ABD, İsrail’de zırhlı araç üretimi için milyarlarca dolarlık finansmanı değerlendiriyor

Konuya aşina kaynaklara ve basına yansıyan resmî Amerikan belgelerine göre proje, İsrail Savunma Bakanlığı’nın yürüttüğü kapsamlı bir üretim genişletme programının parçası olarak şekilleniyor.

Zırhlı üretim kapasitesi genişletilecek

İsrail Savunma Bakanlığı, Merkava ana muharebe tankları ile Namer ve Eitan zırhlı muharebe araçlarının üretim hızını artırmayı hedefleyen “zırhlı üretim hızlandırma” programını geçen yıl onayladı. Bakanlık açıklamalarına göre projenin toplam maliyetinin 5 milyar şekelin üzerinde olduğu değerlendiriliyor.

Program; ülke genelinde, özellikle periferide yer alan sanayi tesislerinde üretim altyapısının genişletilmesini ve zırhlı araç bakım–onarım merkezlerinin kapasitesinin artırılmasını içeriyor. Bu adımın, İsrail’in savunma sanayii tabanını uzun vadeli olarak güçlendirmeyi amaçlayan stratejinin bir parçası olduğu ifade ediliyor.

ABD finansmanı ihtimali gündemde

Söz konusu projeye ilişkin dikkat çekici unsur ise, ABD askeri yardımı kaynaklarından 1 ila 2 milyar dolar arasında bir finansman sağlanabileceği ihtimali. Belgelerde, yeni üretim tesisinin ABD fonlarıyla inşa edilmesinin seçenekler arasında yer aldığı görülüyor. Ancak ABD Savunma Bakanlığı ve İsrail Savunma Bakanlığı yetkilileri, konuya ilişkin nihai ve resmî bir karar alınmadığını vurguluyor.

Gazze ve Lübnan savaşları zırhlı ihtiyacını öne çıkardı

Son dönemde Gazze ve Lübnan’daki çatışmalar, İsrail Kara Kuvvetleri’nin zırhlı unsurları için kritik bir stres testi niteliği taşıdı. Merkava tankları ile Namer ve Eitan platformları; muharebe sahasında personel taşımacılığı, lojistik destek ve zırhlı kurtarma görevlerinde yoğun şekilde kullanıldı. Bu deneyim, bakım-onarım ve yedek parça tedarik kapasitesinin artırılmasının gerekliliğini daha görünür hâle getirdi.

Proje ABD Mühendisler Birliği belgelerinde yer aldı

Basına yansıyan belgelere göre, ABD Ordusu Mühendisler Birliği, Ekim ayında Orta Doğu’daki yüklenicilere yönelik bir sunumda, İsrail’de kurulması planlanan yeni zırhlı üretim tesisi için “planlama, tasarım ve inşaat” başlığı altında bir projeye ilk kez yer verdi. Sunumda, projenin ABD askeri yardımı kapsamında finanse edilebileceği ve tahmini maliyetin 1–2 milyar dolar seviyesinde olduğu bilgisi paylaşıldı.

Kasım ayında yayımlanan ek bir belgede ise, İsrail’de zırhlı üretim tesisinin kurulması “gelecekteki sözleşme fırsatları” arasında listelendi.

İhale süreci ABD şirketlerine açık olacak

Eğer proje resmen onaylanırsa, ABD askeri yardımı kuralları gereği ana yüklenici ihalelerine yalnızca Amerikan şirketleri katılabilecek. Bununla birlikte, sahadaki işlerin büyük bölümünün İsrailli alt yükleniciler tarafından yürütülmesi öngörülüyor. Bu yapı, hem ABD fonlama şartlarını hem de İsrail sanayisinin aktif katılımını bir arada barındıran bir model olarak dikkat çekiyor.

ABD-İsrail askeri yardım çerçevesi belirsizliğini koruyor

Mevcut ABD–İsrail askeri yardım anlaşması, 2028 yılında sona erecek ve toplam 38 milyar dolarlık bir paketi kapsıyor. Son iki yılda, savaş koşulları nedeniyle ABD’nin İsrail’e sağladığı toplam desteğin 32 milyar doları aştığı belirtiliyor. Bunun yaklaşık 21,7 milyar dolarlık kısmı doğrudan askeri destek olarak kayda geçti.

Ayrıca ABD Temsilciler Meclisi, yakın dönemde 26 milyar dolarlık ek askeri yardım paketini onayladı. Bu paketin içinde; hava savunma sistemleri, mühimmat ve “Iron Beam / Or Eitan” lazer savunma projeleri için ayrılan fonlar da yer alıyor.

ABD’de yardımların geleceği tartışılıyor

Öte yandan ABD’de, hem Cumhuriyetçi hem de Demokrat çevrelerde, İsrail’e yönelik askeri yardımların kapsamı ve süresi tartışma konusu olmaya devam ediyor. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, yakın zamanda verdiği bir mülakatta, ABD askeri yardımının önümüzdeki on yıl içinde kademeli olarak azaltılabileceğini ifade etmişti.