Tarihte bugün: Adnan Menderes idam edildi

• 27 Mayıs 1960 askeri darbesi sonrası Yassıada'da yapılan yargılamalar sonucunda Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan idama mahkum edildi.
• Cumhurbaşkanı Celal Bayar dahil 12 sanık hakkında idam kararı verilmesine rağmen, Milli Birlik Komitesi; Bayar ve diğer bazı hükümlülerin cezasını yaş haddi ve oy çokluğu gibi gerekçelerle müebbet hapse çevirdi.
• Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın infazları Menderes'ten bir gün önce, 16 Eylül 1961'de gerçekleştirildi.
• Adnan Menderes, başarısız bir intihar girişiminin ardından sağlığına kavuşturulduktan sonra 17 Eylül 1961'de İmralı Adası'nda idam edildi.

Yassıada'dan İmralı'ya uzanan idam yolu

27 Mayıs 1960 darbesiyle iktidardan uzaklaştırılan Demokrat Parti (DP) hükümetinin üyeleri, "Anayasayı ihlal" suçlamasıyla Yassıada'da kurulan özel bir mahkemede yargılandı. Yaklaşık 11 ay süren ve Yüksek Adalet Divanı olarak adlandırılan bu yargılamalar, 15 Eylül 1961'de karara bağlandı.

Mahkeme heyeti, aralarında Cumhurbaşkanı Celal Bayar, Başbakan Adnan Menderes, bakanlar ve milletvekillerinin de bulunduğu 15 sanık hakkında idam kararı verdi. Ancak kararların infazı için darbeyi gerçekleştiren Milli Birlik Komitesi'nin onayı gerekiyordu.

Milli Birlik Komitesi'nin son dakika kararları

Milli Birlik Komitesi, dosyaları inceledikten sonra idam kararlarından 11'ini oy çokluğuyla müebbet hapis cezasına çevirdi. 65 yaşını aşmış olan Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın cezası da yaş haddi nedeniyle müebbet hapse dönüştürüldü.

Komite, Başbakan Adnan Menderes, Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan hakkındaki idam kararlarını ise oy birliğiyle onayladı. Bu kararlar, hem yurt içinde hem de yurt dışında büyük tepkilere neden oldu.

Demokrasi tarihinin en acı günlerinden biri

İdam kararlarının onaylanmasının ardından ilk olarak Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan, 16 Eylül 1961'in ilk saatlerinde İmralı Adası'nda idam edildi. Adnan Menderes'in infazı ise aynı gün için planlanmışken, sabaha karşı yaptığı intihar girişimi nedeniyle ertelendi.

Midesi yıkanarak tedavi edilen ve sağlığına kavuşturulan Menderes, bir gün sonra, 17 Eylül 1961'de öğleden sonra İmralı'da idam sehpasına çıkarıldı. Menderes'in idamı, Türkiye'nin siyasi ve toplumsal hafızasında derin izler bırakan, demokrasi tarihinde bir kırılma noktası olarak kabul edilen olaylardan biri oldu.