Sosyal güvenlik sisteminde büyük değişim kapıda: Yeni emekli maaşı sistemi geliyor

• Sosyal güvenlikte aktif/pasif oranı 1,61'e, çırak ve stajyerler hariç 1,49 seviyesine gerilemiştir; sürdürülebilirlik için bu oranın en az 3 olması gerekiyor.
• Düşük gelirli esnaf, sanatkar, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlar gibi gruplar için özel "mikro sigorta programları" geliştirilmesi hedeflenmektedir.
• Aylık bağlama sistemi, kişilerin daha fazla istihdamda kalmasını teşvik edecek şekilde yeniden düzenlenecektir.
• Sigortalılık süresi arttıkça emekli maaşının artmasını öngören yeni bir sistem hayata geçirilecektir.

Hükûmet, sosyal güvenlik sisteminin finansal sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla Cumhurbaşkanlığı 2026 programı kapsamında bir dizi yeni tedbiri gündemine aldı. Aktif/pasif oranının son üç yılda 2’den 1,61’e gerilemesiyle birlikte (çırak ve stajyerler hariç 1,49) alarm veren sistem için düşük gelirli gruplara yönelik "mikro sigorta" programları geliştirilecek ve emekli maaşı hesaplama sistemi değiştirilecek.

Düşük gelirlilere mikro sigorta ve kolay işverenlik

Cumhurbaşkanlığı 2026 programında, sosyal güvenlik kapsamında yer almayan veya sisteme girişi zor olan gruplar için kolaylaştırıcı mekanizmalar geliştirilmesi hedefleniyor. Bu kapsamda iki ana uygulama öne çıkıyor:

Mikro Sigorta Programı: Düşük gelirli esnaf, sanatkar, çiftçiler ve mevsimlik çalışanlara yönelik özel sosyal sigorta programları oluşturulacak. Yüksek primler nedeniyle sistem dışında kalan bu grupların, farklı meslek ve gelir düzeylerine göre farklı prim ödeyerek sosyal güvenlik hizmetlerinden yararlanmasının önü açılacak.

Kolay İşverenlik Uygulaması: SGK'nın ev işlerinde çalıştırılanlar ile apartman görevlilerinin sigorta prim bildirimlerini e-Devlet üzerinden yapabilmesine imkân sağlayan bu uygulama genişletilecek. Amaç, farklı meslek gruplarını kapsama alarak kayıt dışılığın önüne geçmek ve işverenlerin muhasebeci desteği gerektiren işlemlerini kolaylaştırmak.

Emekli maaşı hesaplaması değişiyor: Çalışma süresi ödüllendirilecek

Sosyal güvenlik sistemindeki aktif-pasif dengesini koruma amacıyla, aylık bağlama sistemi yeniden düzenleniyor. Uzun zamandır tartışılan bu yeni sistem, çalışanların daha fazla istihdamda kalmasını teşvik etmeyi amaçlıyor.

Hayata geçirilmesi planlanan sistemle, sigortalılık süresi arttıkça emekli maaşının da artmasını öngören bir model oluşturulacak. Bu yolla, çalışanların erkenden emekli olmasının önüne geçilerek, çalışma sürelerinin uzatılması hedefleniyor. Programda ayrıca, sosyal güvenlik sisteminde gelire dayalı prim bildirim kapsamının da genişletilmesine yönelik çalışma yapılacağı belirtildi.

Esnek çalışma modelleri ve rehabilitasyon

Program kapsamında yeni nesil çalışma hayatına uyum sağlayacak hukuki ve teknik altyapı da güçlendirilecek. Kısa çalışma, evden çalışma ve hibrit çalışma gibi esnek çalışma modelleri hayata geçirilecek. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde oluşturulan Bilim Kurulu'nun bu konudaki hukuki altyapı çalışmalarını 2026 yılında tamamlaması bekleniyor.

Öte yandan, sürekli iş göremezlik raporu veya maluliyet aylığı alanların yeniden işgücü piyasasına dönmesi için de mesleki rehabilitasyon uygulaması hayata geçirileceği kaydedildi.