazı tasvirlerde tarihi dönemler arasındaki bu tür ayrımlar gözden kaçabilse de, akademik ve güvenilir kaynaklar bu kronolojik gerçeği teyit etmektedir. Kahve, Osmanlı tarihinde Kanuni Sultan Süleyman ile başlayan ve sonrasında gelişen bir kültürün parçası olmuştur.