Tarihte Bugün: İlk Selçuklu Hükümdarı Tuğrul Bey öldü

• Tuğrul Bey, 1040 yılında kazandığı Dandanakan Zaferi ile Büyük Selçuklu Devleti'ni resmen kurarak Türkmen boylarını tek bir bayrak altında topladı.
• 1055'te Bağdat'a girerek Abbasi Halifesi'ni Şii Büveyhoğulları'nın baskısından kurtardı ve İslam dünyasının siyasi liderliğini üstlendi.
• Bu hizmetine karşılık Abbasi Halifesi tarafından kendisine "Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı" unvanı verilerek siyasi gücü dini açıdan meşrulaştırıldı.
• Yaklaşık 70 yaşında vefat eden Tuğrul Bey'in çocuğu olmadığı için tahta, kısa bir mücadelenin ardından yine güçlü bir lider olan yeğeni Alp Arslan geçti.

Devletin temellerini atan sultan: Dandanakan'dan Bağdat'a

Selçuk Bey'in torunu olan Tuğrul Bey, kardeşi Çağrı Bey ile birlikte Selçukluları bir beylikten imparatorluğa taşıyan askeri ve siyasi dehaydı. Gazneliler Devleti ile 1040 yılında yapılan Dandanakan Savaşı'nda ezici bir zafer kazanarak Horasan'a hakim oldular ve Büyük Selçuklu Devleti'nin temellerini attılar.

Bu zaferin ardından Tuğrul Bey "Sultan" unvanını alarak devletin siyasi lideri oldu ve başkenti Nişabur'dan Rey'e taşıdı. Hükümdarlığı boyunca Bizans İmparatorluğu ve diğer komşu devletler üzerine başarılı seferler düzenleyerek devletin sınırlarını Anadolu'nun kapılarına kadar genişletti.

Halifenin hamisi ve 'Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı'

Tuğrul Bey'in en önemli siyasi hamlelerinden biri, 1055 yılında Bağdat'a düzenlediği seferdir. O dönemde Sünni İslam'ın temsilcisi olan Abbasi Halifesi, Şii Büveyhoğulları hanedanının kontrolü altında siyasi gücünü tamamen yitirmiş durumdaydı.

Halifenin yardım çağrısı üzerine Bağdat'a giren Tuğrul Bey, Büveyhoğulları'nın hakimiyetine son vererek halifeyi himayesi altına aldı. Bu büyük hizmeti karşılığında Halife Kâim bi-Emrillâh tarafından kendisine "Rüknü'd-devle" (Devletin direği) ve "Mâlikü'l-meşrik ve'l-mağrib" (Doğu'nun ve Batı'nın Sultanı) gibi eşsiz unvanlar verildi. Bu, Tuğrul Bey'in sadece bir askeri lider değil, aynı zamanda tüm İslam dünyasının meşru siyasi lideri olarak tanınması anlamına geliyordu.

Ardında bıraktığı miras ve tahtın yeni sahibi

Tuğrul Bey, 4 Eylül 1063'te Rey şehrinde hastalanarak vefat ettiğinde arkasında güçlü ve teşkilatlı bir devlet bırakmıştı. Ancak hiç erkek çocuğu olmaması, ölümünün ardından bir veraset sorununu gündeme getirdi.

Vasiyeti üzerine tahta kardeşi Çağrı Bey'in oğlu Süleyman'ın geçirilmesi istense de, devletin önde gelenleri ve ordu, daha yetenekli ve tecrübeli bir komutan olan Alp Arslan'ı destekledi. Kısa süren bir mücadelenin ardından Alp Arslan'ın sultanlığını ilan etmesiyle Tuğrul Bey'in mirası emin ellere geçti ve Selçuklu Devleti'nin yükselişi Malazgirt Zaferi ile zirveye ulaştı.