Türkiye'de otizm vaka sayıları alarm veriyor: Görülme oranı her 30 kişiden 1'e yükseldi

• Türkiye'de otizm görülme oranı, 20-25 yıl önceki 2.500'de 1'den, şu anki 30 kişiden 1'e yükseldi. Bu oran, dünya ortalamasının üzerindedir.
• Her yıl yaklaşık 10 bin çocuğun özel eğitime ihtiyaç duyduğu belirtilirken, son beş yılda 93 bin 447 öğrencinin otizm teşhisi aldığı açıklandı.
• Türkiye Otizm Meclisi'ne göre, bilinen ve raporlanmamışlarla birlikte otizmli sayısının 1 milyona yakın olduğu tahmin ediliyor; bu ailelerde boşanma oranı ise yüzde 80'e ulaşıyor.
• Halihazırda 428 bine yakın otizmli çocuk kaynaştırma eğitiminden yararlanıyor; 67 bin 811 öğrenci doğrudan özel eğitim kurumlarında, 97 bin 925 öğrenci ise özel eğitim sınıflarında eğitim alıyor.

Milli Eğitim Bakanlığı Özel Eğitim ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürü Mustafa Otrar, TBMM Komisyonu'nda yaptığı konuşmada Türkiye'deki otizm vakalarının hızla arttığını ve bu artışın "izah edilemeyecek" boyutta olduğunu belirtti. Otrar, 20-25 yıl önce 2 bin 500'de 1 görülen otizmin, şu an her 30 kişiden 1'inde görüldüğünü; bu oranın dünya ortalaması olan 100'de 1'in oldukça üzerinde olduğunu kaydetti.

Eğitimde büyük potansiyel ve gelecek projeksiyonu

Milli Eğitim Bakanlığı yetkilisi Mustafa Otrar, otizm sayılarındaki bu artış sebebiyle ilerleyen yıllarda eğitim konusunda daha fazla ihtiyacın doğacağını öngördü. Kaynaştırma eğitimi alan öğrenci sayısının 2030 yılında 750 bine, 2050 yılında ise 1 milyonu geçeceğini değerlendirdi.

Otrar, bu yıl kasım ayı itibarıyla 11 bin 782 çocuğa otizm teşhisi konduğunu ve bu sayının yıl sonunda 12-13 bini bulacağını aktardı. Okul öncesi eğitim kademesinde ise 281 kurumda, 3 bin 263 öğretmenle 8 bin 19 öğrenciye eğitim verildiği bilgisini paylaştı.

Aileleri yıpratan süreç ve yüksek boşanma oranı

Türkiye Otizm Meclisi Yürütme Kurulu Üyesi Av. Sedef Erken, Türkiye'de otizmli sayısının 1 milyona yakın olduğunun tahmin edildiğini kaydetti. Erken, rapor almamış veya raporları zihinsel engelli görünen belli bir yaş ve üstü çok sayıda otistik birey olduğunu belirtti.

Otizmli bireylerin eğitiminden bakıma kadar her konuda yaşadığı sıkıntılı süreçlerin aileleri de yıprattığını vurgulayan Av. Erken, bu nedenle otizmli aileler içinde boşanma oranının yüzde 80'e ulaştığını bildirdi. Erken, bu dramatik tablonun toplumsal destek sistemlerinin güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koyduğunu söyledi.

Uzmanlardan asistanlı yaşam sistemi önerisi

Av. Sedef Erken, otizmli bireyler ve aileleri için önemli çözüm önerilerinde bulundu. Erken, özel eğitim sınıflarında her türlü olumsuzluğa karşı kamera sistemleri kurulması gerektiğini dile getirdi.

Aynı zamanda, otizm ile ilgili güvenilir bir veri tabanı oluşturulması gerektiğini belirterek, her engelli bireyi olan ailenin bir sosyal çalışmacıya bağlı olduğu asistanlı yaşam sisteminin kurulmasını önerdi. Bu sosyal çalışmacının, ailelerin ihtiyaçlarına göre periyodik planlama yapması gerektiğini savundu.

Otizmin tanımı, sebebi ve belirtileri

Otizm, yaşamın ilk 3 yılı içinde ortaya çıkan ve ömür boyu süren, özellikle sosyal ilişkiler kurma ve sürdürmede zorluklara sebep olan gelişimsel bir bozukluktur. Otizmin kesin nedeni bilinmemekle birlikte, tek bir nedeni de bulunmamaktadır.

Yapılan araştırmalarda otizmin nedeni olarak genetik ve genetik olmayan faktörler ile doğum komplikasyonları, viral enfeksiyonlar ve çevre kirliliği gibi çevresel etkiler görülmektedir. Farklı kromozomlardaki 100'den fazla genin farklı şiddette otizme neden olabildiği belirtilirken, kız çocuklarına oranla erkek çocuklarda dört kat daha fazla görülmektedir.

Tipik Otizm Belirtileri:

Otizm için tipik belirtiler arasında şunlar bulunmaktadır:

• Adı ile seslenildiğinde tepki vermeme ve göz temasından kaçınma.
• Sözlü ve sözsüz iletişim kurmada güçlük yaşama, kelime ve ifadeleri tekrarlama.
• Tekrar eden sesler ve hareketler (kolları sallama, kendi etrafında dönme).
• Başkalarının ne düşündüğünü veya hissettiğini anlamakta zorluk yaşama ve yalnız kalmayı tercih etme.
• Belirli görüntülere, seslere, kokulara veya fiziksel temasa karşı aşırı duyarlılık ve takıntılı davranışlar.

Teşhis ve tedavi: Görüntüleme ile teşhis konulamıyor

Otizm teşhisi, laboratuvar testleri ve görüntüleme yöntemleriyle konulamamaktadır. Teşhis, çocuk psikiyatristi tarafından çocuğun gözlemlenmesi, aileye bazı soruların sorulması ve gelişim testleriyle alınmaktadır.

Ayırıcı tanı için ise eşlik eden hastalıklar yönünden gerekirse kan tahlilleri ile nörolojik, kulak burun boğaz ve metabolik hastalıklar için başka uzmanlık alanlarından konsültasyon istenebiliyor. En önemli bilgi ise, otizmi tamamen ortadan kaldırmayı sağlayan herhangi bir tedavi yönteminin bulunmamasıdır.