Kapitülasyondan Karşı Taarruza: Trump’ın Ukrayna ile bağlı değişen tutumu

Donald Trump’ı anlamak her zaman zor olmuştur. Bir gün söylediğini ertesi gün inkâr etmesi, siyasetini takip etmeyi adeta bir hız trenine binmeye benzetiyor. Ama Ukrayna konusunda yaşadığı son dönüşüm, belki de kariyerinin en dramatiklerinden biri.

Daha dün Ukrayna’nın savaşı kaybetmeye mahkûm olduğunu, Zelensky’nin toprak tavizleri vermesi gerektiğini savunan Trump, bugün Rus ordusunu “kağıttan kaplan” diye küçümsüyor ve Kiev’e tam zafer vaat ediyor. Peki, ne oldu da “kapitülasyondan karşı taarruza” uzanan bu zikzak yaşandı?

Putin Hayal Kırıklığı

Trump, savaşın Putin’le olan özel ilişkileri sayesinde çözüleceğine inanmıştı. Fakat Kremlin’den gelen açıklamalar ve provokasyonlar bu inancı yerle bir etti. Alaska’da barış vaat eden Putin’in ertesi gün NATO hava sahasını ihlal etmesi, Trump için bardağı taşıran damlalardan sadece biri oldu. Kendisini kandırılmış hissetti. Nitekim Tramp'a yakın yazarlar ve bölge uzmanları bunu açıkça yazdılar.

Ekonominin Dili

Trump için ekonomi, duygulardan daha belirleyicidir. Rusya’nın yaptırımlar altında zorlandığını, askeri gücünün ise bir onun düşündüğü gibi olduğunu fark etti. Avrupa’nın Rus enerjisinden kopması, Amerikalı enerji devleri için altın bir fırsat. Silah satışları da ABD için çok önemli. “Kaybeden tarafı neden destekleyelim?” diyor aslında. Özellikle NATO ülkelerinden ve Avrupa birliğinden Ukrayna için ayrılan paraların ABD silah şirketlerine akması Tramp için hayati önemde.

Avrupa’nın Sabırlı Baskısı

Aylar boyunca Avrupalı liderler Trump’ın kulağına aynı şeyleri fısıldadı: Rusya’nın hava sahası ihlalleri, Ukrayna’daki saldırılar, kaçırılan çocuklar… Ursula von der Leyen’in bu sabırlı telkinleri sonunda etkisini gösterdi. BM kulislerinde Zelensky ile tokalaşan Trump, kısa süre sonra tüm söylemini tersyüz etti.

Yeni Söylem, Yeni Riskler

Bugün Trump, Ukrayna’nın sadece eski topraklarını değil, “belki daha fazlasını” alabileceğini söylüyor. Avrupa’ya Rus enerjisini bırakma çağrısı yapıyor, NATO’ya “silah verin, Rus uçaklarını düşürün” diye sesleniyor.

Moskova ise bu duruma çok öfkeli ama sakin görünmeye çalışıyor. Avrupa başkentlerinde ise sevinç var, ama temkinli. Çünkü herkes Trump’ı tanıyor: Bir gün “tam zafer”, ertesi gün “taviz verin” diyebilir.

Bundan dolayı da Avrupa ve Ukrayna tarafı ''görüşmensin iyi geçtiğini'' belirtiyor ve ötesine geçmiyor. Çünkü Yarın Putin ile Trump arasında yapılacak olası bir telefon görüşmesi her şeyi değiştire bilir.

Sonuç Yerine

Yine de bu dönüşümün üç dayanağı var: Putin’e kişisel kırgınlık, Amerikan ekonomisinin çıkarları ve Washington’daki iki partili Ukrayna desteği. Bu üçü birleştiğinde, Trump’ın bu kez geri dönmesi eskisi kadar kolay olmayabilir.

Trump’ı harekete geçiren belki de Zelensky’nin inadı oldu. Savaşın ortasında pes etmeyen bir lider, Trump için şaşırtıcı derecede etkili oldu. Ve sonunda Trump, bir bölgesel çatışma değil, iki dünya modelinin çarpışmasını gördü.

Çünkü Polonya hava sahasının giren Rus İHA'ları, Rus MiG-31 savaş uçaklarının, Estonya hava sahasına girerek 12 dakika içerde kalması vb. etkenler Rusya-Ukrayna savaşının bir bölgesel savaş olmadığını ve Putin Avrupa birliğini içine alacağını artık Trump ve ekibi de anlıyor.

Bütün bunların bir göstergesi olarak ABD Başkanı Donald Trump, perşembe günü Beyaz Saray’da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ı ağırladı.

Trump, basın mensuplarına yaptığı açıklamalarda, özellikle Türkiye’nin Rusya ile devam eden ekonomik ilişkilerine dikkat çekti.

Avrupa Birliği 2023’ün başında Rusya’dan deniz yoluyla petrol alımını büyük ölçüde durdurduktan sonra Türkiye, Rus yakıtlarının en büyük alıcılarından biri haline gelmişti. Hatta bu duruma ABD ve AB birliği de ses çıkarmıyordu. Çünkü bir NATO müttefikinin Rusya ile konuşur olması ''açık kapı'' diplomasisi açısından önemliydi.

Nitekim Ocak 2023’ten bu yana Ankara, Rusya’dan 90 milyar dolardan fazla petrol, kömür ve doğal gaz satın aldı. Bu dönemde Rusya’dan daha fazla enerji alan ülkeler Çin ve Hindistan'dı.

Trump Oval Ofis'te Erdoğan'a, “Yapabileceği en iyi şey, Rusya’dan petrol ve gaz almamak olur,” dedi.

Görüşmeden sonra Trump, Erdoğan’ın Rusya’dan petrol alımını durduracağına inandığını söyledi. Fakat Erdoğan’ın görüşmede doğrudan böyle bir taahhütte bulunduğunu açıklamadı. Bütün bu yaşanalar Trump'ın Ukrayna konusunda tavrının ne değiştiği gösteriyor.