Vape ve snus bağımlılık belirtileri
- Yaz tatili öncesi uzmanlar; vape, snus ve skunk gibi bağımlılık yapıcı maddelerin kullanım yaşının 12'ye kadar düştüğü konusunda kritik uyarılarda bulundu.
- Masum görünen bu cihazların içerdiği bilinmeyen maddelerle beyin gelişimini engellediği, panik atak ve psikoz gibi ağır ruhsal çöküşleri tetiklediği açıklandı.
- Çocuklardaki gizli tehlikeyi ele veren davranışsal değişimler ve ailelerin alması gereken önlemlerin tüm detayları kısa süre içerisinde gündem oldu.
Yaz tatilinin yaklaşmasıyla birlikte çocuklar ve gençler arasında bağımlılık yapıcı maddelerin kullanımı yeniden uzmanların gündemine girdi. Vape, elektronik sigara, gülme gazı, snus ve sentetik uyuşturucu maddelerin kullanım yaşının giderek düştüğüne dikkat çeken uzmanlar, ailelerin ve eğitimcilerin daha bilinçli hareket etmesi gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlardan vape uyarısı
Gençlerin karşı karşıya olduğu risklere dikkat çeken toksikolog ve alergolog Dr. Şasine Veli, vape kullanımının öğrenciler arasında hızla yayıldığını belirtti.
"Modern teknolojik cihaz görünümü verilen vaplerin tasarımı, gençler için cazip olup ebeveyn ile öğretmenler tarafından tanınmasını zorlaştırıyor. Aromave renkleri ise onların zararsız bir şey olduğu izlenimini bırakıyor.”
Dr. Veli, özellikle sosyal medya ve pazarlama faaliyetlerinin gençlerin bu ürünlere yönelmesinde önemli rol oynadığını ifade etti.
Nikotin bağımlılığı daha hızlı gelişiyor
Vapelerin masum görünmesine rağmen ciddi riskler taşıdığına dikkat çeken uzman isim şu değerlendirmede bulundu:
“Göz alıcı, renkli ve cazip oldukları için risksiz oldukları düşünülen vapelerde nikotin bağımlılığı çok daha hızlı şekilde gelişiyor.”
Uzmanlara göre vape ürünlerinde bulunan nikotin tuzları, beynin reseptörlerini daha hızlı etkileyerek bağımlılık sürecini hızlandırıyor.
İlk kullanım yaşı 12'ye kadar düştü
Uzmanlar, nikotin ürünleriyle ilk temas yaşının artık 12-14 yaş aralığına kadar düştüğünü belirtiyor.
Bu konuda yaşadığı çarpıcı bir örneği paylaşan Dr. Veli şöyle konuştu:
“Beni derinden etkileyen son hastam, amfetamin, metamfetamin ve alkol bağımlısı olan bir genç, henüz 7 yaşındayken sigara içmeye başladığını anlattı.”
Uzmanlara göre sigara ve nikotin kullanımı, daha ağır bağımlılıklara giden sürecin ilk adımı olabiliyor.
Beyin gelişimi üzerinde ciddi etkiler oluşturuyor
Uzmanlar, gelişim çağındaki çocukların bağımlılık yapıcı maddelere karşı çok daha savunmasız olduğuna dikkat çekiyor.
“Gelişme çağındaki organizma, son derece savunmasızdır. Ruhsal ve davranışsal bozukluklar, panik ataklar, şizofreni benzeri belirtiler, dikkat ve konsantrasyon sorunları gözlemliyoruz.”
Uzmanlara göre uzun süreli kullanım öğrenme, motivasyon, dikkat ve sosyal ilişkiler üzerinde kalıcı etkilere yol açabiliyor.
Vape cihazlarının içeriği bilinmiyor
Vape ürünlerinin önemli bölümünün içeriğinin tam olarak bilinmediğini belirten Dr. Veli şu uyarıyı yaptı:
"Sık sık merdiven altı dediğimiz şartlarda üretilmiş oldukları için vapelerin ağır metaller, sentetik maddeler veya kannabinoidler tam olarak ne içerdiğini bilen yoktur.”
Uzman isim ayrıca bazı cihazlarda THC ve HHC gibi maddelerin bulunabileceğini belirterek şu ifadeleri kullandı:
“Etiket üzerinde bilmedikleri bir ad gören çocuklar, bunun narkotik içeren bir vape olduğundan habersizdir.”
Snus nedir, neden tehlikeli?
Son yıllarda gençler arasında yaygınlaşan snus, dudak altında kullanılan dumansız tütün ürünleri arasında yer alıyor.
Uzmanlara göre snus ilk kullanımda vücuda yaklaşık 10 sigaraya eşdeğer nikotin yükleyebiliyor. Baş dönmesi, çarpıntı, bağımlılık, ağız içi kanserleri, pankreas kanseri, diyabet ve kalp krizi riskinde artış gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Skunk nedir?
Uzmanların dikkat çektiği bir diğer tehlike ise "skunk" adı verilen sentetik uyuşturucu türü.
Esrardan çok daha yüksek bağımlılık riski taşıyan bu madde, beynin çalışma sistemini doğrudan etkileyerek psikoz, şizofreni ve çeşitli psikiyatrik rahatsızlıklara yol açabiliyor. Uzmanlara göre "bitkisel olduğu için zararsız" algısı ise tamamen yanlış.
Ailelere 5 kritik öneri
Uzmanlar, çocukların bağımlılıktan korunması için ailelere şu önerilerde bulunuyor:
- Tutarlı ve ortak ebeveyn tutumu sergilemek
- Çocukla açık iletişim kurmak
- Profesyonel destek almak
- Çocuğu sosyal faaliyetlere yönlendirmek
- Ulaşılabilir ve gerçekçi hedefler belirlemek
Çocuklarda bağımlılık belirtileri neler?
Uzmanlar şu belirtilerin dikkate alınması gerektiğini belirtiyor:
- Sinirlilik
- Huzursuzluk
- Aileden uzaklaşma
- Arkadaş çevresinin değişmesi
- Okul başarısında düşüş
- Para harcamalarında artış
- Kilo kaybı
- Halsizlik
- Gözlerde kızarıklık
Ancak uzmanlar, kesin tanının ancak laboratuvar analizleriyle konulabileceğini vurguluyor.
Bağımlılık tedavi edilebilir mi?
Uzmanlara göre bağımlılık bir beyin hastalığı olarak kabul ediliyor ve tedavi süreci arındırma, nüks önleme, aile eğitimi, biyolojik tedaviler ve rehabilitasyon aşamalarından oluşuyor.
Tedavide yalnızca ilaç kullanımının yeterli olmadığına dikkat çeken uzmanlar, aile desteği ve psikolojik rehabilitasyonun büyük önem taşıdığını belirtiyor.
