AB’den Türkiye'ye "yeni bir sayfa açalım" mesajı: Artık zamanı geldi

• AB Komiseri Kos, Türkiye’nin Orta Koridor, enerji ve güvenlikte vazgeçilmez ortak olduğunu söyledi.
• Avrupa Yatırım Bankası, birkaç yıl aradan sonra Türkiye’de yeniden faaliyete başlıyor.
• Kos’un açıklamalarıyla Gümrük Birliği’nin güncellenmesi ve ticarette yeni bir ivme mesajı verildi.
• Kos, AB’nin Türkiye’yi hâlâ aday ülke olarak gördüğünü vurguladı.

Avrupa Birliği Komisyonu’nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Marta Kos, Türkiye ile AB ilişkilerinde köklü bir zihniyet değişikliğine ihtiyaç olduğunu belirterek “artık zamanı geldi” mesajı verdi. 5-6 Şubat’ta gerçekleştireceği Türkiye ziyareti öncesinde değerlendirmelerde bulunan Kos, Ankara ile daha güçlü iş birliği ve güven inşasının her iki tarafın da çıkarına olduğunu söyledi.

Kos, bu ziyaretin Türkiye’ye ilk resmi ziyareti olacağını ancak göreve başladığı günden bu yana özellikle Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile yoğun temas halinde olduğunu ifade etti. Yeni yaklaşımın, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile yaptığı görüşmelerde de dile getirilen bir çizgi olduğunu vurguladı.

Dünyanın hızla değiştiğine işaret eden Kos, Çin, Rusya ve ABD’nin agresif şekilde nüfuz alanlarını genişlettiğini belirterek Avrupa ve Türkiye’nin bu tabloda nerede durduğunun kritik önemde olduğunu söyledi. Kos’a göre AB ile Türkiye’yi ayıranlardan çok daha fazla birleştiren unsur bulunuyor.

Ekonomik karşılıklı bağımlılığa, göçün iki tarafı da etkileyen yapısına ve Karadeniz’de Türkiye’nin oynadığı role dikkat çeken Kos, olası bir Ukrayna barışının bölgesel dengeleri kökten değiştireceğini ve bu süreçte Türkiye’nin kilit bir aktör olacağını dile getirdi.

Kos, büyük resme bakıldığında AB ile Türkiye’nin birlikte neler başarabileceğini görmesi gerektiğini belirterek, bunun için sabır ve güven inşasının şart olduğunu söyledi. Büyük değişimlerin bir gecede gerçekleşmeyeceğini vurgulayan Kos, Ankara temaslarında en çok önem verdiği başlığın güven tesis etmek olacağını ifade etti.

AB’nin Türkiye’de daha güçlü demokratik kurumlar görmek istediğini dile getiren Kos, bunun ikili ilişkilerde yeni bir ivme yaratacağını savundu.

Türkiye olmadan Orta Koridor olmaz

AB’nin ulaşım, enerji, dijital ve insan odaklı bağlantıları kapsayan bağlantısallık stratejisinde Türkiye’nin merkezde yer aldığını belirten Kos, Avrupa’yı Orta Asya’ya bağlayan Orta Koridor’un Türkiye olmadan güçlenemeyeceğini söyledi.

Kafkasya’dan Orta Asya’ya uzanan hatlarda birlikte başarılabilecek çok şey olduğunu vurgulayan Kos, bu yaklaşımın sadece ekonomik değil, aynı zamanda jeopolitik bir tercih olduğunu dile getirdi.

Avrupa Yatırım Bankası Türkiye’ye dönüyor

Kos’un en dikkat çekici açıklamalarından biri Avrupa Yatırım Bankası’nın Türkiye’ye dönüşü oldu. Ankara ziyareti sırasında her biri 100 milyon euro değerinde iki projenin imzalanacağını açıklayan Kos, bunun bankanın Türkiye’de yeniden aktif hale gelmesi anlamına geldiğini söyledi.

Geçmişte bu tür finansmanların birkaç yıl boyunca mümkün olmadığını hatırlatan Kos, iş dünyasının uzun süredir bu yeniden etkileşimi talep ettiğini belirtti. Yenilenebilir enerji başta olmak üzere, Avrupa Yatırım Bankası’na ek olarak Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası ve Dünya Bankası’nın da sürece dahil olacağını aktardı.

Gümrük Birliği

AB’nin MERCOSUR ve Hindistan ile yaptığı serbest ticaret anlaşmalarının Türkiye’ye etkilerine değinen Kos, AB-Türkiye ticaretinin bu bölgelerle yapılan ticaretten çok daha büyük olduğuna dikkat çekti. Gümrük Birliği’nin 30 yıldır güncellenememiş olmasının artık sürdürülemez olduğunu vurguladı.

Güvenilir ortaklarla çalışmanın giderek daha önemli hale geldiğini belirten Kos, mevcut ticaret ilişkisinden çok daha fazla verim alınabileceğini söyledi. İş dünyasından gelen ve Financial Times’ta yayımlanan mektubun da bu yönde güçlü bir mesaj verdiğini hatırlattı.

AB’de tartışılan “Made in Europe” girişimine ilişkin konuşan Kos, kamu kaynaklarının güvenilir ortaklara yönlendirilmesinin bir güvenlik meselesi haline geldiğini söyledi. Ancak ekonomik ve jeopolitik mantık birlikte ele alındığında Türkiye’nin bu çerçevenin dışında bırakılamayacağını vurguladı.

Türkiye’nin bu girişimlerde daha derin bir rol oynamasını istediğini belirten Kos, bunun bazı koşulların yerine getirilmesine bağlı olduğunu da ekledi.

Türkiye hala aday ülke

Kos, 2018’den bu yana katılım sürecinde fiili bir duraklama yaşandığını kabul etmekle birlikte, Türkiye’nin hâlâ aday ülke olarak görüldüğünü açıkça ifade etti. Türkiye’nin güçlü bir demokratik geleneğe ve sivil topluma sahip olduğunu belirten Kos, bu alanlardaki ilerlemenin güveni artıracağını söyledi.

Kıbrıs meselesinin hem üyelik süreci hem de savunma ve güvenlik iş birliği açısından belirleyici olduğuna dikkat çekti.

Vize serbestisi için altı kriter

Vize serbestisi konusuna da değinen Kos, geçen yıl devreye giren kademeli sistemin şimdiden sonuç verdiğini söyledi. AB’nin vizesiz seyahat hedefinden vazgeçmediğini vurgulayan Kos, yerine getirilmesi gereken altı kriterin hâlâ masada olduğunu belirtti.

Kos, bağlantısallığın sadece ticaret ve enerjiyle sınırlı olmadığını, insanlar arası temasların da bu sürecin ayrılmaz parçası olduğunu söyledi.

Güvenlikte doğal ortak mesajı

Türkiye’nin NATO’nun ikinci büyük ordusuna sahip güvenilir bir müttefik olduğunu vurgulayan Kos, Ukrayna savaşında Türk savunma sanayisinin oynadığı role dikkat çekti. Türkiye’nin Avrupa için doğal bir güvenlik ortağı olduğunu söyleyen Kos, daha fazla iş birliğinin her iki taraf için de kazanım olacağını ifade etti.

Türkiye güçlü bir etki yarattı

Kos, Türkiye’nin geçmişte ve bugün bölgesel ölçekte güçlü bir etki yarattığını vurgulayarak, Ankara ziyaretinde sadece resmi temaslara değil, toplumla daha fazla etkileşime de önem vereceğini ifade etti. Türkiye’yi, Avrupa’nın geleceğinde göz ardı edilemeyecek bir aktör olarak tanımladı.