BM Raportöründen İsrail’e yaptırım ve silah ambargosu çağrısı

• BM özel raportörü Francesca Albanese, Gazze’deki yıkımın uluslararası şirketler sayesinde sürdüğünü ve soykırımın "kârlı" hale geldiğini söyledi.
• Raporda Lockheed Martin, Palantir, Volvo, BNP Paribas ve Vanguard gibi şirketlerin İsrail’in askeri faaliyetlerine destek verdiği belirtildi.
• Albanese, bu şirketlerin pasif değil, soykırım sistemine kasıtlı olarak katkı sunduğunu vurguladı ve yöneticilerinin yargılanması çağrısında bulundu.
• Raporda, İsrail devlet tahvillerinin uluslararası finans kuruluşlarınca satın alınarak savaşın ekonomik olarak sürdürüldüğü ifade edildi.

Birleşmiş Milletler’in (BM) işgal altındaki Filistin topraklarındaki insan hakları özel raportörü Francesca Albanese, İsrail’e yaptırım ve silah ambargosu uygulanması çağrısında bulunarak, küresel şirketlerin Gazze’deki soykırımdan “kâr elde ettiği” gerekçesiyle yargılanmalarını istedi.

Albanese'nin BM İnsan Hakları Konseyi’ne sunduğu “İşgal ekonomisinden soykırım ekonomisine” başlıklı yeni rapor, dünya genelinden birçok şirketin İsrail’in 21 aydır süren Gazze saldırılarına maddi, teknolojik ve lojistik destek sağladığını ortaya koydu.

“Soykırımın sürme nedeni kârlı olması”

Raporda şu ifadeler yer aldı:

“Gazze’de hayat yok edilirken, Batı Şeria da artan saldırı altındayken bu rapor, İsrail’in soykırımının neden sürdüğünü gösteriyor: Çünkü birçokları için bu kârlı bir süreç.”

İtalyan hukukçu Francesca Albanese, Gazze’deki yıkımı ilk kez 2024 Ocak ayında “soykırım” olarak nitelendirmişti. Albanese, Uluslararası Adalet Divanı’nın (UAD) soykırım ihtimaline işaret eden geçici kararına dikkat çekerek, bu durumun tüm devletler için “önleme yükümlülüğü” doğurduğunu belirtti.

Albanese, “UAD kararını beklemeye gerek yok. 630 gündür her gün takip ettiğim bu süreçte, beşinci ayın sonunda bile soykırım olduğunu söyleyebilirdim. Noktaları birleştirmek yeterli.” ifadelerini kullandı.

“İsrail, 60 bine yakın insanı öldürdü. Evlerin yüzde 80’ini yıktı, gıda ve suya erişimi imkânsız hale getirdi. Bunlar soykırımı tanımlayan eylemler.”

Şirketler hedefte: “Pasif değil, suç ortağı”

Raporda, Lockheed Martin, Palantir, Volvo, BNP Paribas, Barclays, Pimco, Vanguard gibi çok sayıda şirketin doğrudan ya da dolaylı şekilde İsrail’in askeri faaliyetlerine katkı sunduğu belirtildi.

• Lockheed Martin’in F-35 savaş uçaklarıyla İsrail’e verdiği destek detaylandırıldı.
• Palantir’in İsrail ordusuna savaş operasyonlarında yazılım sağladığı, sahada hedef tespiti için kullanılan sistemlere katkı sunduğu ifade edildi.
• Volvo’nun Gazze ve Batı Şeria’daki yıkımda kullanılan iş makineleri sağladığı iddia edildi.

Albanese, bu şirketlerin bazılarının “pasif tedarikçi” değil, bilerek ve isteyerek soykırım sisteminin bir parçası haline geldiğini savundu:

“Yıkımda kullanılan makineleri sağlamaya devam eden şirketler artık pasif değil, yerinden etmeye hizmet eden sistemin bilinçli ortaklarıdır.”

Uluslararası finans sistemini de eleştirildi

Raporda ayrıca, savaş bütçesini finanse etmek için çıkarılan İsrail devlet tahvillerinin birçok büyük banka ve fon tarafından satın alındığına dikkat çekildi.

BNP Paribas, Barclays, Pimco, Vanguard ve Norveç Varlık Fonu gibi kurumların bu yolla İsrail’in savaş çabalarına dolaylı mali destek sağladığı belirtildi.

Albanese, şu tavsiyelerde bulundu:

• İsrail’e karşı küresel yaptırımlar ve silah ambargosu uygulanmalı.
• Uluslararası Ceza Mahkemesi ve ulusal mahkemeler, şirket yöneticileri ve firmalar hakkında savaş suçlarına iştirak kapsamında soruşturma başlatmalı.
• Soykırım gelirlerinin aklanmasına olanak tanıyan finans sistemleri denetlenmeli ve engellenmeli.

Raporda ayrıca, Nürnberg IG Farben davası, Güney Afrika’nın Hakikat Komisyonu ve 2011 BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri gibi emsaller hatırlatılarak, özel sektörün savaş suçlarına karşı yükümlülükleri olduğu vurgulandı.

Albanese’nin raporunun, İsrail’in Gazze’deki askeri operasyonları sürerken küresel kamuoyunda şirketlerin savaş suçlarındaki rolüne dair yeni bir tartışma başlatması bekleniyor.