İran'ın son Türk hanedanının veliahtından gdh'a özel açıklamalar

• Kacar, İran’da azınlıkların nüfusun çoğunluğunu oluşturduğunu ve kültürel haklar tanınmadan ülkenin geleceğinin kurulamayacağını savundu.
• Kacar, Pehlevi dönemini “zorunlu asimilasyon” ile eleştirirken mevcut yönetimin de aynı çizgiyi sürdürdüğünü söyledi.
• Kacar, Güney Kafkasya’da Zengezur Koridoru ile Azerbaycan’ın küresel transit merkezine dönüşeceğini belirtti.
• Kacar, Kacarlar dönemini teknolojiye açık, dünyayla bağlantılı ve azınlıklara daha saygılı bir model olarak tanımladı.

Sizi tanıyarak başlamak isteriz. Kacar Hanedanı’nın bir mensubu olduğunuz biliniyor. Kendinizden bahseder misiniz?

Fransız bir anne ve Tebrizli bir babanın çocuğu olarak dünyaya geldim. Paris ve İsviçre’de büyüdüm, University College London’da ekonomi okudum. Londra’da bankacılık yaptım, şimdi kendi teknoloji şirketimi yönetiyorum. Eşimle birlikte Londra’da yaşıyorum.

18–20. yüzyıllar arasında hem Güney Kafkasya’da hem İran’da hüküm süren bir hanedanın varisisiniz. Bölgedeki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

İran ve Güney Kafkasya siyasetini öğrenciliğimden beri takip ediyorum. Bugün bölgenin kimlik ve güç dengelerini daha iyi okuyabiliyorum. Büyük güçlerin Kafkasya’ya ilgisi yeni değil. Atalarım olan Kacarlar, İran’ı kontrol edebilmek için İran Azerbaycanı’na yerleşmişti çünkü bölge Rus saldırılarına açıktı.

Bugün de Türkiye ve Rusya arasında kalan Kafkasya ülkeleri farklı çıkarlar arasında denge kurmak zorunda. Azerbaycan’ın savaş sonrası Zengezur Koridoru’nu oluşturması bölgeyi küresel ilgi odağına taşıyacak. Güney Kafkasya özellikle de Azerbaycan dünyanın en önemli transit alanlarından biri olacak. İran Azerbaycanı ise Tahran yönetiminin çekinceleri nedeniyle bundan fayda sağlayamayacak.

İran’da uzun süredir gerilim var. Rıza Pehlevi’nin siyasi alanda daha görünür olduğu bir dönemde İran için hangi seçenek daha iyi?

Bir İran Azerbaycanlı olarak bizim için ikisi de iyi değil. Rıza Şah döneminde uygulanan Pan-Persiyanizm politikası azınlıkların zorla asimilasyonunu hedefledi. Azerbaycanlılar özerklik talep ettiğinde 25 bin kişinin öldürüldüğü 21 Azer olayı yaşandı. Bu hafıza hâlâ canlı.

İslam Cumhuriyeti de benzer asimilasyon politikalarını sürdürdü. Rıza Pehlevi ise azınlık meselesini görmezden geliyor ve İran’ı tek kimlikli bir ülke olarak tanımlıyor. Oysa nüfusun yüzde 60’tan fazlası azınlıklardan oluşuyor ve temel talepleri kültürel haklar. Bu tanınmadan İran’da sürdürülebilir bir gelecek kurulamaz.

Siyasi sahneye dönmeyi düşünüyor musunuz?

Elbette isterim. Ancak medya alanı büyük ölçüde Rıza Pehlevi tarafından domine ediliyor. Pehlevi dönemi, Kacarları zayıf ve yozlaşmış gösteren bir tarih anlatısı kurdu. Bu anlatı zorunlu asimilasyonu meşrulaştırmak ve azınlıkların kendi tarihlerini anlatmasını engellemek için üretildi. Alternatif siyasi sesler bu nedenle daha az görünür.

Kacarlar bugün İran’ı yönetiyor olsaydı nasıl bir tablo olurdu?

Kacarlar Avrupa’dan teknoloji getirmeye çok önem verirdi. Muhammed Şah Kacar fotoğrafçılığı İran’a taşıdı, Nasırüddin Şah bunu geliştirdi. İran’ı dünyaya bağlamak isterken bağımsızlığını korumaya çalıştılar. Komşular sömürgeleştirilirken İran bağımsız kaldı. Azınlıklara saygı vardı, pasaport ve para birimi güçlüydü. Dünyayla kurulan bu ilişki modelinin değişeceğine dair bir işaret yok.