Modern şiirin usta şairi: Erdem Bayazıt

Erdem Bayazıt kimdir?

Tam adı Adil Erdem Bayazıt olan şair, 18 Aralık 1939'da Kahramanmaraş'ta dünyaya geldi. Öğrencilik yıllarından itibaren şiire olan ilgisiyle bilinen Bayazıt, 1959'da başladığı İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi eğitimine Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesinde devam etti.

Vatani görevini 1963'te Burdur'da tamamladıktan sonra Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümünden mezun oldu. Erdem Bayazıt, hem sanatçı kişiliğiyle hem de entelektüel duruşuyla tanınan önemli bir isimdi.

Hayatı ve kariyeri

Erdem Bayazıt, Kahramanmaraş'ta edebiyat öğretmenliği ve Halk Kütüphanesi müdürlüğü gibi çeşitli görevlerde bulundu. Ardından İstanbul Türk Musikisi Devlet Konservatuvarı Genel Sekreterliği, Milli Eğitim Bakanlığı ve Milli Kütüphane'de farklı pozisyonlarda çalıştı. Sanayi Bakanlığı'ndan istifa ederek Akabe Yayınları ve Mavera dergisinin yönetimini devraldı.

1984'te memurluğa geri dönerek bir süre Devlet Planlama Teşkilatında görev yaptıktan sonra, 1987'de Kahramanmaraş milletvekili seçildi. Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Milli Eğitim ve Çevre komisyonlarında etkin rol oynadı. Erdem Bayazıt, 5 Temmuz 2008'de, 69 yaşında, akciğer kanseri nedeniyle İstanbul'da hayata gözlerini yumdu.

Edebi kişiliği ve etkileri

Şairliğinin yanı sıra siyasal, sosyal ve kültürel alanlarda da aktif bir entelektüel olan Erdem Bayazıt, lise yıllarından itibaren Hamle dergisi ve Hizmet gazetesi gibi yayınlarda yer alarak edebiyat dünyasına adım attı. İlk şiirleri 1958'de yayımlandı ve sonraki yıllarda Büyük Doğu, Edebiyat, Mavera ve Yedi İklim gibi önemli dergilerde okuyucuyla buluştu.

Nuri Pakdil, Necip Fazıl Kısakürek, Sezai Karakoç ve Fethi Gemuhluoğlu gibi isimlerden etkilenen Bayazıt, edebiyat çevrelerince "Yedi Güzel Adam"dan biri olarak anıldı. Aynı zamanda Mavera dergisinin yazı işleri müdürlüğünü üstlendi.

Eserleri ve şiir anlayışı

Erdem Bayazıt'ın ilk şiir kitabı "Sebeb Ey", 1972'de yayımlandı. Bu eserde, "duygu ağırlıklı mistik açılımlar" dikkat çekti ve şair, insanın dünyaya geliş amacını metafizik ile islami bir öze kavuşturdu. Kitaptaki şiirler, İslam dünyasının ahvalini dert edinen isyankâr bir sesle kurgulandı.

1981 Temmuz'unda İran ve Pakistan üzerinden Afganistan'a yaptığı yolculuğu içeren İpekyolu’ndan Afganistan’a (1985) adlı eseri yayımlandı. Risaleler (1987) eseriyle 1988'de Türkiye Yazarlar Birliği Şiir Ödülü'ne layık görüldü. Şairin son şiir kitabı olan Gelecek Zaman Risalesi (1998) ise yeni söylem özelliklerinin öne çıktığı ve şiirlerini oluşturma yönteminin değiştiği bir eser oldu.

Erdem Bayazıt, ilhama dayalı şiirler yazdığı bilinirken, bu son kitabında şiirlerini daha çok çalışarak kurdu. 2014'te Hüseyin Yorulmaz ve Cemil Çiftçi, Bayazıt'ın çeşitli yazılarını Kelimenin Dirilişi (2014) adı altında yayına hazırladı. Şiirlerinde genellikle şehir, tabiat, ölüm, varoluş, modernite eleştirisi, diriliş, direniş ve yalnızlık gibi temaları işledi.

Onun şiirindeki "çağ" izleği, yok edici bir güç olarak sıklıkla işlendi ve yapay bir hayat sunan çağ, makineleşmenin, eşyalaşmanın, kuralsızlaşmanın bir sonucu olarak ele alındı. Modern kenti merkeze alan şiirlerinde kuru bir kent düşmanlığı yerine, sağlıklı bir şehir kimliği arayışını sürdürdü. Dış dünyaya dair karamsarlıklarını estetik bir duyarlılıkla dile getirdi. Bayazıt'ın şiirlerindeki ölüm teması ise iç içe geçen, birbirisiz varlığı mümkün olmayan bir ikizleme olarak sıklıkla işlendi. Tabiat, onun şiirlerinde metafizik derinlikle yoğrularak varlık buldu.