Trump’ın Hürmüz geri adımının altından Suudi Arabistan krizi çıktı

• ABD Başkanı Donald Trump'ın Hürmüz Boğazı'ndaki "Özgürlük Projesi"ni, İran ile olası anlaşma ihtimali nedeniyle değil, Suudi Arabistan'ın tepkisi üzerine durdurduğu ortaya çıktı.
• Kendilerine danışılmadan başlatılan projeye tepki gösteren Riyad yönetiminin, ABD'nin askeri üs ve hava sahası kullanımını askıya aldığı belirtildi.
• Katar ve Umman gibi diğer Körfez müttefiklerinin de plandan haberdar edilmediği ifade edildi.
• Beyaz Saray, bölgesel müttefiklere önceden haber verildiğini savunurken, İran medyası süreci ABD'nin başarısızlığı olarak yorumluyor.

ABD Başkanı Donald Trump’ın Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yardım etmeyi öngören planından aniden vazgeçmesinin asıl nedeni belli oldu. Trump, sosyal medya hesabından yaptığı açıklamada projenin geçici olarak durdurulma gerekçesini, İran ile tam ve nihai bir anlaşmaya varılması yönünde kaydedilen büyük ilerlemeye bağlamıştı.

Ancak ABD basınından NBC’ye konuşan ABD'li yetkililere göre, kararın arkasında Körfez'deki en önemli müttefiklerden Suudi Arabistan'ın sert tepkisi yatıyor.

Riyad yönetiminin, operasyonu yürütmesi için ABD ordusuna verdiği üs ve hava sahası kullanım iznini askıya aldığı ifade edildi.

Üs ve hava sahası erişimi durduruldu

Trump, pazar öğleden sonra "Özgürlük Projesi"ni sosyal medyadan duyurarak Körfez müttefiklerini şaşırtmış ve Suudi Arabistan liderliğini kızdırmıştı.

Tepki olarak Riyad'ın, ABD ordusunun Riyad'ın güneydoğusundaki Prens Sultan Hava Üssü'nden uçak havalandırmasına ve operasyona destek vermesine izin vermeyeceğini bildirdiği aktarıldı.

Trump ile Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman arasında yapılan telefon görüşmesinin de sorunu çözemediği bildirildi.

Bu krizin, ABD ordusunun kritik hava sahasına erişimini yeniden sağlamak amacıyla ABD Başkanı'nı operasyonu durdurmaya zorladığı vurgulandı.

Diğer Körfez ülkeleri de habersizdi

Suudi Arabistan'ın yanı sıra Katar ve Umman gibi diğer yakın müttefiklerin de projeye hazırlıksız yakalandığı ifade edildi.

Ortadoğulu bir diplomat, ABD'nin Trump'ın duyurusuna kadar Ummanlı yetkililerle herhangi bir koordinasyon kurmadığını iddia etti.

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada ise "Bölgesel müttefikler önceden bilgilendirildi" denilerek iddialar yalanlandı.

36 saat içinde gelen iptal

Trump, 4 Mayıs itibarıyla boğazda mahsur kalan ve Orta Doğu'daki krizle ilgisi olmayan tarafsız ülkelere ait gemilerin geçişine yardım edeceklerini açıklayarak projeyi başlatmıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılmasının hedeflendiğini savunmuştu.

Ancak üst düzey güvenlik yetkililerinin salı günü Pentagon ve Beyaz Saray'da tanıttığı operasyon, başladıktan yaklaşık 36 saat sonra aniden durduruldu.

İran medyası ise projenin askıya alınmasını "İran'ın kesin uyarıları karşısında ABD'nin geri adım atması ve başarısızlıklarının bir devamı" olarak yorumladı.

Müzakereler sürüyor

ABD ordusunun bölgede geniş çaplı bir askeri varlık sürdürdüğü ve iki uçak gemisi taarruz grubunu hazır tuttuğu biliniyor.

Trump yönetimi bir yandan da savaşı sona erdirecek müzakerelibir anlaşmayı ilerletmeye çalışıyor.