ABD-İsrail saldırıları sonrası enerji fiyatlarında sert yükseliş

• Brent petrol 80 doların üzerine çıkarak son 15 ayın zirvesini gördü.
• WTI petrol 73 dolar seviyesine yükseldi.
• Hürmüz Boğazı’na ilişkin açıklamalar arz endişelerini artırdı.
• Avrupa’da TTF gaz fiyatları iki günde yüzde 50’yi aşan artış kaydetti.

ABD Başkanı Donald Trump’ın 27 Şubat’ta yaptığı açıklamada, 26 Şubat’ta başlayan nükleer müzakerelerde İran’ın “iyi niyetli ve açık” bir tutum sergilemediğini söylemesi ve sürecin gidişatından memnun olmadığını belirtmesi, piyasalarda jeopolitik risk algısını artırdı.

Saldırı öncesinde yukarı yönlü seyreden fiyatlar, 27 Şubat’ta hız kazandı. Brent petrol günü yüzde 2,8 artışla 73 dolardan kapatırken, Batı Teksas (WTI) tipi ham petrol yüzde 2,6 yükselerek 67,17 dolara çıktı.

Piyasalar yükselişle açıldı

28 Şubat ve 1 Mart’ta piyasaların kapalı olduğu saatlerde ABD ve İsrail’in İran’a saldırı düzenlediğine ilişkin haber akışı nedeniyle fiyatlar anlık tepki veremedi. Ancak haftanın ilk işlem gününde biriken risk primi sert bir açılışla fiyatlara yansıdı.

2 Mart’ta Brent petrol yüzde 7,1 sıçrayarak 78,15 dolardan kapanırken, WTI yüzde 6,2 artışla 71,33 dolara yükseldi.

Asya piyasalarının erken saatlerinde Brent petrol 80,80 dolar seviyesini test ederek yaklaşık son 15 ayın en yüksek seviyesini gördü. Saat 11.00 itibarıyla Brent 80,58 dolardan, WTI ise 73,71 dolardan işlem gördü. Bu seviye, Brent için Ocak 2025’ten bu yana kaydedilen en yüksek düzey oldu.

Hürmüz Boğazı kritik eşik

Fiyatlardaki sert yükselişte, İran Devrim Muhafızları yetkililerinin Hürmüz Boğazı’ndaki gemi ve petrol tankeri geçişlerinin durdurulduğuna ilişkin açıklamaları etkili oldu.

Dünya petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin ve küresel LNG sevkiyatının yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek bir kesinti, arz güvenliği açısından en kritik senaryo olarak görülüyor.

Analistler, boğazın fiilen kapanması veya tanker trafiğinin ciddi biçimde azalması halinde piyasada arz şokunun derinleşebileceğini belirtiyor. ABD Enerji Enformasyon İdaresi projeksiyonlarına göre, çatışmaların uzaması ve fiziki arzın sekteye uğraması durumunda stratejik rezervlerin küresel açığı ancak sınırlı ölçüde dengeleyebileceği, petrol fiyatlarının ise varil başına 85 ila 150 dolar aralığına yükselebileceği değerlendiriliyor.

Avrupa gaz piyasasında sıçrama

Jeopolitik gerilim yalnızca petrol piyasasını değil, doğal gaz fiyatlarını da etkiledi. Avrupa’nın referans ticaret noktası olan Hollanda merkezli Title Transfer Facility (TTF) nisan vadeli kontratları 27 Şubat’ta megavatsaat başına 31,95 avrodan kapanmıştı.

2 Mart’ta fiyatlar yüzde 38,4 artışla 44,5 avroya yükseldi. Bugün ise megavatsaat başına gaz fiyatı saat 10.30 itibarıyla yüzde 19,9 artışla 53,35 avro seviyesinde işlem görüyor. Böylece iki işlem gününde toplam artış yüzde 60’a yaklaşmış oldu.

Avrupa’nın özellikle LNG ithalatına bağımlı ülkeleri açısından Hürmüz Boğazı’ndaki olası kesintiler doğrudan arz riski anlamına geliyor. Katar başta olmak üzere Körfez ülkelerinden yapılan LNG sevkiyatlarının bu güzergâhı kullanması, fiyatların hızlı tepki vermesine yol açtı.

Küresel etkiler ve belirsizlik

Uzmanlar, enerji fiyatlarındaki artışın enflasyonist baskıları yeniden güçlendirebileceğine, merkez bankalarının para politikası beklentilerini etkileyebileceğine ve küresel büyüme görünümünü zayıflatabileceğine dikkat çekiyor.

Özellikle petrol fiyatlarının 85 doların üzerinde kalıcı olması durumunda, ulaştırma ve sanayi maliyetlerinde zincirleme artışlar görülebileceği belirtiliyor. Gaz fiyatlarındaki sert yükseliş ise Avrupa’da enerji faturalarını ve sanayi üretimini doğrudan etkileyebilir.

Bölgede askeri gerilim sürerken, enerji piyasalarında yüksek oynaklığın kısa vadede devam etmesi bekleniyor.